Travma Sonrası Stres bozukluğu

'Psikoloji' forumunda Dine tarafından 16 Ocak 2010 tarihinde açılan konu

  1. Dine

    Dine Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Travma Sonrası Stres bozukluğu konusu Ruhsal travma nedir ?
    Bilindigi gibi travma canli uzerinde beden ve ruh acisindan onemli ve etkili yaralanma belirtileri birakan yasanti olarak tanimlanmaktadir. Ruhsal travma kapsamina fiziksel ve duygusal tacizler (dovulme gasp olaylari cocukluk cagindan beri suregelen sevgisiz ortam saglik egitim barinma ve beslenme gereksinmelerinin karsilanamamasi gibi) cinsel tacizler dogal afetler (deprem sel firtina gibi) yanginlar trafik kazalari savaslar catismalardan etkilenmek girmektedir.

    Ruhsal bir travmayi izleyerek bazi kisilerde once akut stres bozuklugu bazi kisilerde de bunun sonrasinda travma sonrasi stres bozuklugu ya da diger adi ile post travmatik stres bozuklugu dedigimiz bir durum gelisebilmektedir.

    Akut stres bozuklugu nedir?
    Travma olusumundan sonraki ilk 1 aylik sure icinde gozlenir. Kisi asagidaki iki belirtinin oldugu travmatik bir yasantidan gecmistir:
    A- 1) Gercek bir hayat kaybiolum ya da olum tehditi agir bir yaralanma ya da kendisinin ya da baskasinin fizik butunlugune yonelik bir tehdit olayini yasamis tanik olmustur.
    2) Kisi asiri korku caresizlik ya da dehsete dusme seklinde tepkiler gostermistir.

    B- Kisi bu olayi yasarken ya da yasadiktan sonra dissosiyatif belirtiler dedigimiz asagidaki belirtilerden en az ucunu yasamistir.
    1) Uyusukluk dalginlikduygusal tepkisizlikdonukluk hic birsey hissetmiyorum ne aglamak ne gulmek geliyor icimdensadece bir noktaya bakipdaliyorum

    2) Cevrede olup bitenlerin farkina varma halinde azalma “etrafimdan habersizim kim geldi kim gitti kim ne dedi bilmiyorum"

    3) Cevreyi oldugundan farkli yabanci degisik algilama (derealizasyon) burasi sanki benim odam yatagim degil sanki bosluktayim yasadiklarim gercek degil

    4) Kendini oldugundan farkli yabanci algilama (depersonalizasyon) “sanki kendimi disaridan izliyorum ellerim sanki benim ellerim degil

    5) Dissosiyatif amnezi dedigimiz travma oncesiesnasi veya sonrasina ait olaylari hatirlayamama ne oldugunu ne yaptigimi bilmiyorum kimlerle konusmusum nerelerden gecmisim bilmiyorum bir de baktim buradayim hatta simdi neredeyim bilmiyorum

    C- Travmatik olayin kisinin gozunun onune tekrar tekrar gelmesi ister istemez dusunmesi ruyalarda gorulmesi kabuslar illuzyonlar (nesneleri korkutucu bir sekilde travmayla ilgili nesnelere benzetme kalemleri bicak gibi algilama seklinde) flashback dedigimiz sanki o olayi tekrar ayni sekilde yasiyor gibi hissetme hali olayi hatirlatan seylerle karsilasinca kaygi duyma (tv.de seyredilen deprem goruntulerinde catisma ve savas sahnelerinde fenalik hissetme travmatik olayin yil donumlerinde huzursuzluk hisleri)

    D - Travma ile ilgili hatiralari akla getiren uyaranlardan kacinma (onlari dusunmek konusmak o duygulari hissetmek o olayin benzeri etkinlikler yerler ve kisilerden uzak durma)

    E - Asiri uyarilmislik hali (uykuya dalmakta ve surdurmekte zorluk cekme huzursuz bir sekilde dolasma bir noktayakonuya dikkatini verememe en ufak bir sesten irkilme yerinde duramama gibi)

    Bu belirtiler kiside belirgin bir kaygiya yol aciptoplum icinde is yasantisi genel ugraslarinda belirgin bir bozulmaya yol acmaktadir.

    Travma sonrasi stres bozuklugu nedir?
    Bu kez travmatik olayin yukarida saydigimiz etkileri 1 ayi gecmis ve devam etmektedir.

    A - Kisi hayati tehdit veya olume tanyk olmus ya da yasamistir. Asiri korku caresizlik dehsete dusmusluk icindedir.

    B - Travmatik olayi asagidakilerden en az birisi ile yeniden yasiyordur.
    1) Elde olmayan bir sekilde tekrar tekrar animsanan endise ya da algilar (kucuk cocuklar travmayi konu alan oyunlar oynarlar)

    2) Olayi huzursuzluk verir bir sekilde ruyada gorme

    3) Olay sanki yeniden oluyormus gibi davranma

    4) Olayin bir yonunu cagristiran ya da andiran ic ya da dis olaylarla karsilasmakla yogun huzursuzluk hissetme

    C - Asagidaki kacinma davranislarindan en az 3'unun olmasi
    1) Travmaya eslik etmis olan duygu dusunce ya da konusmalardan kacinma cabalari

    2) Travma ile ilgili anilari uyandiran etkinlikleryerler ya da kisilerden uzak durma cabalari

    3) Travmanin onemli bir yonunu animsayamama

    4) Onemli etkinliklere karsi ilginin ya da bunlara katilimin belirgin olarak azalmasi

    5) Insanlardan uzaklasma ya da insanlara yabancilastigi duygulari

    6) Duygulanimda kisitlilik (ornegin sevme duysunu yasayamama)

    7) Bir gelecegi kalmadigi duygusunu tasima (gelecege yonelik planlar yapmama ”bundan sonra artik okulu bitiremem evlenemem is yapamam gelecek bana bir sey ifade etmiyor” seklinde dusunceler)

    D - Asagidakilerden en az ikisinin bulunmasi ile belirli ‘artmis uyarilmislik‘ yakinmalarinin olmasi
    1) Uykuya dalmakta ya da surdurmekte gucluk

    2) Dusuncelerini belli bir konuya toplayamama

    3) Asiri huzursuzluk yerinde duramama gerilim hali

    4) Asiri irkilme tepkisi gosterme

    Toplumda travma ve TSSB
    3 Kisiden biri hayatlarinin belli bir evresinde agir travma yasarlar. TSSB bunlardan % 10-20 ‘sini etkilemektedir. Hayat boyu TSSB rastlanma orani % 8 bulunmustur (erkeklerde % 6kadinlarda %10). Bununla birlikte cogu kisi TSSB hastaligina sahip olup tedavi gormemistir.

    TSSB'da cinsiyet acisindan farkliliklar
    Kadinlarda cinsel tecavuzler ve fiziksel taciz daha yuksekken erkeklerde silahli saldiri ve catisma seklindeki etkenler daha onde gelmektedir. Kadinlarda belirtiler daha siddetlidir. Hastaligin suresi kadinlarda daha uzun surmektedir. Kadinlarda travmatik olayin 15 yas oncesinde baslama riski cok daha yuksektir (ozellikle cinsel taciz ve tecavuzlerde).

    TSSB nicin onemlidir?
    Eger hasta tedavi edilmezse :
    1) Kisinin sosyal ve mesleki hayatiduygusal dunyasinda bozukluklar olusur (isten cikarilmalar bosanmalar tek basina yasama kendini iyi hissetmeme gibi)

    2) Kisinin hayatinin kalitesi azalir (intihar girisimleri hastaneye yatislar alkol ve uyusturucu madde aliskanliklari suc isleme)

    3) Diger fiziksel ve psikiyatrik hastaliklara egilim artar (ileri donemlerde gastrit hipertansiyon astm gibi fiziksel ve depresyon panik bozuklugu gibi psikiyatrik bozukluklar).

    4) Rahatsizlik uzun erimde kisinin ailesi ve cevresini de etkileyeceginden toplumda huzursuzluklarin artmasina ve ruh sagligi bozuk bir toplum haline gelmemize yol acmaktadir.

    TSSB icin risk faktorleri
    Ailede psikiyatrik bir bozuklugun olmasi cocuklugun erken donemlerinde davranim bozukluklarinin olmasi egitim duzeyinin dusuk olmasi kucuk yasta ailesinden ayrilma daha onceden depresyonun varligi ve yeterli cevresel desteklerin olmamasi TSSB gelismesi riskini arttirmaktadir.

    Tedavisiz gecmez mi ?
    Yapilan calismalara gore tedavi almayan vakalardan % 25' inin 1 yil icinde % 40' inin 2 yil icinde iyilestigi ancakhastalarin % 50'sinin 6 yil sonra bile rahatsizliklarinin ayni sekilde surdugu gorulmustur.

    TSSB'da belirtileri etkileyen degisiklikler
    Etkilenen kisilerin sorunlarinin ve yasadiklari travmanin siddetine gore beyinlerindeki ‘hipokampus' adli bolgenin kuculdugu gozlenmistir. Ayrica beyindeki hipotalamus-hipofiz ile bobrek ustu bezleri baglantisinin duzeninin bozuldugu; adrenerjik sistem ve serotonerjik sistemlerde duzensizlikler oldugu saptanmistir.

    TSSB'da tedavi
    Tedavi bilissel tedavi ilac tedavisi ve grup terapi ile yurutulebilmektedir. Bilissel tedavide kisinin kendine ve cevresine yonelik asiri guvensiz yetersizlik yalnizlik caresizlik sucluluk hatta dusmanca dusunceleri uygun yaklasimlarla travma oncesindeki olagan normal dusunce sekillerine cevrilmeye calisilir. Kendine yetebilendeger veren olaylarla basedebilen ve travmanin getirdigi kacinmagerilim vb belirtilerden kurtulmus bir kisi haline gelmesine calisilir.

    Ilac tedavisinde doz kisiden ve sure kisiden kisiye gore degismektedir. Unutulmamasi gereken seyler ilacin doktor kontrolunda kullanilmasi etkilerinin 2. haftadan sonra baslayabilecegi aliskanlik yapmayacagi ancak kullanim suresinin uzun olabilecegidir (6 ay ve uzeri surede ).

    Grup terapi haftada bir yaklasik 1 saat sure ile yapilan ve ayni travma durumundan gecmis 8-10 kisilik katilim ile gerceklesen bir tedavidir.
     
  2. KaRDeLeN

    KaRDeLeN Özel Üye

    Travma Sonrası Stres Bozukluğu


    [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] Travma Sonrası Stres Bozukluğu, psikolojik olarak travmatik bir olayın yenidenyaşantılanması ile karakterizedir. Bu hastalığa sıklıkla Vietnam’da savaşmış gazilerde rastlanır ancak doğal afetler, uçak kazaları ve tecavüz gibi travma deneyimleri olan bireylerde de rastlanabilir. Travmatik olay, tekrarlayıcı, yıkıcı intruziv düşünceler ve kabuslar gibi geçmiş deneyimlerin yeniden tecrübe edilmesidir. Bu deneyimler hastalık, evlilikle ilgili uyumsuzluklar, finansal problemler ve dental tedavi gibi stres dönemleri esnasında artar. [/FONT]
    [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] PTSD ile görülen semptomlar: [/FONT]

    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] irritabilite [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] agresif davranış [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] dürtüsel davranış [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] impulsif davranış (açıklanamayan yokluk, ani tripler) [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] alkol veya ilaç kullanımı [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] (dalgınlık)ayrılma düşünceleri [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] yabancılaşma [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] duygu yoksunluğu(psişik uyuşukluk, duygusuzluk) [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] evlilik ve ailevi problemler [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] iş hayatında problemler [/FONT]
    [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif]İlişkili medikal problemler(muhtemelen stresin uzayan periyotları):[/FONT]

    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] kardiyovasküler hastalıklar [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] by-pass ameliyatı [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] gastro-intestinal hastalıklar(ülseratif kolit) [/FONT]
    [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] Sıklıkla görülen oral problemler:[/FONT]

    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] kötü ağız hijyeni [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] rampant çürük [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] ileri generalize periodontitis [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] ağrılı dil [/FONT]
    • [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] TME bozuklukları [/FONT]
    [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] PTSD’li hastalar antidepresan ilaçlar alabilirler. (önlemler için majör depresyon kısmına bakın.) [/FONT]
    [FONT=Arial, Helvetica, sans-serif] Güvenilir, profesyonel ve açık bir ilişki kurmak için çaba gösterin. Bir hastanın dişlerinin estetik restorasyonu kişinin kendisine güvenini, sosyal rehabilitasyon ve mesleki rehabilitasyonunu arttırır. [/FONT]
     
  3. KaRDeLeN

    KaRDeLeN Özel Üye

    Travma Sonrası Stres Bozukluğu -Travma Sonrası Etkilenen İnsanlar -Uyku Bozukluğu




    1. Travmalar sonrasi gözlenen stres belirtileri


    Deprem ve sel gibi doğal afetler, trafik kazaları, yangınlar, silahlı çatışmalar, saldırılar, işkence, tecavüz vb. olaylar, yaşantımızın düşünmek bir yana, okuması bile zor olan, acı yönleridir. Pek çok insan bu tür bir olayla karşılaştığı zaman korku, dehşet ve çaresizlik yaşar. Son yıllarda sıkça duyduğumuz "ruhsal travma" deyimi, yaşanılan acı bir olay ve bu olaya verilen dııygusal tepkileri içerir. Bu olaylar, insanın ruh sağlığını olumsuz etkileyebilir ve etkisi yıllarca sürebilecek izler bırakabilir.

    2. Travmalardan etkilenen insanlar,


    Yaşadıkları olayları istemedikleri halde ve nedensiz yere sık sık hatırlayabilirler. Bu tür anılar, düşünceler, hayaller, kişiye ciddi bir sıkıntı verebilir. Yaşadığı olay kişinin rüyalarına girer, gördüğü kabuslar uyku düzenini bozar. Travmayı hatırlatan herhangi bir durum, yer, nesne, görüntü veya ses gibi uyaranlar, kişide ciddi bir sıkıntı yaratır ve çoğunlukla bu sıkıntıya eşlik eden çarpıntı, titreme, terleme, nefes darlığı gibi fiziksel belirtilere yol açabilir. Örneğin bir trafik kazasından sonra arabaları görmek ya da depremden sonra enkaz görüntüleriyle karşılaşmak, kişileri zorlayabilir. Bazı durumlarda ise, yaşanılan olay kişinin gözlerinin önünden bir film şeridi gibi geçer ya da kişi o olayı tekrar yaşıyormuş gibi hisseder.

    3. Travmayla ilgili anılar,


    Kişiyi bunalttığı için, kişi olayla ilgili konuşmaktan, olayı hatırlatan uyaranlardan, hatta olayı bile düşünmekten kaçınmaya çalışır. Bu kişiler, örneğin etkilendikleri olaylar sonucu, araba kullanmak istemezler, karanlıkta kalamazlar, uyuyamazlar, yalnız kalamazlar, sağlam olduğunu bildikleri binalara bile giremezler. Bazen yaşadıkları olayın belli bir bölümünü dahi hatırlayamazlar. 0 anlar hafızalarında yoktur, yaşanmamış gibidir.

    4. Travma sonrası stres belirtileri


    Travma sonrası stres belirtileri olan kişiler, kendilerini amaçsız ve plansız hissedebilir. Sanki yaşam süreleri kısalmış gibi gelir. Bazıları ölecekleri tarihle ilişkin kesin bir fikir bile verebilirler. Kendilerini, olayı yaşamamış kişilerden ayrı ve onlara yabancı hissederler. Artık eski eğlenceleri, hobileri kendilerine yeterince zevk vermemeye başlar. Sevinç, mutluluk gibi duyguları yaşamakta güçlük çekerler. Sevinilecek bir durumda bu duyguyu yeterince yaşayamazlar. Duyguları ölmüş, adeta "taşlaşmış" gibi olabilirler.

    5. Uykuları bozulabilir;


    Uykuya, dalmak, uykuyu sürdürmek ciddi bir sorun haline gelir. Kişi daha tahammülsüz olabilir. Artık kolay öfkelenen, kırıcı olabilen bir insan olmuştur. Dikkatini toplamakta güçlük çeker. Yaptığı işe kendini veremez. Daha unutkan olmuştur. Her an kötü bir şey olacakmış gibi kendisini tetikte hisseder. Bıçak sırtında gibidir. Ani gürültü veya seslerde çabuk irkilir.
    Kalbi çarpmaya başlar, sık soluk alıp verir, terler, huzursuzlanır. Telefon sesleri, kapı çarpması, kamyon gürültüsü gibi sesler aniden irkilmelerine neden olup oldukça sıkıntı verebilir.

    6. Travmalardan sonra yaşanan stres sorunları


    Yıllarca sürüp kalıcı bir hale gelebilir. Sorunlar kişilerin iş, aile ve toplumsal yaşamlarını olumsuz yönde etkileyebilir. Erken tedavi, sorunun sürüp gitmesini engelleyen en önemli etkendir. Bu nedenle, öncelikle sorunları hiç çekinmeden, zayıflık, eksiklik olduğunu düşünmeden paylaşmak önemlidir. Bu tür olaylara karşı birçok insanın benzer stres tepkileri verdiği unutulmamalıdır. Bu tür sorunların bir ruh sağlığı uzmanına danışılması, çözüm için ilk adım olacaktır. Çünkü travma sonrasında oluşan stres belirtilerinin, günümüzde ilaç ve/veya Psikoterapi ile tedavi edilmesi mümkündür. Bu tedavilerden yararlanabilmek için,

    “Paylaşmaktan, konuşmaktan ve yardım aramaktan kaçınmayın.”
     

Bu Sayfayı Paylaş