Usuli müktesap hak

'Hukuk' forumunda _Mr.PaNiK_ tarafından 29 Kasım 2008 tarihinde açılan konu

  1. _Mr.PaNiK_

    _Mr.PaNiK_ Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Usuli müktesap hak konusu Bir Nihai karar temyiz edildi. Yargıtay bozma kararı verdi.Mahkeme, bozmadan sonraki ilk duruşmada bozma kararına uyduğunu bildirirse,
    artık bu kararı ile bağlıdır. Bozamaya uyma kararından dönerek direnme
    kararı veremez.
    Bozma kararına uyulması üzerine, yargılamaya devam edilir. Taraflar bozma
    kararına uyulmasından sonra devam edilen yargılama sırasında yeni iddia ve
    savunmada bulunabilirler.
    Bozma kararından yalnız kararı temyiz etmiş olan taraf istifade eder.
    Bir karar görevsizlikten dolayı bozulursa görevsiz mahkemenin yaptığı bütün
    işlemler ve verdiği kararlar geçersiz olur. Buna karşılık mesela; karar
    mahkemenin gösterilen tanıkları dinlememiş olması nedeniyle bozulmuş ise,
    ondan önceki işlemler geçerlidir.
    Yargıtayın bozma kararına uyan mahkeme artık bozma kararı gereğince işlem
    yapmak ve hüküm vermek zorundadır. Çünkü mahkemenin bozma kararına uyması
    ile, bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli müktesap hak (usule
    ilişkin kazanılmış hak) doğmuştur.
    Mahkemenin bozma kararına uyması ile meydana gelen bozma gereğince muamele
    yapma ve hüküm verme durumu, taraflardan biri lehine ve diğeri aleyhine
    hüküm verme neticesini doğuracak bir durumdur ve buna usuli müktesap hak
    yahut usule ait müktesap hak denilmektedir.
    Yargıtayın bozma kararına uymuş olan mahkeme, bozma kararı gereğince
    inceleme yapıp karar vermek zorunda olduğu gibi, mahkemenin kararını bozmuş
    olan yargıtay dairesi de sonradan ilk bozma kararıyla benimsemiş olduğu
    esaslara (usuli müktesap hakka) aykırı şekilde ikinci bir bozma kararı
    veremez.
    Usuli müktesap hakkın ikinci bir çeşidi daha vardır ki,bu da bazı konuların
    bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmesi ile meydana gelir:
    yargıtay tarafından bozulan bir hükmün, bozma kararının kapsamı dışında
    kalmış olan kısımları kesinleşir. Bozma kararına uyan mahkeme kesinleşen bu
    kısımlar hakkında yeniden inceleme yaparak karar veremez. Yani kesinleşmiş
    olan bu kısımlar, o kısımlar lehine olan taraf yararına bir usuli müktesap
    hak teşkiş eder.
    Bir hususun bozma kararının kapsamı dışında kalarak kesinleşmesi iki şekilde
    olabilir:
    1.o husus açıkça bir temyiz sebebi olarak ileri sürülmüş, fakat
    yargıtayca reddeilmiştir.
    2.veya o hususta bir temyiz itirazı ileri sürülmemiş olmasına rağmen
    dosyanın yargıtay dairesince incelendiği sırada dosyada bulunan yazılardan
    onun bir bozma sebebi sayılması mümkün olduğu halde o cihet yargıtayca bozma
    sayılmamıştır.

    Usuli müktesap hak müessesinin bazı istisnaları vardır:
    1.mahkemenin bozmaya uymasından sonra, bir içtihadı birleştirme kararı
    çıkarsa, bu yeni içtihadı birleştirme kararının henüz mahkemelerde ve
    yargıtayda görülmekte olan bütün işlere uygulanması gerekir. Yani sonradan
    çıkan bir içtihadı birleştirme kararına karşı usuli müktesap hak iddiasında
    bulunamaz. Buna göre usuli müktesap hakka aykırı bir içtihadı birleştirme
    kararı çıkınca, yargıtay daireleri içtihadı birleştirme kararına aykırı ve
    fakat usuli müktesap hakka uygun olan kararları bozacaklardır. Daha önce
    verilmiş bozma kararları üzerine davayı incelemekte olan diğer mahkemelerde
    yeni içtihadı birleştirme kararını kesin olarak öğrenince bozma kararı ile
    gösterilen yolu bırakarak, içtihadı birleştirme kararı gereğince inceleme
    yapmaya başlayacak ve o karar gereğince hüküm vereceklerdir.
    2.bozmadan sonra, o konuda yürürlüğe giren bir “yeni kanun” karşısında,
    yargıtayın bozma kararına uyulmuş olmakla meydana gelen usuli kazanılmış
    hak, hukukça değer taşımaz. Yeni kanun hükmünün uygulanması gerekir.
    3.görev konusu, usuli müktesap hakkın istisnasıdır. Yargıtay görevsiz
    mahkemenin vermiş olduğu hükmü, görevsizlikten dolayı değil de başka bir
    sebepten bozmuş ise taraflar mahkemede görev itirazında bulunabilecekleri
    gibi yargıtayda ikinci temyiz incelemesinde mahkemenin hükmünü
    görevsizlikten dolayı bozabilir.
    Bir taraf, karşı taraf yararına usuli müktesap hak doğmasını önlemek için,
    kendi lehine olan bir hükmü temyiz edebilir.
    Bozma kararına uyan mahkeme, bozma kararı uyarınca inceleme yaparak yeni bi
    karar verir. Taraflar mahkemenin bu yeni kararına karşı da temyiz yoluna
    başvurabilirler.
     

Bu Sayfayı Paylaş