Trabzon ve Karadeniz Bölgesi Kronolojik Tarihi Hakkında Bilgi

'Trabzon Tanıtımı' forumunda Mavi_inci tarafından 2 Aralık 2010 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_inci

    Mavi_inci Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Trabzon ve Karadeniz Bölgesi Kronolojik Tarihi Hakkında Bilgi konusu Trabzon ve Karadeniz Bölgesi Kronolojik Tarihi Hakkında Bilgi

    Trabzon ve Karadeniz Bölgesi kronolojik tarihi



    Derleyen: Özhan Öztürk


    MÖ 1.000.000-100.000: Bölgede,
    Bostancı, Kökten, Gündüzalp ve Özgüç tarafından çeşitli tarihlerde
    yapılan arkeolojik kazılarda Yontma Taş (Alt Paleolitik dönem) Çağı’na ait
    Achelleen ve Mousterien tipi (el baltaları, kazıyıcılar, yonga
    aletler) Karadeniz
    Bölgesi’nde yerleşim izlerine rastlanmıştır.


    MÖ 10.000-8.000:
    2007 yılında yapılan arkeolojik araştırmalarda Çamlıhemşin'in bazı köylerinde,
    yer yer insan eliyle genişletildikleri tespit edilen ve milattan önce 10 ile 8
    bin yılları arasında yaşanan Mezolitik Orta Çağ'a ait mağaralar tespit
    edilmiştir.


    MÖ 5.000-3.000:
    Kökten tarafından Trabzon çevresinde yapılan arkeolojik kazılarda Kalkolitik
    Çağ’a ait yerleşim izleri saptanmıştır.


    MÖ 3000 – 1.500 : Bronz Çağı’nda
    Karadeniz kıyısında Kaşkalar
    (Gaşgalar, Kaşkular, Kaskiler) adlı bir halkın varlığı Hitit kaynaklarında
    bildirilmektedir. İç Anadolu’da yeralan Hitit Devleti ile Karadeniz kıyıları
    arasında yaşayan bu halk Karadeniz Bölgesi’nin tarihi kaynaklarda bahsi geçen
    ilk yerleşik halkıdır. Domuz yetiştiren, keten ziraati yapan, Hitit ticaret
    kervanlarını soyan Kaşka halkı ile Hatti ay tanrısı Kaşku arasınd ki isim
    benzerliği ilginçse de halkın kendisini bizzat bu isimle adlandırdığı
    şüphelidir. Kaşkaların Hitit kralı II. Tudhaliya döneminde MÖ 1450 Hitit
    kenti Nerik’e (bugünkü Samsun Vezirköprü yakınlarında olmalı) yerleştiği
    ardından I. Arnuwanda
    döneminde Kammama ve Zalpuwa adlı Hitit
    kentlerini geçirdiği bilirnmektedir. Kaşkaların yerleştiği
    bölgelerdeki Pala dili konuşan Hattileri ve Hitt Avrupalı Hittileri yerinden
    ettiği görülmektedir. Buna karşın Kaşkaların Karadeniz kıyılarında eskiden
    beri yaşayan otoktan bir halk mı yoksa komşu bir coğrafyadan (Kafkasya
    veya Trakya üzerinden) gelen istilacı bir halk mı olduğu belirtilmemektedir.
    Kaşkaların en önemli özelliği bölgemizde yakın zamana dek ekilen kendir ziraatini
    yapmalarıdır.


    MÖ 800 - 600: Bölgeye Yunan
    kolonizasyonunun başlaması ve Karadeniz kıyılarında batıdan doğuya Sinop (Sinope), Samsun (Samisos), Giresun ( Kerasus),Trabzon (Trapezus) gibi yeni
    Yunan kentlerinin ve
    emporion (ticaret amaçlı limanlar) kurulması. Eusebius,
    Trabzon kentinin kuruluş tarihini MÖ 756 olarak
    belirtmişse de, bu tarih doğru bile olsa Sinope’ye vergi veren bir koloni olarak
    Sinop’tan daha önce kurulmuş olması mantıkla çelişmektedir. Eusebius eğer
    yanılmıyorsa Sinoplu kolonistler, varolan bir şehri MÖ 630 yılından sonra tekrar
    kolonize etmiş olmalıdırlar. Anabasis’te (MÖ 401) yeralan “Pontos Euksenios
    kıyısındaki bu şehir Sinope’nin Kolkh ülkesindeki kolonisidir” sözleri ve diğer
    tanıklıklardan kent merkezinin Yunan, çevre halkının ise Kolh adlı yerli halktan
    oluştuğunu görmekteyiz. Pausanias’ın notlarından eski Yunanistan’da Arkadya bölgesinde Trabzon isimli bir başka kent
    olduğu ve Yunan mitolojisinde bu kentin Lykaon’un oğlu Trapezeus tarafından
    kurulduğu için bu adı aldığı bildirilmektedir. Öyleyse Karadeniz kıyısındaki
    yeni kent de bu coğrafyanın anısını yaşatmak için verilmiş olmalıdır. Kentin
    adının Yunanca orijini kesin olmakla birlikte Trapezus kelimesinin “masa” anlamı
    dışında “Köle satılan düz platform” olark da kullanıldığını, Kolhis’ten Yunan
    anakarasına yapılan köle ticaretinin liman noktası olduğu için bu kelimenin
    yakıştırılmış olabileceğini Karadeniz Ansiklopedik
    Sözlük adlı çalışmamda bildirmiştim.


    MÖ 700 – 600: Kuzey Kafkasya ile
    Karadeniz’in kuzey kıyılarında yaşayan Kimmer halkının güeny Karadeniz’de
    kurulan emporion ve kolonilerine düzenledikleri yağma amaçlı saldırılar. İlk
    olarak Asur kaynaklarında (MÖ 714) Gimirri adıyla geçen Kimmeryalılar hakkında pek fazla bir şey bilinmese de Hint
    Avrupalı bir halk olup İran veya Trak dilini konuştukları sanılmaktadır. MÖ
    676-674 yılları arasında Anadolu içlerine Paflagonya ve Frigya’ya dek akınlar
    düzenlemektelerdi.


    MÖ 609 – 550: MÖ 609 tarihinde Asur
    devletini yıkan İranlı Medler Doğu Anadolu’nun yanı sıra
    Paflagonya’ya dek uzanan bir imparatorluk kurmuşlarsa da Heredot’un Karadenzi
    sahillerine ulaştıklarını belirtmesine karşın Trabzon ve civarında Med
    etkinliğine dair bir kanıt bulunmamaktadır.


    MÖ 550 – 332: Med
    İmparatorluğu’nu yıkan Persler’in bölgeyi ele geçirmesi ve Trabzon’un Pontos
    Kapadokyası adı verilen şatraplık (valilik) sınırları içerisinde yeralması.


    MÖ 400 – 350:
    Anadolu’nun batısında ve kuzeyinde yeralan Yunan (İon) kentlerinin Pers
    istilasına karşı ayaklanması ve Karadeniz kentlerininde katıldığı kanlı
    bağımsızlık savaşlarının İranlılar tarafından bastırılması.


    MÖ 330 – 323: Makedonya kralı Büyük
    İskender’in Anadolu’daki Pers egemenliğine son vermesi , diğer bölgelerde olduğu
    gibi Karadeniz kentlerine de İskender’e bağlı subayların yönetici
    olarak atanması.


    MÖ 323 – MÖ 66: Büyük
    İskender’in ölümünün ardından siyasi açıdan boşluğa düşen Anadolu kentlerinde
    yerel yönetimlerin güçlenmesi, bir Pers şatrabı olan Mithridates Ktistles’in
    Orta Karadeniz’de yeni bir devletin çekirdeğini oluşturması. Pontus devletinin
    kıyılardaki Yunan kentlerini kendine katıp güçlenmesiyle gitikçe büyümesi
    ve devlet geleneğinin Pers kültüründen Yunan kültürüne doğru
    kayması. MÖ 133 yılında Bergama krallığının topraklarını ele geçiren Roma
    İmparatorluğu’nun tüm Anadolu’ya hakim olma mücadelesi ve Pontus devleti ile ardı ardına yapılan savaşlarda
    Trabzon dahil tüm Anadolu’yu işgali.


    MS 64: Pontusdevleti ile Roma İmparatorluğu
    arasındaki savaşta tarafsız kalan Trabzon’a savaştan zaferle çıkan Roma
    İmparatorlu rarafından Civitas Libera (serbest kent) statüsü tanınması ve kentin
    imparatorluğun Pontus Polemoniacus vilayetine katılması.


    MS 117 – 138:
    İmparator Hadriasnus döneminde Trabzon kentinin limanının yeniden ve daha
    geniş bir kapasite ile inşa edilmesi, dolayısıyla ticari potansiyelinin
    arttırılması.


    MS 254: Kentin
    Karadeniz’in kuzeybatısından gelen Germen kavmi Gotlar tarafında yakılıp
    yıkılması. Bu olayın ardından kenti ve civarını Barbarlara karşı savunmak için
    bir Roma askeri garnizonu (Legio Pontica) yerleştirilmiştir.


    MS 395: Roma
    İmparatorluğu’nun Doğu ve Batı olarak ikiye ayrılmasının ardından Trabzon ve
    civarının Doğu Roma İmparatorluğu (Bizans) sınırları içerisinde kalması.


    MS 549-562: Doğu
    Roma – Pers savaşları dizisinden bölgeyi en çok etkileyen üçüncüsü olan
    imparator Justinianus’un Lazika savaşları dönemi.


    MS 690-2: Bizans
    Arap savaşları. Müslüman Arapların Doğu Anadolu, Gürcistan ve Kolhis’i
    yağmalaması. Trabzon’un da kısa bir süre de olsa Araplar tarafından fethedildiği
    sanılmaktadır.


    MS 712-3: Anadolu, Kiliya ve Amasya’nın
    Arap istilasına uğraması.


    MS 797-8: Harun El Reşid döneminde
    Araplar’In Anadolu istilası Erğli (Heraklia) yenilip, geri dönmeleri.


    MS 950: Constantine
    VII Porphyrogennetos'un De Administrando Imperio ve De Ceremoniis adlı
    kitaplarından öğrendiğimize göre Trabzon ve çevresindeki bölgeler yeni kurulan
    Khaldia Teması’na bağlanmıştır.


    MS1021-22: Bizans
    ordusunun Ani Ermeni Krallığını yok etmesi sırasında Trabzon üs olarak
    kullanılmıştır.


    MS 1080: Kentin
    Türkmenler tarafından yağmalanmasının ardından yerel beylerden Theodore Gabras
    tarafından geri alınması. Trabzon’un fiilen İstanbul’dan yarı bağımsız dükalık
    haline dönüşmesi


    MS 110: Gregorios
    Taronites’ın Trabzon’da bağımsızlığını ilan etmesi.


    MS 1107: İstanbul’un
    Taronites’i yenerek Trabzon’u tekrar merkeze bağlamaları.



    MS 1112:
    Danişmendlier’in Trabzon seferinin püskürtülmesi


    MS 1143:
    Bağımsızlık ilan eden Kosntantin Gabras’ın öldürülmesi ve Trabzon’un tekrar
    İstanbul’a bağlanması.


    MS 1194: Selçuklular’ın Samsun’u ele geçirmesi . Trabzon ve
    İstanbul’un fiilen birbirinden kopması.


    MS 1204: Alessios ve David Komnenos
    adlı prenslerin Latin Haçlı ordusu tarafından işgal edilen İstanbul’dan kaçarak
    Trabzon’a sığınmaları. Burada teyzeleri Gürcü kraliçesi Tamara’nın dayardımıyla bağımsızlıklarını ilan edip kendilerini Roma
    İmparatoru ilan etmeleri. Trabzon İmparatorluğu’nun
    (Βασίλειον τής Τραπεζούντας) Sinop ile Artvin arasındaki coğrafyada egemen
    olması.


    MS 1214: Sinop’un
    Selçuklular tarafından ele geçirilmesi.


    MS 1228: İmparator 1. Andronikos’un
    Selçuklu limanı Sinop’un yağmalaması. Selçukluların karşılık olarak Trabzon’u
    denizden ve karadan kuşatması. Başarısız olan kuşatmanın ardından
    kaçan Selçuk sultanı Melik Şah’ın Maçkalı köylüler tarafından yakalanıp esir
    edilmesi.


    MS 1230: Alaettin
    Keykubat’a yenilen Celalettin Harzemşah’ın askerlerinin Trabzon topraklarına
    sığınması fakat pek çoğunun Trabzon köylüleri tarafından öldürüldürülmesi.


    MS 1243: Selçuklu Sultanı 2. Gıyaseddin
    Keyhüsrev ‘in, 1243’te Kösedağ’da Baycu Noyan emrindeki Moğol kuvvetlerine
    yenilince Anadolu’ya giren Moğollar’a imparator 1. Manuel’in de
    (1238-1263) tabii olması.


    MS 1245: Trabzon’u
    yakıp yıkan büyük bir yangın ve/veya salgın hastalık


    MS 1319:
    Pervaneoğulları’nın Trabzon’u yağmalaması


    MS 1348: Tur Ali
    Bey’in Trabzon’a saldırması


    MS 1398: Osmanlı
    Devleti’nin (Yıldırım Beyazıd) Samsun’u Trabzon Krallığı’ndan ele geçirmesi



    MS 1442: Osmanlı
    Sultanı 2. Murad’ın Osmanlı donanmasını Trabzon’a göndermesi


    MS 1454: Safevi
    Şeyhi Cüneyd’in Trabzon’u kuşatması. Rumeli Beylerbeyi Hızır Paşa’nın Trabzon’a
    yürümesi üzerine Cüneyd’in geri çekilmesi.


    MS 1461: Fatih Sultan Mehmed’in
    Trabzon’u ele geçirerek Trabzon İmparatorluğu’nu Osmanlı toprakların akatması.



    MS 1520: Trabzon doğumlu olan Osmanlı sultanı
    Kanuni Sultan Süleyman döneminde kente Batum sancağının da eklenmesiyle Trabzon
    Eyaleti’ni oluşturmuştu.


    MS 1625 ve 1631:
    Don Kazkları’nın Trabzon’u yağmalamaları


    1810: Osmanlı-Rus savaşları
    sırasında Rusların 18 gemi ile Akçaabat Sargana bölgesine asker
    çıkarmaları


    MS 1816: İlk Laz ayaklanması, Tuzcuoğulları ve yandaşı
    Laz ağalarının Giresun Hopa arasında bağımsız beylik arzusuyla Osmanlı
    İmparatorluğu’na isyan etmesi.


    MS 1818:
    Hacısalihoğlu, Kalcıoğlu ve Dedeoğlu isyanları


    MS 1825 ve 1832:
    Tuzcuoğlu isyanları.


    1867: Kentin bir
    kısmını yahrip eden yangın.


    MS 1895: Trabzon’da “gavur Meydanı”nda
    başlayan Ermeni
    isyanı


    17 Kasım 1914: 23
    gemiden oluşan Rus donanmasının Trabzon’u bombalaması


    8-11 Şubat 1915:
    Rus donanmasının Trabzon’u bombalaması. 1.000 civarında ölü 300’den çok
    yaralı.


    1915: Kentteki
    Ermeniler tehcir edildiler.


    18 Nisan 1916:
    Trabzon’un Rus ordusu tarafından işgal edilmesi


    24 Nisan 1918: Ekim
    Devriminin ardından savaştan çekilme kararı alan Rus ordusunun Trabzon’u
    boşaltmasından sonra Türk birliklerinin Trabzon’a girmesi.


    12 Şubat 1919:
    Trabzon Muhafaza-i Hukuk Cemiyeti’nin kuruluşu. Erzurum Kongresi’nde etkin bir
    ol oynayan Trabzonlu delegeler kongrenin liderliği konusunda Mustafa Kemal ile
    aralarından Sürmeneli Ömer Fevzi Bey ile rekabet çıkınca bazı Trabzonlu Heyet-i
    temsiliye üyeleri Sivas Kongresi’ne katılmadılar ve İstanbul hükümeti ile
    ilişkilerini kesmediler.


    24 Eylül 1919: İstanbul
    yanlısı bir tavır sergileyen Trabzon valisi Mehmet Galip Bey silah zoruyla
    görvden uzaklaştırıldı ve 3 E Ekim 191’da Damat Ferit Paşa’nın istifasından
    sonra “istenmeyen valiler” listesine dahil edildi.


    28-29 Ocak 1921:
    Türkiye Komünist Partisi Başkanı Mustafa Suphi ve 18 arkadaşı Trabzon
    açıklarında Enver Paşa taraftarı Trabzon kayıkçılar reisi Yahya Kahya’nın
    adamlarınca öldürüldüler.


    3 Temmuz 1922:
    Yahya Kahya’nın Soğuksu yolunda pusuya düşürülerek öldürülmesi. Muhafız Alayı
    komutanı İsmail Hakkı Tekçe 1977’de yayınlanan anılarında Giresunlu Topal
    Osman’ın iki adamıyla birlikte bu cinayeti kendi işlediğini itiraf
    etmişti.


    1923: Trabzon Çocuk
    Esirgeme Kurumu açıldı. Kentin önemli bir bölümünü oluşturan Ortodoks Rumlar Yunanistan
    ile imzalanan nüfus mübadelesi gereğince Yunanistan’a zorunlu göçe mecbur
    bırakıldılar.


    1924: Kızılay
    Trabzon Şubesi açıldı.


    1926: Trabzon Halk
    Kütüphanesi açıldı. Ziraat Bankası açıldı.


    1929: Vizera
    Hidroelektirik Santrali açıldı.


    1938: Trabzon İçme
    Suyu Tesisleri açıldı.


    1942: Trabzon
    Lisesi açıldı.


    1947: Trabzon
    Numune Hastanesi açıldı.


    1949: Göğüs Hastalıkları Hastanesi
    açıldı. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu uygulamasıyla Anadolu'da bulunan 78 bin
    civarında ki yerleşim adından 28 bin kadarının adı Türkçe olmadığı gerekçesiyle
    değiştirilirken,
    büyük bölümü Yunanca olan Trabzon köy adları da
    değiştirilerek yerlerine Türkçe isimler konulmuştur.


    1952: Kiremit ve
    Tuğla Fabrikası açıldı.


    1953: TMO Trabzon
    Şubesi açıldı.


    17 Şubat 1953:
    Araklı Sürmene’den ayrılarak ilçe oldu.


    1954: Trabzon
    Limanı açıldı. Otomatik Telefon Santrali açıldı.


    1
    Haziran 1954:
    Tonya ilçe oldu.


    1957: Trabzon
    Havalimanı hizmete girdi.


    1958: SSK Hastanesi
    açıldı.


    1963: Balık Yağı ve
    Unu Fabrikası açıldı. Fatih Eğitim Enstitüsü açıldı.


    2 Aralık 1963:
    Karadeniz Teknik Üniversitesi öğrenime açıldı.


    1964: Ayasofya
    Müzesi açıldı.


    1967: Çimento
    Fabrikası açıldı.


    25 Ağustos 1968:
    Doğu Karadeniz Fuarı açıldı.


    1 Aralık 1968:
    Trabzon İl Radyosu Yayına başladı.


    1976: Trabzonspor
    futbol takımı Türkiye 1. Lig şampiyonluğunu kazanan ilk Anadolu takımı olma
    ünvanını elde etti.


    20 Temmuz 1982: KTÜ’ne bağlı Sürmene Deniz Bilimleri ve
    Teknolojisi Yüksek Okulu açıldı.


    1988: Beşikdüzü ve Şalpazarı ilçe oldu.


    1990: Çaşıbaşı, Düzköy, Köprübaşı, Dernekpazarı ve Hayrat ilçe oldu.



    26 Mayıs 2003:
    Afganistan'dan dönen İspanyol Barış Gücü askerlerini taşıyan Yak-42 tipi bir
    yolcu Trabzon Havalimanı'na inmek isterken alandan yapılan uyarıdan sonra
    yanlışlıkla deniz yerine karaya yönelip Pilav Dağı eteklerine çarması sonucu
    62'si İspanyol askeri, 12'si mürettebat toplam 74 yolcu ölmüştür.


    5 Şubat 2006: Santa
    Maria kilisesinde görevli rahip Andrea Santaro görev yerinde öldürülmüştür.

    Alıntı
     

Bu Sayfayı Paylaş