Türkiye'deki rüzgarların oluşturdugu şekiller

'Diğer Mesleki Bilgiler' forumunda UquR tarafından 30 Kasım 2008 tarihinde açılan konu

  1. UquR

    UquR Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Türkiye'deki rüzgarların oluşturdugu şekiller konusu Türkiye'deki rüzgarların oluşturdugu şekiller

    TÜRKİYE’DE RÜZGARLARIN OLUŞTURDUĞU ŞEKİLLER:

    Ülkemizde rüzgarlar genelde bitki örtüsünün yağış olduğu İç Anadolu. G. Doğu Anadolu ve d.Anadolu bölgeleri ile delta ovalarında aşındırma ve biriktirme yaparak etkili olurlar.

    Aşındırma şekilleri:
    [​IMG]
    *halk arasında şeytan masası olarak da bilinir.
    Mantarkaya: Rüzgarlar belli bir yöne doğru hareket ederken, önüne çıkan kayaların alt kısımları, içindeki toz parçalarının da etkisiyle aşındırır. Böylece mantara benzeyen şekiller oluşur. Bunlara mantarkaya denir.

    [​IMG]
    Kumullar: Rüzgarlar aşındığı maddeleri, hızının azaldığı yere kadar taşır. Hızın azaldığı yerlerde biriktirir. Bunlara kumul denir. ülkemizde kumullara Çukurova Deltasında, Sakarya Ovasında, Antalya-Serik arasında
    rastlanır.

    TÜRKİYE’DE DALGA VE AKINTILARIN OLUŞTURDUĞU ŞEKİLLER:
    Kıyı bölgelerimizde dalga ve akıntılar aşındırma ve biriktirme yaparlar. Genelde dik kıyıların bulunduğu yerlerde aşındırma yaparken sığ kıyılarda biriktirme yaparlar.

    Aşındırma şekilleri:
    [​IMG]
    FALEZ: Buna Yalıyar’da denmektir. Dalgalar dik kıyıların alt kısımlarını aşındırırlar.Zamanla üst kısımları çöker. Böylece falezler oluşur. Falez ler ülkemizde en fazla Karadeniz ve Akdeniz kıyılarında görülürler. Karadeniz’de Ordu-Sarp-Sinop-Ereğli, Cide-İnebolu arasında görülür.
    Marmara bölgesinde; yarımadaların burun kesimlerinde özellikle. Biga yarımadasında, Edremit Körfezi kıyılarında, Foça, Çeşme, Datça ve Bodrum’da
    Akdeniz bölgesinde; Antalya civarında, Alanya-Gazipaşa, Mersin-Silifke arasında dik falezler görülür.

    Biriktirme şekilleri:

    [​IMG]
    PLAJLAR (KUMSALLAR): Derin olmayan kıyılarda, dalgaların ileri geri hareketi ve kumların birikmesi sonucunda oluşmaktadır. Genelde deltaların önünde geniş plajlar oluşur.

    [​IMG]
    KIYI OKU: Kıyı önünde birikme sonucunda oluşan ve denize doğru çıkıntı yapan şekillere denir.

    [​IMG]
    LAGÜN (DENİZ KULAĞI): Koy ve körfezlerin önünün, kıyı okları ile kapanması sonucu oluşurlar. B ve K çekmece gölleri, Çukurova’da Karataş gölü, lagünlere örnektir.

    [​IMG]
    TOMBOLO: Kıyıya yakın bir adanın, kıyı setleri ile ana karaya bağlanmaları sonucu tombolo oluşur. Örnek: Kapıdağ yarımadası.

    TÜRKİYE’DE YER GÖÇMELERİ VE YER KAYMALARI:
    Doğal dengesi bozulmuş eğimli yamaçlarda oluşan yer göçme ve kaymalarına kütle hareketleri denir.

    HEYELAN;
    Toprakla birlikte anakayanın da yamaçlar boyunca hareket etmesidir. Heyelanı oluşturan en önemli faktörler;
    - Tabaların eğimi ve doğrultusu
    - Yağış ( Su)
    - Kaya ve toprağın cinsidir.
    Türkiye’de heyelan olayı en fazla Karadeniz bölgesinde görülür. Sebebi; eğimin fazla olması, yağışın fazlalığı ve killi toprakların yaygınlığıdır. Örnek: Trabzon’da Çatak heyelanında 64 kişi ölmüştür.
    Ayrıca: Tuz ve jips içeren bazı tortul tabakaların bulunduğu yerlerde de heyelan görülebilir. Ör: Oltu, İspir, Su şehri dolaylarında görülür.
    Heyelan set gölü: Heyelandan kopan parçaların, bir akarsu vadisinin önünü kapatması sonucu oluşan göllere denir.Örnek: Tortum Gülü, Zinav gölü, Abant gölü, Yedigöller ve Sülüklü göl.

    TÜRKİYE’DE TOPRAK EROZYONU VE KORUNMA YOLU:
    EROZYON: Sadece toprağın üst kısmının diş kuvvetlerle aşındırılıp, taşınması olayıdır. Erozyonun en önemli nedeni, doğal bitki örtüsünün ortadan kaldırılmasıdır. Ülkemizde her yıl 500 milyon ton toprak aşındırılmaktadır. Avrupa’da bu 320 milyon tondur.

    Erozyonu Artıran Sebepler:
    1-Arazinin çok engebeli ve eğimli olması.
    2-Araziyi yanlış kullanma
    -Toprağı eğimli aynı yönde sürme
    -Ormanlarda tarla açma
    3-Doğal bitki örtüsünün yok edilmesi
    -Yangınlar
    -Aşırı otlatılma
    -Tarla açma
    4-İklimin etkisi – sağanak yağışlar
    5-Ana kayanın etkisi- dirençsiz tabakalar.

    Erozyon Sonuçları:
    1-Doğal dengenin bozulmasına
    2-Arazinin verim değerinin düşmesine
    3-Barajların dolmasına
    4-Tarım alanlarının kum ve çakıllarla kaplanmasına

    Erozyondan korunma yolları:
    1-Ülkemizdeki araziler yetenek sınıflarına göre kullanılmalıdır.
    2-Çiftçiler eğitilmelidir.
    3-Erken otlatılma önlenmelidir.
    4-Ağaçlandırma yapılmalıdır.
    5-Keçilerin otlatılması önlenmelidir.
    6-Dağınık alanlarda değişik yerleşmeyle birlikte ortaya çıkan tarla olayları engellenip, toplu köyler kurulmalıdır.
    7-TEMA vakfının çalışmaları desteklenmelidir.
    8-Doğayı ve doğal kaynakların koruma konusu devlet politikası olmalıdır.
     

Bu Sayfayı Paylaş