Uçuş Denetimleri Bilgiler ve Uçuş Denetimleri resimleri

'Hava ve Deniz Taşıtları' forumunda UquR tarafından 21 Aralık 2008 tarihinde açılan konu

  1. UquR

    UquR Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Uçuş Denetimleri Bilgiler ve Uçuş Denetimleri resimleri konusu Uçuş Denetimleri Bilgiler ve Uçuş Denetimleri resimleri

    Uçaklarda kontrolü sağlayan uçuş denetimleri hakkında genel bilgi veren bu makale vikipedi tarafından kaynak gösterilmiştir.


    Uçaklar, havada seyredebilen araçlara verilen genel bir isimdir ve her şeyden önce bir uçağın havada uçabilmesi için yer çekimini yenmesi gerekmektedir. Uçak, kanatları vasıtasıyla yer çekimini yenmek için gerekli kuvveti sağlar ve havalanır. Fakat “Uçmak” ile “Uçak olmak” arasında keskin bir çizgi vardır. Yer çekimini yenmiş olan her şeyin uçtuğu söylenebilir fakat güvenli bir uçuş ve uçuşun bir amaca hizmet edebilmesi için havada seyreden cismin dengeli ve kontrol edilebilir olması gerekmektedir.

    Kanatlar uçakları havada kaldırmaya yetse de uçağın görevini başarıyla ve güvenli bir şekilde yerine getirebilmesi için uçuş denetimlerine ihtiyacı vardır. Uçuş denetimleri pilotun uçağı tüm hareket eksenlerinde kontrol edebilmesini sağlar. Bu denetimler uçakta bulunan kontrol yüzeyleri ile gerçekleştirildiğinden uçuş denetimleri çoğu zaman kontrol yüzeyleri olarak da anılır.

    Bu metinde sabit kanatlı konvensiyonel konfigürasyona sahip uçaklara ait, diğer uçaklarda da görülen bazı ana kontrol yüzeylerine değinilecek, hareket ve etkileri açıklanmaya çalışılacaktır. Metin, herkesin anlayabileceği dilde yazılmaya gayret gösterilerek kaleme alınmış olsa da metni anlayabilmek için bazı temel uçuş prensiplerinin bilinmesi gerekli olabilir. Anlaşılmasının kolay olması maksadıyla uçağın hareket eksenlerinden işe başlayabiliriz:

    Hareket Eksenleri

    Uçaklar, karada ve denizde seyreden araçlardan farklı olarak iki hareket eksenine değil, üç hareket eksenine bağlı hareket etmekedir. Bu yüzden uçakta sadece sağa, sola, ileriye ve geriye hareketten bahsedilemez. Yer eksenine göre ise bir fazla serbestlik derecesine sahiptir.

    İşte uçaklarda, uçağın ağırlık merkezine göre her zaman sabit (yani uçağın ağırlık merkezinde kesişen), buna mukabil yer eksenine göre sürekli değişen üç adet eksen vardır ve uçaklar birbirine dik konumda bulunan bu üç hareket ekseninde de serbestçe hareket edebilmektedir. Örneğin bir uçağın sol kanadı yeri gösterecek bir pozisyonda uçuşunu sürdürdüğü düşünüşdüğünde düşey ekseni yere paralel, yanal ekseni ise yere dik bir hale gelmiş olur.


    Bir uçağın tam olarak denetlenebildiğini söylemek için bir pilotun bu üç eksende de uçağın hareketine hakim olması gerekmektedir. Bu eksenleri kısaca tanımlamak gerekirse;

    Düşey Eksen: Uçağı tepesinden tabanına diklemesine kesen eksendir. Bu eksen etrafındaki harekete ''sapma'' hareketi denir. Sapma hareketi uçağın burnunu sağa ya da sola hareket ettirmektir. Sapma hareketini sağlayan temel kontrol yüzeyi dümendir (İng:Rudder). Bu hareket geminin ya da arabanın sağa ve sola gerçekleştirdiği hareketlere benzetilebilir.

    Boylamasına Eksen:Uçağın burnundan kuyruğuna uzanan ve uçağı boylamasına kesen eksendir. Bu eksen etrafında gerçekleştirilen harekete yuvarlanma ya da yatma denir. Yatma hareketi uçağın yere göre olan düzlemsel açısını değiştirir. Pilot tarafından bu hareket yatırgaçlarca (İng: Aileron) kontrol edilir.

    Yanal Eksen: Yanal eksen, bir kanat ucundan diğer kanat ucuna uçağı enlemesine kesen eksendir. Bu eksen etrafındaki harekete yunuslama denir. Yunuslama uçağın hücum açısını değiştirmesi, yani tırmanma ya da dalış konumuna geçmesidir. İrtifa dümeni (İng: Elevator) bu hareketin temel kontrol yüzeyidir.
     

Bu Sayfayı Paylaş