Yapı bakımından sıfatlar konu anlatımı

'Konu Dışı Başlıklar' forumunda Mavi_Sema tarafından 1 Mart 2011 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Yapı bakımından sıfatlar konu anlatımı konusu Yapı Bakımından Sıfatlar

    Sıfatlar da isimler gibi yapı bakımından basit, türemiş ve birleşik olmak üzere üçe ayrılır:

    1. Basit Sıfatlar

    Herhangi bir yapım eki almamış ve başka bir kelimeyle birleşmemiş sıfatlardır.

    Kara gün, kırmızı gül, bol yemek, iri taş, iyi insan, son yolculuk, dost ülke, düz çizgi.

    2. Türemiş Sıfatlar

    İsim ya da fiil köklerine ve gövdelerine getirilen isim yapım ekleriyle oluşturulmuş sıfatlardır.

    Kiralık ev, yıllık izin, tuzlu su, Aydınlı Hasan, işsiz adamlar, ölü balık, sütçü kadın, yarınki maç, genişçe bir oda, büyücek bir ev, ekşimsi / ekşimtırak erik, kısacık kol, incecik ip...
    Penceresinden kavak ağaçları görünen / bir sağlık ocağı
    yanaklarımı pembeleştiren / makaslar
    uçuşan / pamukçuklar
    Kavakları silkeleyen / rüzgâr
    Kocaman / bir masası ve koltuğu
    çalışkan öğrenci, susuz yaz, yuvarlak masa...

    3. Birleşik Sıfatlar

    Yapısında birden fazla kelime barındıran sıfatlardır.

    Külyutmaz öğretmen, mirasyedi gençler, boşboğaz insanlar, boğazına düşkün adam, birtakım sorunlar, cana yakın çocuk...

    Birleşik sıfatlar ikiye ayrılır:

    a. Kaynaşmış birleşik sıfatlar

    Anlamca kaynaşmış sıfatlardır. Birden fazla kelimenin sözlük anlamlarından az ya da çok uzaklaşarak, aralarına ek ya da kelime girmeyecek şekilde birleşerek oluşturdukları sıfatlardır.

    Canciğer dost, vatansever sanatçı, pisboğaz çocuk, mirasyedi gençler, kahverengi elbise, eşsesli kelimeler, birkaç adam, herhangi bir öğretmen, biraz zaman, birtakım elbiseler...

    b. Kurallı birleşik sıfatlar

    Çeşitli yollarla oluşurlar:

    *Sıfat tamlaması + “-lİ” yapım eki

    büyük yapraklı ağaçlar, dost bakışlı insanlar, kısa boylu asker, büyük kapılı bina, kırık camlı ev...

    *Sıfat tamlaması + “lIk” eki

    yarım günlük mesai, üç kuruşluk iş...

    *İsim + iyelik eki + sıfat

    salonu büyük (bir) ev, çenesi düşük adam, saçı uzun bebek, rengi soluk kumaş...

    *Takısız isim tamlaması + “-lİ” yapım eki

    taş duvarlı ev, aslan yürekli çocuk, demir kapılı bahçe...

    *İsim + “-DEn” ayrılma hâl eki + isim-fiil:

    kulaktan dolma bilgiler...

    *İkileme + isim

    evsiz barksız insanlarımız, tatsız tuzsuz işlerimiz, irili ufaklı eşyalar...

    *İsim + ek + fiilimsi + isim

    işini bilir memur

    *Deyim + isim

    cana yakın arkadaşlar, çenesi düşük insan...

    4. Pekiştirilmiş Sıfatlar

    Sapasağlam, yapayalnız, çırılçıplak, çepeçevre...

    Sarı sayfalar→sapsarı sayfalar
    Kırmızı→kıpkırmızı elbise
    Mor→mosmor bir yüz
    Yeşil→yemyeşil tabiat
    Temiz→tertemiz toplum
    Uzun→upuzun araba
     

Bu Sayfayı Paylaş