Sistolik ve Diyastolik Kan Basıncı, Büyük Tansiyon, Küçük Tansiyon

'Genel Sağlık' forumunda NeslisH tarafından 2 Kasım 2008 tarihinde açılan konu

  1. NeslisH

    NeslisH Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Sistolik ve Diyastolik Kan Basıncı, Büyük Tansiyon, Küçük Tansiyon konusu
    Bir doktor ya da hemşire tarafından tansiyonunuz ölçüldüğünde, sonuç "milimetreciva" olarak belirlenir. Kalbin her atışı sırasında alınan en yüksek basınca "sistolojik basınç" denir. İki kalp atışı arasındaki en düşük basınca da "diyastolik basınç" adı verilir. Örneğin, doktorunuz tansiyonunuzu ölçtükten sonra, "120/70" demişse, "120" sistolik basıncı, "70" de diyastolik basıncı belirler. Sağlıklı bir genç ya da orta yaşlı insanda, sistolik ve diyastolik basınçların da bu düzeyde olması gerekir. Halk arasında, sistolik basınç "büyük tansiyon", diyastolik basınç da "küçük tansiyon" adıyla bilinir.

    Küçük tansiyonun yüksek olmasının, büyük tansiyonun yüksek olmasına oranla uzun vadede daha büyük tehlikelere gebe olduğu bilinmektedir. Büyük tansiyondaki rakamın daha büyük olması nedeniyle bu yargı ilk anda bize tuhaf gelebilir. Oysa, büyük tansiyon ne denli yüksek olursa olsun, "yalnızca kalbin atışı sırasında" saniyenin küçük bir bölümü süresince etkilidir. Öte yandan, küçük tansiyon ise, "iki kalp vuruşu arasında", kan basıncının ölçüldüğü "en düşük nokta" demektir. Bu nedenle atardamar duvarının sürekli dayanmak zorunda olduğu en küçük basıncı göstermektedir. Bu bakımdan, küçük tansiyon ne kadar büyük çıkarsa, hipertansiyonlu hastanın damarlarında yıllarca ve aylarca yapacağı tahribat da o denli büyük olacaktır. İşte bunun içindir ki, doktorlar, hastalarının küçük tansiyonlarının yüksek olmasından, büyük tansiyonlarının yüksek olmasına oranla, daha çok endişe duyarlar.

    Kan basıncı ölçümü
    Bir hastanın tansiyonu, genellikle otururken ya da daha iyisi, yatırılarak ölçülür. Canlarının kesinlikle yanmayacağı vurgulanarak rahatlamaları sağlanır. Bir bez kılıfın içine yerleştirilmiş lastik torba, kolun üst kısmına sarılır. Lastik torbadan çıkan lastik tübün ucu, "spigmomanometre" denilen tansiyon ölçüm aygıtına takılıdır. Eğer çok acil bir durum söz konusu değilse, hastanın bu şekilde birkaç dakika dinlenmesi sağlanarak, kan basıncının normale düşmesine fırsat tanınır. Ancak, çoğu kez zaman sınırlı olduğundan bu uygulama yapılamaz. Ayrıca, hasta tansiyonunu ölçtürme alışkanlığını kazanmışsa, bu uygulama zaten gereksizdir. Ama yine de tansiyon ölçümünü bir oldu-bittiye getirmemekte yarar vardır.

    Spigmomanometrenin görünümü, tipik bir cıva barometresi gibidir. Bir civa haznesinin üzerinde 26 santim yükselen bir cam tübün iki yanında rakamlar vardır. Bu gösterge, her 2 milimetrede bir birim olmak üzere 0-250 mm arasında numaralanmıştır.
    Lastik bir el pompası aracılığıyla, kolun üst kısmına sarılan torbaya hava gönderilir. Bu hava, bağlantı borusu kanalıyla, civanın da yükselmesini sağlar. Bu arada doktor ya da hemşire, steteskobunu (dinleme aygıtı) koldaki atardamarın üzerine koymuştur. Hava boşaltım kapağını yavaşça açarak, basıncı kademeli olarak düşürür.

    Basınç sistolik düzeye geldiğinde, sıkıştırılan damardaki kan dışarı fırlamak ister gibi hareket eder. Bu hareket, steteskobun altında da kendini gösterdiğinden doktor ya da hemşire tarafından kolayca algılanır. Sistolik basınçta, her vuruşta bir davul sesini andıran darbeler duyulur. Havanın boşaltılmasına devam edildikçe, bir yandan tüpteki cıva düşecek, bir yandan da steteskoptan gelen sesler gittikçe yavaşlayarak bir noktada kaybolacaktır. İşte bu nokta da "küçük tansiyon"dur. Bazı doktorlar, küçük tansiyon olarak, seslerin kaybolduğu noktanın biraz üzerini alırlar. Bu konuda, herhangi bir kuşkuya yer vermemek için tansiyon ölçümünden sonra örneğin 120/70/65 yazarlar. Burada, 70 onlara göre küçük tansiyon, 65 de seslerin tamamen kaybolduğu noktadır.

    Tansiyonu düşürmek için: öncelikli olarak sigara içilmemesi, yağlı ve tuzlu gıdalardan uzak durulması, varsa fazla kiloların verilmesi, düzenli egzersizlerin yapılması (yürüyüş, yüzme, hafif koşu, bisiklete binme vs.), alkol tüketilmemesi, stresten olabildiğince
    uzak durulması gibi temel önerilere uymak ve bunlara rağmen yüksek seyreden tansiyon varsa doktorunuzun önerileri doğrultusunda ilaç tedavisinin uygulanması gereklidir. Tansiyon, şeker hastalığı, kolesterol yüksekliği gibi hastalıklar sinsi ve kronik seyirli olduğu için şikayet olsun veya olmasın periyodik (6 ay-12 ay) takip ve tedavilerinin gözden geçirilmesi ihmal edilmemelidir. Unutmamalıdır sağlıklı beden hasta bedenden verimlidir.

    Hipertansiyonu engellemek için ne yapmalı?
    Tansiyon ilaçları genellikle ömür boyu kullanılır. Devamlı ve hekimin önerileri doğrultusunda, ara vermeden kullanılmalıdır. Doktor önermediği takdirde bir başkasının ilacı asla kullanılmamalıdır. Yüksek tansiyonun risklerini ancak tansiyonu ideal düzeylere
    getirerek azaltabiliriz. Böylece kalbimiz ve diğer organlarımız istenmeyen risklerden kurtularak sağlıklı bir hayat sürmüş oluruz.
    Tansiyonu düşürmek için öncelikli olarak sigara içilmemesi, yağlı ve tuzlu gıdalardan uzak durulması, varsa fazla kiloların verilmesi, düzenli egzersizlerin yapılması (yürüyüş, yüzme, hafif koşu, bisiklete binme vs.), alkol tüketilmemesi, stresten olabildiğince
    uzak durulması gibi temel önerilere uymak ve bunlara rağmen yüksek seyreden tansiyon varsa doktorunuzun önerileri doğrultusunda ilaç tedavisinin uygulanması gereklidir. Tansiyon, şeker hastalığı, kolesterol yüksekliği gibi hastalıklar sinsi ve kronik seyirli olduğu için şikayet olsun veya olmasın periyodik (6 ay-12 ay) takip ve tedavilerinin gözden geçirilmesi ihmal edilmemelidir. Unutmamalıdır sağlıklı beden hasta bedenden verimlidir.
    Hipertansiyonun belirtileri nelerdir?
    Baş ağrısı, burun kanaması, yorgunluk, kulak çınlaması, sık idrara çıkma, çarpıntı, nefes darlığı olabileceği gibi kronik seyirli olduğu için çoğu hastada herhangi bir şikayet olmayabilir.
    Yüksek tansiyon riskini artıran bazı faktörler
    · İlerleyen yaşla birlikte görülme sıklığı artar.
    · 50 yaşından sonra kadınlarda daha sık görülür.
    · Yüksek tansiyonlu kişilerin yüzde 60 kadarında ailede de tansiyon
    yüksekliği söz konusudur.
    · Şişmanların yaklaşık yüzde 40'ında yüksek tansiyon görülür.
    · Şeker hastalarında, aşırı tuz ve alkol tüketenlerde, stresli
    kişilerde de tansiyon sıklığı artmaktadır.

    Beyin; tıkayıcı ya da kanayıcı tarzda beyin damar hastalığı.
    Böbrek; böbrek işlevlerinde bozulma, böbrek yetmezliği.
    Göz; gözü besleyen damarlarda kanama, tıkanma.
    Kalp; kalp damarlarında tıkanma, daralma, kalp krizi, kalp
    yetmezliği, ritm bozukluğu. Özellikle büyük damarlarda genişleme, ani
    yırtılma ve buna bağlı ani ölüm görülebilir.
     

Bu Sayfayı Paylaş