Sıfatlarda anlam konu anlatımı örnekli

'Konu Dışı Başlıklar' forumunda Mavi_Sema tarafından 1 Mart 2011 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Sıfatlarda anlam konu anlatımı örnekli konusu Sıfatlarda anlam nedir,
    Sıfatlarda anlam kuvvetlendirme
    sıfatlarda anlam daraltma

    Sıfatlarda Anlam


    1. Sıfatlarda Anlam Kuvvetlendirme

    ]Zarflarla ve edatlarla anlam kuvvetlendirilebilir:

    çalışkan→arı gibi çalışkan→arı gibi çalışkan çocuk
    güzel→Cennet kadar güzel→Cennet kadar güzel vatan
    verimli→çek verimli→çok verimli topraklar

    Burada “cennet kadar” kelime grubu “güzel” sıfatını; sonra hepsi birden “vatan” kelimesini nitelemiş.

    ]Pekiştirme sıfatları ile de anlam kuvvetlendirilebilir:

    Bir sıfatın ilk iki sesine “m, p, r, s” ünsüzlerinden biri eklenip, oluşan hecenin o sıfatın başına getirilmesiyle oluşur. Ünlüyle başlayan sıfatlarda ilk ünlüye “m, p, r, s” ünsüzlerinden biri eklenir.

    Sarı sayfalar→sapsarı sayfalar
    Kırmızı→kıpkırmızı elbise
    Mor→mosmor bir yüz
    Yeşil→yemyeşil tabiat
    Temiz→tertemiz toplum
    Uzun→upuzun araba

    Bu kurala uymayan pekiştirme sıfatları da vardır:

    Sapasağlam, yapayalnız, çırılçıplak, çepeçevre...

    ]Tekrar yoluyla da anlam kuvvetlendirilebilir. Tekrar edilen kelimeler arasına “mİ” soru eki de konabilir:

    doğru dürüst bir iş, boylu poslu bir adam, az buz para değil...
    yüce yüce yaylalar, Mini mini eller, tatlı tatlı diller...
    tatlı mı tatlı diller, sevimli mi sevimli bir yüz, sıcak mı sıcak bir hava...

    2. Sıfatlarda Anlam Daraltma

    ]Sıfatların anlamlarında, bazı eklerden yararlanarak kısma, daraltma, küçültme yapılabilir. Bunun için “-Cİk, -ÇE, -cEk, -(İ)msİ, -(İ)mtırak” ekleri kullanılır:

    Geniş bir oda → daha az genişi → genişçe bir oda
    Uzun bir çocuk → daha az uzunu → uzunca bir çocuk
    Büyük ev → daha az büyüğü→ Büyükçe / büyücek bir ev
    Küçük çocuk → daha az küçüğü→ küçükçe / bir çocuk
    Tatlı elma → daha az tatlısı → tatlımsı bir elma
    Ekşi erik → daha az ekşisi → ekşimsi / ekşimtırak erik

    “-Cİk” eki küçüklük, azlık anlamı taşıyan sıfatlara getirilir ve aşırılık anlamı katar:

    Kısa kol → daha da kısası → kısacık kol
    İnce ip → daha da incesi → incecik ip
    Az ekmek → daha da azı → azıcık ekmek
    Minik yavru → daha da miniği→ Minicik yavru
    Küçük kız → daha da küçüğü→ Küçücük kız
    Ufak el → daha da ufağı → Ufacık el
    Yumuşak eller → daha da yumuşağı→ Yumuşacık eller

    3. Sıfatlarda Karşılaştırma

    Aynı özelliklere sahip olan varlıkları karşılaştırarak o özelliğe hangisinin daha çok sahip olduğunu göstermek için sıfatın başına “en, daha, pek” kelimeleri getirilir.

    En kuvvetli millet
    Daha dürüst insanlar
    Pek çalışkan işçi
     

Bu Sayfayı Paylaş