Tenasüp Sanatı Kimdir - Tenasüp Sanatı Örnekleri

'Konu Dışı Başlıklar' forumunda SeLeN tarafından 26 Aralık 2010 tarihinde açılan konu

  1. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Tenasüp Sanatı Kimdir - Tenasüp Sanatı Örnekleri konusu Edebiyat dersi konu anlatımı - Uygunluk sanatı - Tenasüp sanatı örnekleri

    Anlamca birbiri ile ilgili sözcükleri birarada kulanmaktır. Karşıtlık ilgisi, bunun dışındadır

    Müraat-ı nazir” adıyla da bilinen tenasüp, anlamca birbiriyle ilgili sözcükleri bir arada kullanma sanatıdır.

    Tenasüp sanatında, anlamca ilgili sözcükler okuyucunun zihninde bir çağrışım, bir imge yaratırlar.

    Tenasüp olması için anlamca ilgili sözcükler arasında karşıtlık ilgisinin bulunmaması gerekir. Divan edebiyatı şairleri, tenasüp sanatında, türlü bilim terimlerini, mitoloji, tarih ve mesnevi kahramanlarını, hayvan, bitki ve çiçek adlarını bol bol kullanmışlardır.



    Sen yoksun, hiçbir şey yok
    Güneşin rengi
    Ağustos yıldızlarının sıcaklığı
    Karanfilin, kokusu
    Beşikteki, bebenin gülüşü

    Bu şiirde güneş-yıldızlar, karanfil-koku, beşik-bebek sözcükleri anlamca birbirleriyle ilgilidir.

    Suya versün bâğban gülzârı zahmet çekmesün
    Bir gül açılmaz yüzün tek verse bin gülzâre su.
    (Fuzuli)

    Şair, peygamberimizi övmek için yazdığı bu dizelerde şöyle diyor:
    “Bahçıvan gül bahçesini suya (sele) versin, boşuna zahmet çekmesin; çünkü bir değil, bin gül bahçesine su verse (emek harcasa), senin yüzün gibi güzel bir tek gül açılmaz.” Şiirde siyah dizili sözcükler tenasüp sanatını oluşturuyor. Bağban (bahçıvan), gülzâr (gül bahçesi), gül açılmak, su., sözcüklerinin bir arada kullanılışı, zihnimizde bir bahçıvanın bahçesi içindeki çalışmalarıyla ilgili çağrışım uyandırıyor.

    * Mest olupdur çeşm ü ebrunun hayâlinde imâm
    Okumaz mihrâbda bir harf-i Kur’ân’/ dürüst
    (Ahmet Paşa)

    Şair; “İmam sevgilinin kaşı (ebru) ve gözünün (çeşm) güzelliğiyle kendinden geçmiş; namaz kıldırdığı yerde Kuran’ın bir harfini bile hatasız okumuyor.” diyor.

    Dizelerdeki altı çizili sözcükler din ve ibadetle ilgilidir ve tenasüplü kullanılmıştır. Şair, okuyucuda “Kur’an okuyan bir imam” imgesi meydana getiriyor.

    Yanağın âteş-/ Musa dudağın mu’ciz-i Isâ
    Kemâl-i hüsne Yûsuf’sun Muhammed’den dutar-
    sın hû
    (Şeyhi)

    Dizelerde Musa, Isa, Yusuf ve Muhammed peygamberin adları tenasüplü kullanılıyor ve onlarla ilgili mucizeler çağrıştırılmıştır.


    alıntı
     
  2. Mavi_inci

    Mavi_inci Özel Üye

    Tenasüp (Uygunluk) SanatI

    Tenasüp (Uygunluk): Anlamca birbiriyle ilgili sözcüklerin bir arada kullanılması sanatıdır
    . Karşıt anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması tenasüp değildir.

    Divan şairleri tenasüp sanatında türlü bilim terimlerini mitoloji tarih ve mesnevi kahramanlarını hayvan bitki ve çiçek adlarını bol bol kullanmışlardır.


    ÖRNEKLER
    "Mest olupdur çeşm ü ebrûnun hayâlinde imam
    Okumaz mihrâbda bir harf-i Kur'an'ı dürüst"
    "Suya versin bâğban gülzârı zahmet çekmesin
    Bir gül açılmaz yüzün tek verse bin gülzâre su"

    "Koyuldu rengi köpüklerde karın
    Işıklar kesildi sularda.
    Akşam mı bu gelen güneş mi batacak?
    Benim bir güzel var beklediğim
    Coşan dalgaları kucaklayacak."
    "Lâleyisümbülü gülü hâr almış
    Zevk u şevk ehlini âh u zâr almış."
     

Bu Sayfayı Paylaş