Tepebaşı Köyü Güneysu - Rize

'Rize Tanıtımı' forumunda KaRDeLeN tarafından 21 Nisan 2010 tarihinde açılan konu

  1. KaRDeLeN

    KaRDeLeN Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Tepebaşı Köyü Güneysu - Rize konusu Güneysu Tepebaşı Köyü - Tepebaşı Köyü Hakkında - Tepebaşı Köyü Tanıtımı - Tepebaşı Köyü Resimleri




    İlçe: GÜNEYSU

    İl: RİZE

    Köy Muhtarı: ETEM BİLGİN

    Muhtarlık Erişim Bilgileri:

    Telefon: 0464 344 1379

    Cep Telefonu: 0532 725 2532

    Demografik Bilgiler:

    Nüfusu: 2000- 329

    1997- 251

    İle Uzaklığı: 16 km

    İlçeye Uzaklığı: 2 km

    Rakım: 450 m


    Tarihçe

    Tepebaşı, Rize ilinin Güneysu ilçesine bağlı bir Köydür. 17. yüzyıl başına kadar tutulan Tapu Tahrir Defterlerinde Singaz isimli bir yerleşim yerine rastlamıyoruz. Genellikle Güneysu, Potomya ismi altında tek bir karye olarak anılmaktadır. Yalnız 1583 tarihli Tapu tahrir Defterinde Potomya karyesine bağlı bazı yerleşim birimlerinin isimleri yer almakta ve bunların içinde Poliho diye bir yerleşim yerinden bahsedilmektedir. Burasının 31 haneli ve tamamı Müslüman olan bir yerleşim yeri olduğunu yukarıdaki paragraf vesilesi ile biliyoruz. Bu poliho denilen yerin Bugün Pilihoz dediğimiz Dumankaya ile Yeşilköy,köyü olması büyük bir ihtimal olarak görülmektedir. Konumuz olan Singaz köyünün bu Poliho yerleşim yeri içinde mi yoksa Güneysu Vonit yerleşim yeri içindemi yer aldığını bilemiyoruz. Eğer Singaz, Pilihozla birlikte düşünülecek olursa, çok erken bir dönemde yukarıda sözünü ettiğimiz 31 haneli Müslüman topluluğu içinde yer alır demektir. Singaz, kendine yeter toprağı ve genişliği olmaması dolayısıyla, sonradan iskana açıldığını da düşündürmektedir. Bu durumda Tepebaşı köyünün yeni göçler veya yakın köylerin bir mezrası olarak kurulduğunu düşünebiliriz. 1743 yılından başlayarak yüz yıllık bir dönemi kapsayan Trabzon Ahkam Defterleri, İstanbul’dan gönderilen talimatları içermektedir. Singaz ismine, Trabzon Ahkam Defterine'de rastlamıyoruz. Singaz’ın müstakil bir karye olduğuna dair ilk yazılı kayıt, 1850 tarihli Rize Kazası ile ilgili ösür defterinde bulunmaktadır. Bu defterde, öşür vergisi verenler akraba isimleri ile yazıldığı için büyük bir öneme haizdir ve o tarihte öşür vergisi verenlerin isimleri akraba yahut sülale isimleriyle belirtilmiştir. Köyün 1850 tarihinden önceki durumu hakkında rivayet yoluyla da olsa, fazla bir bilgi yoktur. Akmehmet oğulları dedelerinin 1700’lü yılların başından itibaren buralarda yaşadığını biliyoruz. Fakat burada yaşayanlar, akrabalarının kökenleri hakkında fazla bir şey bilmiyorlar. Bu köyün bir kilisesi, çok eski bir camisi, köyün ağası ve ağa konağı ve tarihi biryapısı olduğuna dair bir iz ve bir rivayet de yoktur. Mevcut cami 1940 yılında yapılmış olup, tanıklık edenlerin söylediğine göre mevcut cami, eski ve harap olmuş bir tahta caminin yerine yapılmıştır. Bu eski tahta camiden önce de, bir okuma odası veya bir mescit şeklinde küçük bir yapı vardı. Bu küçük kulübe, Sofi Ali Dayının evinin yanında yer alıyordu. Köyün muhtelif toplu mezarlıkları olup, bunlar daha çok akraba mezarlığı niteliğindedir. Osmanlıca kitabeli mezar taşına rastlanılamamıştır. Eskiden mezarlık yeri olarak Güneysu Merkez camii civarının kullanıldığını tahmin ediyoruz. Güneysu Merkez Camii civarında bulunan büyük mezarlık 1940 yılında kaldırılmıştır. Kaldırılan bu mezarlık, Merkez camiinin önünden aşağı inen üst sokağı kapsıyordu.

    Konum ve Özellikleri

    Ayene dağının kuzeye bakan yamaçları ile Yeşilyurt köyü uzun zaman Tepebaşı köyüne mezralık etti. Buralar Tepebaşı halkının yazlık olarak ikamet ettikleri yerler oldu. Artan nüfusa paralel olarak halk mezra olarak kullandıkları yerlere temelli yerleştiler ve genellikle Alibaş oğulları Yeşilyurt köyünü kışlık ve yazlık ikamet edilecek bir yer haline getirdiler; buraya bir cami yapıp temelli yerleştiler. Neticede burası 1955 yılında Yeşilyurt adıyla yeni bir köy haline geldi. Diğer yanda Pazarköy Aktepe ve Sofular semtinde yerleşen Akmehmet oğulları ile Ulucami Sırtlar ve Makaracılar semtlerine yerleşen Akmehmetler ve Bayraktar oğullarının ataları da Tepebaşı köyünden olup, 1830 yılında şimdiki yerlerine gelip yerleşmişlerdir. Hatta Kıbledağı köyünde meskün Ferhat oğulları, Akmehmet ve Birinci oğulları ile akraba olarak Tepebaşı köyü kökenli idiler. Tepebaşı köyünde hane başına düşen nüfusun fazlalığı çevrelerinde boş bulunan arazilere doğru kayarak yeni yerleşim yerleri oluşturdular. Bu göçün 1813 yılında vuku bulan bir taun hastalığı sonrasına rastlamış olmasına dikkat çekmek isterim. Acaba taun hastalığı yerleşmeye müsait boş alanlar mı bıraktı? Bu arada Osmanlı toprak sisteminde meydana gelen değişimi, yani ferdi müykiyetin bir hak olarak tanınması olayını da dikkate almak gerekir. Köyde Merkez Çay Alımyeri ile ve Musa Düzü Çay Alımyeri isminde iki çay alımyeri mevcuttur. Köyün kahvesi, ve sağlık ocağı veya sağlık evi yoktur. Köyün … değirmenleri Singaz Irmağı ile Katarehte ırmağı üzerinde bulunmaktadır. Mevcut değirmenler şunlardı: Dere Değirmeni, Emin Dayının Değirmeni, Uzeyirlerin Değirmerni, Külünklerin Değirmeni, Veroğlarının Değirmeni (yıkılmış). Yeşilyurt köyü kurulmadan önce Tepebaşı köyünün 1945 yılındaki nüfusu 613 idi. 1980 nüfus sayımına göre 565 olan köy nüfusu 2000 yılındaki nüfus sayımına göre 324’e 2007 yılındaki tesbitlere göre ise 246’ye gerilemiştir. Köyün arkasını dayadığı Ayene dağının sırtlarında bütün bölge atmacacılarına hizmet veren atmaca avgâhları bulunmaktadır. Bu avgâhlardan, köyün sınırları içinde bulunanlar şunlardır: 1-Kukule/Şehitlik, 2-Arka Taş, 3- Çişonli Kaya, 4-Süpürge Kayası, 5-Likapalık, 6-Singaz Üstü, 7- Mezarlık Sırtı. Mezarlık Sırtı aynı zamanda köyün piknik yerlerinden bir tanesidir. Ayrıca İbişin Suyu, Lüsteri Düzü diye adlandırılan iki adet daha piknik alanı bulunmaktadır. Köyün yetiştirdiği şahsiyetler arasında Hattat Mehmet Efendi ile (Birinci oğullarından) Hoca Mustafa Efendiden ( Ağrelim oğullarından) bahsedilmektedir. Mustafa Efendi, zekası ve bilgisi ile sivrilmiş ve bir şahsiyetti, zamanının saygı duyulan alimlerindendi. Rize eski müftüsü Yusuf Karali’nin hocaları arasında önemli bir yeri vardı. 1935 te vefat etmiştir. Köyünde medfundur. Hattat Mehmet Efendiye gelince yazma kitaplar bırakmıştır. Bu kitaplardan bazılarının yakınları tarafından muhafaza edildiği söylenmektedir. Mesleğine çok düşkün olan bu şahsın, öldüğünde parmaklarının kalem tutar vaziyette olduğu söylenir. Ağrelim Mustafa Efendi ile akrandı. Ulucami Mahallesinde medfundur.

    Coğrafi Yapı ve Ulaşım

    Tepebaşı köyü, Rize iline 16 km, Güneysu ilçesine 2 km uzaklıktadır. Dumankaya, Yeşilyurt Kiremit köyleri ile Merkez ve Ulucami Mahelleleri ile çevrilidir. Ayene dağının güney tarafı eteklerinde kurulmuş, diğer köylere nazaran güneşli ve sıcak bir iklime sahiptir. Ayene ve Malağaç ırmağı adında iki akarsuyu vardır. Tepebaşı köyü ile Kiremit köyü arasında yer alan akarsu üzerinde meşhur Katarahte gölü ve Katarehte şelalesi bulunmaktadır. Toplu taşımacılık hizmetleri özel halk otobüsleri ile yapılmakta olup, İl merkezinden İlçeye bu araçlarla 15-20 dakikada Tepebaşı Köyün'den Rize'ye 30-40 dakikada ulaşılabilmektedir.Köyün iklimi ise, Karadeniz iklimi etki alanı içerisindedir.

    İdari Yapı ve Nüfus

    Yerleşim, arazi yapısının etkisi ile dağınık bir şekil arz etmektedir. Tepebaşı Köyü, Anadolu’nun diğer yörelerinden çok farklı olarak geniş alanlara yayılmış, yerleşim alanları ile tarım alanları iç içe girmiştir. Genel İdare Kuruluşları Muhtarlık'tır. 2007 yılı nüfus sayım sonuçlarında Köy nüfusu 246 olarak tespit edilmiştir. Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sonuçlarına göre köy nüfusu 110 Erkek,136 Kadın olmak üzere toplam 246 olarak tespit edilmiştir. Tepebaşı köyü yerleşim alanına göre nüfusu kalabalık bir yerdi. Ayrıca nüfusu her geçen gün çoğalıyordu. Bir evde iki veya üç aile oturuyor ve bu nedenle fazla nüfus'tan dolayı köylüler kendilerine yeni yerleşim yerleri edinmeye çalışıyordu. Fakat Ekonomik nedenlerden kaynaklanan göçten dolayı, Köy nüfusu sürekli azalma eğilimine girmiştir. Göçün İstanbul ve Rize merkez başta olmak üzere Anadolu'da ve Almanya gibi dış ülkelerde daha yoğunlukta olduğu gözlemlenmiştir. Köy nüfusuna kayıtlı insan sayısı 5350'dir.

    Yıllara Göre Nüfus Verileri 2007 246 2000 329 1997 251 1980 565 1945 613

    Muhtarlık Yerleşim yerinin köy tüzel kişiliği alması ile birlikte köyün tüzel kişiliğini temsil etmesi için köy muhtarlık seçimleri de yapılmaktadır. Seçildikleri yıllara göre köy muhtarları: 2004 Etem Bilgin 1999 Ethem Bilgin

    Altyapı bilgileri Köyde,ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi vardır.Ancak kanalizasyon şebekesi yoktur.PTT şubesi ve ptt acentesi yoktur.Sağlık Ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ayrıca ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.

    Ekonomik ve Sosyal Durum

    Köyün ekonomisi tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Tepebaşı köyü yerleşim yeri itibari ile gelişmeye ve genişlemeye müsait olmayan bir arazi yapısına sahiptir. Çok eski bir yerleşim yeri olduğu düşünülmemelidir. Fetihten önce kurulmuş olan köylere baktığımızda buralarının düz ve geniş tarım arazilerine sahip yerler oldukları veya dere kıyısındaki düz arazilerde tarım yapdıkları görülür. Gündoğdu Hamidiye, Güneysu Ulucami ve Dumankaya, Muradiye, Çaykent, Akpınar ve Ortapazar gibi. Tepebaşı köyü, tarıma elverişli geniş araziler bakımından yetersiz bir durumdadır. Bu nedenle de artan nüfusu besleyebilmek için yakın çevrede bulunan boş arazilere yayılarak yeni yerleşim yerlerine kaynaklık etmiştir. Engebeli arazi yapısı nedeniyle arazisinin bütünü kullanılmayan Tepebaşı Köyü'nün ekonomik durumunu da arazi yapısı belirlemiştir. Halkın büyük bir bölümü geçimini çay tarımından ve buna bağlı olarak gelişen sanayi kuruluşlarında çalışarak elde ettiği ücretle sağlamaktadır.Tarım arazisinin büyük kısmında çay tarımı yapılmaktadır. Yerleşim alanları civarındaki arazinin büyük bir bölümü çay tarımına ayrıldığı için son yıllarda hayvancılık sektöründe büyük bir gerileme olmuştur. Çay tarımı yanında küçük ölçekli kivi yetiştiriciliği de yapılmaktadır. Bunun dışında 150’ye yakın aile arıcılıkla uğraşmaktadır. Bu aileler yaklaşık 4000 civarında arı kovanına sahiptir. Yıllık bal üretimi 40-50 ton arasında değişmektedir. Ayrıca son yıllarda taşımalı eğitim ve Köyün ilçe merkezine yakın oluşundan dolayı yolcu sayısında meydana gelen artış, taşımacılık sektörünün gelişmesinde etkili olmuştur. Köy halkının sosyal yaşamı geleneksel bir özellik arz etmektedir. Geleneksel yapı malzemesi ahşap olmasına rağmen çay tarımının refah artırıcı etkisi ve şehirleşme ile birlikte betonarme yapılaşma artmıştır. Köydeki konutların çoğunluğu betonarme yapılardan oluşmakta olup, kısmen ahşap yapılarada rastlanmaktadır. Gerek tarımsal gelirin azalması, gerek ticari faaliyetlerde bulunmak maksadıyla Tepebaşı halkının büyük bir kısmı büyük şehirlere göç etmiştir.

    Önemli tarımsal faaliyetler arasında yer alan yaylacılık, çay tarımının ve bunlara bağlı olarak meydana gelen sanayileşme ile birlikte hemen hemen ortadan kalkmış durumdadır. Sadece aile ihtiyacını karşılamaya yönelik az sayıda bazı aileler tarafından büyük baş hayvan beslenmektedir.

    Tepebaşı Köyünün tüm yerleşim birimlerine yol, su, elektrik ve telefon hizmeti götürülmüştür.

    Eğitim, Kültür ve Sağlık

    Tepebaşı Köyün'de Eğitim 1946'da Mingiloti (Yeni mahalle) semtinde üç yıllık ilkokul eğitimi veren bir eğitmenli okulla açılmıştı. Bu okul, daha çok yeni mahalle ve Yeşilyurt semtlerine hizmet veriyordu.Köy okulu ise 1961 yılında yapıldı.Son yılarda azalan nüfus'dan dolayı köy okulu kapanıp Köyün merkezindeki çocuklar Yeşilköydeki İlköğretime ve ya Güneysu merkez'e taşımalı eğitim olarak devam ediyor.

    Tepebaşı Köyüne sağlık hizmetini Güneysu Tenzile Erdoğan İlçe Hastanesi sunmaktadır.

    Turizm

    Tepebaşı Köyü turizm alanında, Ayane Dağı ve Livroz mezrasıyla ünlüdür.Livroz'da evi olanlar dışında henüz ziyaretçilere hizmet verebilecek nitelikte alt yapı oluşmamıştır.konaklama tesisleri olmadığından daha çok günübirlik ziyaret edilmektedir. Yolu betonla kaplanmış olup, her çeşit vasıtayla ulaşmak mümkündür. Ayrıca Köyümüzün Aşağı Köy kısmında köy merkezine 1 km. mesafede bulunan çok eski yıllardan beri mevcut olan Katarahte Şelalesi yaz aylarında serinleme ve piknik amacıyla tercih edilen, gezilip görülmeye değer bir mekandır.


    Altyapı bilgileri

    Köyde, ilköğretim okulu vardır ancak kullanılamamasının yanı sıra taşımalı eğitimden yararlanılmaktadır. Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. Ptt şubesi ve ptt acentesi yoktur. Sağlık ocağı ve sağlık evi yoktur. Köye ayrıca ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köyde elektrik ve sabit telefon vardır.



    [​IMG]

    [​IMG]

    [​IMG]


    Kaynak : Vikipedi, özgür ansiklopedi

    Kaynak : Yerel Net


    Köyünüze Ait Bilgi ve Resimleri Bu Konu Altında Paylaşabilirsiniz
     

Bu Sayfayı Paylaş