Nitrik asit kimya endüstrisinde nerelerde kullanılıyor?Biliyor musunuz?

'Seviyeli-Ciddi Konular' forumunda Mavi_Sema tarafından 11 Kasım 2009 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Nitrik asit kimya endüstrisinde nerelerde kullanılıyor?Biliyor musunuz? konusu Nitrik asit kimya endüstrisinde nerelerde kullanılıyor?

    Nitrik asit, aralarında bakır ve gümüşün de olduğu birçok metal ile tepkimeye girebilir. Diğer asitler bakır ve gümüş ile tepkime vermezler. Nitrik asit (HNO3) suda tamamen iyonlarına ayrışan kuvvetli bir asittir.

    HNO3(aq) + H2O(s)  H3O+(aq) + NO3-(aq)
    Asit çözeltisi bazlarla tepkimeye girerek aşağıdaki gibi tuzlar oluşturur. Eskiden HNO3, potasyum nitrat ve konsantre sülfürik asit karışımının ısıtılmasıyla elde edilirdi. Nitrik asit 1 atmosfer basınçta, 83 C de kaynar. H2SO4 ise aynı basınçta 290 derecede kaynar. Bu nedenle nitrik asit tepkime kabından kolayca ayırt edilebilir.
    KNO3(k) + H2SO4(s)  KHSO4(k) + HNO3(g)
    HNO3 hazırlamak için günümüzde kullanılan endüstriyel metod ise, 1902 yılında Alman kimyacı Wilhelm Ostwald tarafından bulundu. (Wilhelm Ostwald katalizörler üzerinde yaptığı araştırmalarla 1909’ da Nobel Kimya ödülünü aldı.) Ostwald işlemi olarak anılan bu işlemde, (NH4+) amonyadan, platin katalizör eşliğinde azot monoksit (NO) üretilir. NO daha fazla oksijenle tepkimeye girerek azot dioksiti oluşturur. NO2 suyla tepkimeye sokularak nitrik asit oluşturulur. Ayrıca oluşan NO ikinci adıma katılarak yeniden tepkimeye girer.
    4NH3(g) + 5O2(g)  4NO2(g) + 6H2O(g) H = -906 kj
    2NO(g) + O2(g)  2NO2(g)H = -114 kj
    3NO2(g) + H2O(s)  2HNO3(aq) + NO3(aq) + NO(g)H = -137 kj
    Nitrik asit, aralarında naylon ve poliüretanın da olduğu plastiklerin üretiminde kullanılır. En fazla kullanıldığı alan ise amonyum nitrat (NH4NO3) üretimidir. NH4NO3 bazı patlayıcı madde karışımlarında ve azotlu gübrelerde kullanılır. Nitrogliserin (gliseril trinitrat) C3H5(OH)3, nitrik asit ile gliserolün (C3H5(OH)3 tepkimesinden elde edilir. Tepkime, sülfürik asit varlığında gerçekleşir.

    H2SO4
    C3H5(OH)3 + 3HNO3  C3H5(OH)3 + 3H2O
    Nitrogliserin çok duyarlı bir patlayıcıdır. Patlama tepkimesi aşağıdaki gibidir.
    4C3H5(NO3) (s)  6N2(g) +10H2O(g) + 12CO2(g) + O2(g)H = -5720 kj
    Ortaya çıkan büyük miktarda ısıya ve gaza dikkat edin. Açığa çıkan gazlar, başlangıçtaki nitrogliserinden 1200 kat daha fazla hacim kaplar. Alfred Nobel (1833-1896), kil ve benzeri maddelerle kaplayarak nitrogliserinin duyarlılığını azalttı ve dinamiti icat etti.
     

Bu Sayfayı Paylaş