Portbuket, Portbuket Hakkında

'Hobiler Ve Videolar' forumunda Mavi_Sema tarafından 17 Ağustos 2009 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Portbuket, Portbuket Hakkında konusu
    Birçoğumuzun bilmediği
    Portbuket


    Fransızca kökenli isminin da açıkladığı gibi portbuket” bir veya birçok çiçeği taşımaya yarayan bir objedir. Çiçeklerin yerleştirilerek muhtelif sistemlerle sabitleştirildikleri bir vazo kısmını havi olup çeşitli malzemelerden yapılan bir tutak ile uzatılabilir. Portbuketler başlıca elde tutularak kullanılmakla beraber elbiselerin göğüs kısmına (korsaj) yerleştirilen ayaklı ve broş tipleri de mevcuttur.

    [​IMG]


    Fransa 1830-1840 vazo kısmı gravürlü ve baskılı altın kaplama gümüş ve turkuvaz taşlar; tutak kısmı opalin ve altın kaplama ****l boy: 15 cm


    Tüm araştırmalar portbuketlerin kökenini Fransa olarak tespit etmekte hem fikirdirler. Portbuket olarak kabul edilen en eski obje Viyana’daki Kunsthistorisches Museum’da bulunmaktadır. Çiçeklerin saplanacağı altı hazneden yapılmış olup (biri eksiktir) yedi adet yakut tas ve bir elmasın meydana getirdiği bir gül ile tamamlanmıştır. Diğer kısımları mineli altından olan 17.6 cm uzunluğundaki bu nadide portbuket 17. yüzyılın ikinci yarısına aittir.

    [​IMG]


    Fransa Paris 1866-1867 gravürlü altın kaplama gümüş mine inci Emile Froment-Meurice eseri boy: 105 cm.


    Portbuketler 14. Louis devrinde Versailles Sarayı’nda kullanılmaya başlanmış ve 18. yüzyıl boyunca gelişerek devam etmiştir. O devirde çiçekler giysilerin üzerlerine ve saçlara takılarak kullanılırdı. Bu çiçeklerin tazeliklerini ve kokularını koruyabilmek maksadıyla portbuketler korsajlarda saklanan veya elbiselerin üzerlerine takılan hazneler olarak dizayn edilirlerdi. Sonraları Fransız zevkini arayan diğer ülke saraylarına da yönelen portbuketlerin İngiltere ve Amerika’ya ithal edildiğini gösteren muhtelif bilgiler mevcuttur. Francis Richardson adlı bir antikacının 1719 yılında Londra’daki bir gümüş ustasından satın alarak Amerika’ya ithal ettiği ve hanımların korsajlarina yerleştirilerek kullandıkları portbuketlerden bahseden yazı bunların belki de ilkidir. Çoğu Avrupa ülkelesine seyahat etmiş olan İngiliz yazar ve siyaset adamı Horace Walpole’un George Montagu’ya yollamış olduğu 16 Kasım 1774 tarihli mektubunda bahsettiği portbuket hikayesi diğer ülkelere de yayılmış olan bu obje hakkında en tanınmış olanıdır.

    [​IMG]


    İngiltere 1850 gümüş gümüş filigran mavi opalin üzerinde: “Registered/Feby 8-1850” yazılı boy: 6 cm.


    26 Temmuz 1756 tarihli “Boston Evening Post” gazetesindeki ilan
    - “Londra’dan henüz ithal edilmiş ve en ucuz fiyatlara Gilbert Deblois tarafından toptan veya perakende olarak satılacak Pirinç Bakır Döküm Demir ve Çelikten kaplar Pirinç ve Teneke biber kutuları çelik cımbız kılıfları korsaj şişeleri cep kılıfları çay kaşıkları ve pensler…”


    Rusya mücevherat koleksiyonlarında bulunan 1760’lı yıllara ait mine işli altın ve gümüşten elmas kakmalı bir portbuket 18. yüzyılın ikinci yarısındaki kullanımların yalnızca birkaç örneğidir.

    19. yüzyıldaki kullanıma ait ilk bilgiyi 1835 senesine ait bir gravürde buluyoruz. “Modes de Paris” dergisinde bulunan bu gravürde gösterilen iki hanımdan birinin elinde bir portbuket bulunmakta ve gravürün altındaki izahat kısmında ise portbuket ihtisası olan M. Bourguignon’un ismi ve adresi yer almaktadır. Fransız altın ve gümüşlerine vurulması gereken yeni damgaları ve bu damgaların objelerin üzerlerinde bulunacakları yerleri belirleyen ve 10 Mayıs 1838 tarihinde yürürlüğe giren 30 Haziran 1835 tarihli tamimde yine portbuketlerden bahsedilmektedir.

    [​IMG]


    Fransa (?) 1840-1850 vazo kısmı kalem işlemeli ve gravürlü baskılı sarı ****l ayna yakut renkli taşlar; tutak kısmı sedef boy: 136 cm.


    Fransa dışındaki kullanımla ilgili bir örnek olarak da Broadway’de bulunan Thomas Crane Banks mağazasının satışa sunduğu mallar içersinde bulunan portbuketler gösterilebilir.
    Kraliyet ailelerine hediye edilen veya bu aileler tarafından kullanılan portbuketler bu objelerin tarihçeleri hakkında diğer bilgi kaynaklarını tamamlamaya yardımcı olmaktadır. Bu bağlamda İngiltere kraliçesi Victoria’ya 1838 yılında hediye edilen ve İngiliz kraliyet ailesi envanterinde yer alan Rus İmparatoru I. Nicolas’nın vekili Prens Wolkonsky’e Saint-Petersburg’daki Nicholls & Plincke tarafından 110 gümüş rubleye 1841 yılında fatura edilen mine işli ve gümüş portbuket Fransa İmparatoriçesi Eugenie’ye 1853’deki bir balo esnasında Senato tarafından hediye edilen imparatorluk armalı altın ve gümüşten Froment-Meurice’in eseri taç işlemesi yakut ve safirlerle bezenmiş tutağı mavi renkli emaye ve incili portbuket ve yine Eugenie’ye oğlunun vaftizi dolayısıyla da Paris şehri tarafından hediye edilen altın kaplama gümüş emaye ve imparatoriçenin arması ile süslü portbuket örnek gösterilebilir.


    [​IMG]


    Fransa (?) 1840-1850 vazo kısmı baskılı sarı ****l ayna mine ametist renkli taşlar; tutak kısmı sedef boy: 15 cm.

    Ayrıca İngiltere Kraliçesi’nin 1855’teki Uluslararası Sergi dolayısıyla Paris’e yaptığı seyahat sırasında İmparatoriçe Eugenie tarafından kendisine takdim edilen ve Victoria’nın hatıratında yer alan portbuket ile yine aynı seyahat esnasında Baron Haussmann ve eşinin kendisine hediye ettikleri portbuket de göze çarpan ilginç örneklerdendir.

    1863 yılında evlenen İngiltere Prensesi Alexandra’ya Duleep Singh Mihracesinin yaptırdığı evlenme hediyesi (altın kristal elmas zümrüt ve yakuttan London & Ryder firması tarafından gerçekleştirilmiş) İtalya Kralı I. Umberto’nun Savoie ve Cenova Prensesi Margaret ile 22 Nisan 1868’deki evliliği için yapılan (emaye bir taç altında UM monogramlı) portbuketler hem portbuket tarihçesinin izlenebilmesi için hem de bazı önemli olanlarının tespiti için kayda değer olan bazı örneklerdir.

    Portbuketlerin tipleriçeşitleri ve şekillerine bakacak olursak çoğu zaman taze çiçekler için kullanılan portbuketlerin bir nevi küçük ve portatif vazolar olduğunu görürüz.. Korsaja yerleştirilen bir yüzük vasıtası ile parmağa takılarak elde tutulan bir dans veya gelin pastası kesilmesi esnasında ikili veya üçlü bir ayak sistemi ile masa üstüne bırakılan kadınlarda broş erkeklerde ise yaka düğmesi olarak takılan çeşitli tipleri mevcuttur.


    [​IMG]


    İngiltere (?) 1850-1860 vazo kısmı baskılı kalem işlemeli ve gravürlü sarı ****l ve mercan tutak kısmı sedef boy: 151 cm


    Standart bir portbuketin ana kısımlarını vazo tutak buketi yerinde tutmaya yarayan sabitleştirme sistemi (basit iğne katlanmış veya vidalı iğne pik tırnak çemberle sıkıştırma çene gibi) modeline bağlı olarak yüzük ve bunun zinciri ile yine sabitleştirme sistemine bağlı olan zincir teşkil eder.

    Bilhassa balo veya benzeri davetlere giden hanımlar tarafından elde tutulan; eldiven mendil yelpaze ve balo dans defteri (“carnet de bal”) aksesuarına ek olan portbuketler günlerinin modasını ve zevkini şekil ve dekorlar bakımından yapımlarında kullanılan malzemeler yapım teknikleri ve dekorları ile takip etmişlerdir. Portbuketlerin balo ve davet dışında günün diğer muhtelif saatlerinde de kullanıldığını bazı eski gravürlerde görüyoruz.


    [​IMG]


    İngiltere 1840-1850 vazo kısmı kalem işlemeli ve gravürlü altın kaplama ****l ve gümüş ametist rengi taşlar tutak kısmı sedef boy: 155 cm.


    Portbuketlerin yapımlarında altın altın kaplama gümüş (“vermeille”) gümüş sedef fildişi porselen mercan bağa tahta ve hasır kullanılmakla beraber vazo kısımları ayna ve minyatür gibi dekorlarla zenginleştirilmiş de olabilir. Bu malzemelerin kıymetli yarı kıymetli veya kıymetsiz taşlarla da kakılmış veya bezenmiş olanları da mevcuttur.

    Yapım teknikleri olarak portbuketler en çok polikromi filigranlı baskı ile şekillendirilmişler ve süslemelerinde de madalyonlar çiçekler yapraklar bitkiler böcekler figürler vs. kullanılmıştır.


    [​IMG]


    Fransa Paris 1870-1880 vazo kısmı gravürlü gümüş ve altın kaplama gümüş tutak kısmı altın kaplama gümüş ve inci desenli lacivert mine. Özel bir çiçek tutma sistemi içeren eser Georges Kienlé imzalı boy: 163 cm.


    Kıymetli malzemelerden yapılan portbuketler onları örnek alarak taklit eden basit malzemelerden yapılmış olanları ile zıtlık teşkil etmektedirler.. Bu bağlamda mesela kendi devrinde basit ve alelade sayılan örme hasır portbuketler çok narin olmaları dolayısıyla günümüze kadar az miktarda kaldıklarından bugün için malzemesinden çok nadide olmaları bakımından kıymetli sayılmaktadırlar.

    Portbuketleri imal eden sanatkârların yaratıcılıkları standart objelerin dışında özellikle geliştirilmiş “sistemli” tabir edilen örneklerin gerçekleştirilmesini sağlamıştır. Örneğin 1840’ta Birmingham’da çeşitli tiplerde özellikle de ayaklı tipte portbuketler için model tesciline başlanılmıştır. Bu tip “sistemli” portbuketlere bir diğer örnek de balo dans defteri (“carnet de bal”) ve kalemi ile donatılmış olanlar gösterilebilir.


    [​IMG]


    Resim 9) İsveç ***eborg 1866 altın kaplama gümüş boy:12.6 cm.


    “Sistemli” portbuketlerden bir diğer önemli örnek bir menteşe vasıtası ile ortasından katlanan ve “portmanto” adı ile tanınan portbuketlerdir. Bu portbuketlerin tutak kısmı kristal bir parfüm şişesi olup vazo kısmı ile parfüm şişesi arasında “vinaigrette” tabir edilen “sirkeli tuz kutusu” bulunur.

    İlk olarak 1851’deki Uluslararası Sergi esnasında İngiliz “Martin Baskett and Martin” firmasının tescil ederek sergilediği elbise üzerine bir agraf veya bir iğne ile takılan ve mücevher sınıfına giren portbuketler broş tipine örnektirler.

    Yukarıda işaret edildiği gibi portbuketler bilhassa balo veya benzeri davetlerde ve günün muhtelif diğer saatlerinde de kullanılmıştır.


    [​IMG]


    Resim 10) İtalya (?) 1870-1880 gümüş filigran boy: 91 cm.


    Kraliçe Victoria’ya yapılan hediyeler gibi portbuketler özellikle çeşitli vesilelerle hediye edilirlerdi. Örneğin bir geminin denize indirilme merasimi için (“Prens IV. Willem/Denize indirme/19 Mayıs 1894/Baroness Tindal/tarafindan/isimlendirimistir”) bir müzik festivalinin açılışında (“Beşinci Festivallerinin açılısı dolayısıyla Bridlington Musical Society üyeleri tarafından Bayan Bosville’e takdim edilmiştir 21 Nisan 1898”) ve hatta bir mezuniyet daveti dolayısıyla (“İçerisinde bir buket ile Bayan Margetson’a New College Arundel Sqre Islington’un her ülke vatandaşı 50 Genç Centilmen öğrencisi tarafından 7. Middle*** Islington Rifle Gönüllüsü Öğrencilerine verdiği Gümüş nişan dolayısıyla takdim edilmiştir 18 Mayıs 1864) yaptırılan ve hediye edilen portbuket örnekleri mevcuttur.

    İlk ortaya çıktığı yer Fransa olarak tespit edilen portbuketlerin İngiltere ve Amerika’da da kullanıldıklarını yukarıda belirtmiştik. Kullanım memleketlerinin sadece bu ülkelerle sınırlı kalmamış olduğu bulunan diğer portbuketlerin kökenlerinin tespitinden anlaşılmaktadır. Bu bağlamda Almanya Avusturya İtalya İspanya Macaristan Rusya Hollanda İsveç ve hatta İngiltere piyasası için yapıldıkları tahmin olunan Hindistan ve Çin kökenli olanları da mevcuttur. Avrupa veya Rusya piyasası için Osmanlı’da yapıldığı tahmin edilen bir portbuket görülmektedir. Lüle taşından vazosu ve akikten tutağı olan ve iğnesi bir inci ile zenginleştirilmiş bu obje bugüne kadar görülen portbuketler arasında yegâne Osmanlı işçiliğini hatırlatanıdır.


    [​IMG]


    Resim 11) Rusya (?) 1900-1910 pırlanta ve turkuvaz taşlarla bezenmiş altın kapanabilen ayaklarla mücehhez boy: 115 cm.


    Potbuketlerin koleksiyonları ve bunların koleksiyoncuları hakkında en eski tespit edebildiğimiz portbuket koleksiyonu İngiltere Kraliyet Envanterinde bulduğumuz Kraliçe Victoria’ya ait olanıdır. Rusya Sarayı Gatchina’daki gümüş envanterinde bulduğumuz koleksiyon ise Rus İmparatorluğu’na aittir.

    Kraliyet koleksiyonları dışında ilk özel koleksiyonu 1935’in Haziran ayında yayınlanmış bir makalede buluyoruz. Reginald Kemp’e ait 400 portbuketin yer aldığı bu koleksiyonda Rus İmparatorluk koleksiyonundan gelen iki adet portbuket de mevcuttur.

    1935’ten bu yana tespit edilen başlıca koleksiyonlar arasında 1975’te Royal Watercolour Society Galleries’de sergilenen sahibi bilinmeyen koleksiyon 1993’te Rainbow’da satılan yine sahibi bilinmeyen koleksiyon ve 1999’da satılan Philippa Rakusen ve Erik Bering’e ait koleksiyonlardır.


    [​IMG]

    İngiltere (?) 1880-1890 kalem işlemeli altın kaplama gümüş boy: 8 cm.


    Günümüzde birçok müzede tek tük (1 ile 10 arası) portbuket var ise de Washington’daki Smithsonian Institute’da bulunan 50’yi aşkın portbuket dünyadaki en önemli müze koleksiyonudur.

    Diğer taraftan Fransa İngiltere İtalya ve Yunanistan’da günümüzde bilinen bazı koleksiyoncuların dışında en önemli koleksiyoncular arasında Chicago’daki American Floral Art School’da bulunan William Kistler (1908-1981) ve California’daki Mrs. I. D. Bulunmaktadır.

    19. yüzyıldaki tüm zarif hanımların vazgeçilmez aksesuarı olan bu nadide mücevher-objelere günümüzde yalnızca koleksiyonlarda değil bazı şık düğünlerde gelinin elinde ve damadın yakasında rastlanılmaktadır. Tabii ki hakiki 19. yüzyıla ait olanlarına!




     

Bu Sayfayı Paylaş