SARHOŞLUK Nedir İslami Sözlük

'Dini Terimler Sözlüğü' forumunda Dine tarafından 24 Mart 2010 tarihinde açılan konu

  1. Dine

    Dine Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    SARHOŞLUK Nedir İslami Sözlük konusu SARHOŞLUK

    Sıvı veya katı bir takım maddelerin kullanılması sonucu aklın örtülmesi ve kişinin iradesini kontrol edemez duruma gelmesi Yerle göğü, erkekle kadını ayıramayacak derecede alkol veya bir uyuşturucu alana "sarhoş" denir
    Ebû Hanîfe'ye göre, yaş üzümden yapılan içkiye "şarap (hamr)", buğday, arpa, darı vb maddelerden yapılana ise "nebîz" * denir Kendi ihtiyarı ile az veya çok şarap içene sarhoş olsun veya olmasın içki cezası uygulanır Nebiz içene ise sarhoş olmadıkça had cezası uygulanmaz
    Çoğunluk İslâm fakihlerine göre, her sarhoşluk veren madde şarap hükmündedir Delil şu hadistir: "Her sarhoşluk veren şey hamr (şarap)'dır Her hamr da haramdır" (Buhârî, Edeb, 80; Ahkâm, 22; Müslim, Eşribe, 73-75, 64, 69) Çoğunluk İslâm hukukçularına göre, sözüne hezeyan (saçma sapan sözler) hakim olan ve ne söylediğini bilmeyen kimse sarhoş sayılır Bu yüzden içkinin azı da çoğu da haddi gerektirir
    Sarhoşluk mübah veya haram bir yolla meydana gelme durumuna göre sonuç doğurur
    1 Mübah yolla sarhoş olmak: İlaç içmek, bal yemek veya haram bir içkiyi zorlama sonucu içmekten dolayı sarhoş olmak "baygınlık" hükmünde olup, haddi gerektirmez Bu yüzden de böyle bir sarhoşluk sırasında işlenen fiillerden dolayı mâli yükümlülükler hariç sorumluluk söz konusu değildir Söz ve akitleri geçerli değildir Bu şekildeki sarhoş, uyuyan veya baygın olan kimseye benzer (el-Kâsânî, Bedâyiu's-Sanâyi', Mısır 1327/1909, V,112; Abdülkadir Ûdeh, et-Teşrîul-Cinâîl-İslâmî, Kahire 1959, I, 561-564; Hamdi Döndüren, Delilleriyle İslâm Hukuku, İstanbul 1983, s 138, 139)
    2 Haram yolla sarhoş olmak: İslâm'ın haram kıldığı bir içkiyi kendi ihtiyarı ile kullanma sonucu sarhoş olmaktır Bu şekildeki sarhoşun, söz ve fiillerinden sorumlu olup olmaması konusunda iki görüş vardır:
    Hanefîlere, bir kısım Şâfiîlere ve Mâlikîlerin çoğuna göre; sarhoş, söz ve fiillerinden tam olarak sorumludur; akitleri, alış-veriş ve talak gibi tasarrufları geçerlidir; namaz, oruç gibi ibadetlerden sorumludur Haddi gerektiren bir suç işlerse ayılınca cezası uygulanır Bu görüş, "suç suçu meşrû kılmaz" prensibine dayanır Hatta böyle bir kimse suçları çift işlemiş sayılır Meselâ sarhoşken birisini öldürse iki suç işlemiş olur İçki kullanma suçu ve adam öldürme suçu (Ebû Zehrâ Usulül-Fıkh, Kahire (ty), s 345 Ömer Nasuhi Bilmen, İstilâhât-ı Fıkhıyye Kâmusu, I, 234-235)
    Muhammed el-Pezdevî (ö 493/ tı 1099) şöyle der: "Sarhoştan şer'î yükümlülükler kalkmadığına göre, ona şer'î hükümlerin de uygulanması gerekir; çünkü sarhoşluk aklı yok eden bir şey olmayıp, aklı bastıran bir zevktir Ma'siyete sebep olduğu için o, bir özür sayılamaz" (Pezdevî, el-Usûl, Keşfül-Esrâr kenarında, IV, 1475)
    Diğer yandan Hanefiler, istihsan yoluyla sarhoşun irtidadını geçerli saymamıştır Çünkü sarhoşken itikadın değişmesi söz konusu olmaz ve evli ise, nikâhına da zarar gelmez
    Ahmed b Hanbel'e ve Şâfiî'ye nisbet edilen iki görüşten birisine göre, ne söylediğini bilmeyecek derecede sarhoş olanın akitleri geçerli değildir Çünkü şuuruna sahip olmayan kimse, irade beyanında bulunmuş sayılamaz Özellikle şüphe sonucu düşen kısas ve had cezaları sarhoşa uygulanamaz Burada şuura sahip olmamak şüphe derecesindedir Hadis-i şerifte şöyle buyurulur: "Gücünüzün yettiği kadar şüphelerle had cezalarını düşürünüz" (Ebû Dâvud, Salât, 14; Tirmizî, Hudûd, 2)
    İbn Teymiyye (ö 728/1327) bu konuda değişik bir görüşe sahiptir O, sarhoş olmadan önceki iradeyi araştırır Eğer kişi, sırf suç işlemek amacıyla içki içmiş ve sarhoş olunca da önceden planlanan suçu işlemiş olursa, tam sorumluluk söz konusu olur Suç, önceden düşünülmeksizin, sarhoşluk sırasında işlenmişse, ceza öncekine nisbetle hafifletilir (İbn Teymiyye, Muhtasaru'l-Fetâvâ, s 650)

    Hamdi DÖNDÜREN
     

Bu Sayfayı Paylaş