Namazın şartları

'Dinimizin Direği Namaz' forumunda Dine tarafından 21 Ocak 2010 tarihinde açılan konu

  1. Dine

    Dine Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Namazın şartları konusu NAMAZIN ŞARTLARI

    Namazın şartları deyince, onlar olmadan namazın da olmayacağı şeyler anlaşılır Bir şeyi ayakta tutan ana parçaların herbirine "rukün" dendiği için, namazın şartlarından, namaza başladıktan sonra olanlarına aynı zamanda namazın rukünleri denir Hepsine birden namazın farzları da denir

    Namazın şartları, yani namaza başlamadan önceki farzlar beş tanedir:

    l Hadesten, yani hükmî pislikten temizlik

    2Necasetten, yani hakiki pislikten temizlik

    3Avret sayılan bölgeleri örtmek

    4Namazı Kıbleye dönerek kılmak

    5Her namazı kendi vaktinde kılmak

    Namazın rükünleri, yani namaza başladıktan sonraki farzlar yedi tanedir:

    1 Niyyet, yani kıldığı namazın hangi namaz olduğunu bilmek

    2 Başlangıçtekbiri

    3 Farz namazları ayakta kılmak

    4 Namazda Kur`ân dan mutlaka bir parça okumak

    5 Rukû`, yani ayakta iken belden eğilmek

    6 Secde, yani alnını yere değdirmek

    7 Son oturuşta "Tahiyyât" okuyacak kadar durmak

    Namazın gerek şartlarının, gerekse rukünlerinin hepsi farz olduğu için, bunlarsız farz namaz düşünülemez Birisi dahi bulunmazsa namaz batıl olur, yani tümden gider Onun için bunların herbiri hakkında biraz bilgi vermek gerekir

    Hükmî Pislikten (Hadesten) Temizlik

    Temizlik bölümünde de gördüğümüz gibi hades, hükmî olan, yani varsayılan pislik, ya da manevî olan pislik demektir ki cünüplük ve abdestsizlikten ibarettir Buna göre âdeti ve lohusalığı biten ve cünüp olan mükellefin yıkanması, abdesti bulunmayanın da abdest alması, bunları yapamıyorsa teyemmüm etmesi gerekir Namaza ancak böyle başlayabilir

    Gerçek Pislikten (Necasetten) Temizlik

    Namaz kılanın hem vücudu ve elbisesinin, hem de namaz kılacağı yerin temiz olması demektir Pis olan şeyler bölümünde kaba ve hafif sayılan pislikleri görmüş, onların ne kadarının namaza engel olacağını ve nasıl temizleneceklerini anlatmıştık Oraya bakılmalı Vücudundaki ya da elbisesindeki pisliği giderecek bir şey bulamayan kimse, namazını çıplak değil, pis olan elbise ile beraber kılar

    Avret Olan Yerlerini Örtmek

    Namazda kadının yüz, el ve ayakları dışındaki yerlerinden, erkeğin ise göbekle diz kapağı arasından, bir organın dörtte biri kadar açık olması namaza engeldir Tenin rengini gösteren elbise, hiç giyilmemiş gibidir Elbisenin dar olup organları belli etmesi halinde, rengini göstermiyorsa namaza engel değildir, ancak mekruhtur Bu konu daha geniş olarak "Avret ve Örtü" bölümünde ele alınacaktır

    Kıbleye Dönmek

    Kıble; ön yön demektir Namaz kılarken Kâbe`ye dönüldügü için Kâbe`ye "Kıble" denmiştir Kâbe şu andaki Mekke sehrinde bulunan ve Allah`ın emriyle ilk defa Hz Ibrahim Peygamber (as) tarafından yapılıp, sonraları birkaç kez tamir gören, küp şeklinde dört duvar bir yapıdır Taşının ve maddesinin bir olağanüstü yönü yoktur Ancak duvarında Cennet`ten çıktığı rivayet edilen Siyah Taş (Haceru`l-Esved) vardır ve Kâbe, bütün dünya müslümanlarını bir noktaya yönelttigi için "tevhid" in, yani Allah`ı birlemenin sembolüdür ve bu bakımdan herşeyden daha değerlidir

    Kâbe`nin etrafında bulunanların kıblesi, Kâbe`nin bizzat kendisidir Kâbe`den uzaklarda olup onu göremeyecek olanların kıblesi ise kâbe`nin bulunduğu yöndür Tam Kâbe`ye isabet edememeleri zarar vermez

    Namaz kılacağı yerde Kıble`nin hangi tarafa olduğunu bilmeyen, soracak kimse de yoksa, kendi imkânları oranında araştırma yapar ve kanaat ettiği yöne doğru kılar Kılarken görüşü değişirse, o yöne doğru döner Namaz bittikten sonra hata ettiğini anlasa da namazı tekrarlamaz Ama araştırma yapmadan rastgele bir yöne dönmekle Kâbe`ye isabet ettirse dahi namazı caiz olmaz

    Düşman gibi bir şeyden korkan, hasta, bağlı, ya da binek üzeride bulunan kimselerin, dönmeye güç yetirebildkleri yön, kendi kıbleleridir

    Vakit

    Her namazı kendi vaktinde kılmak şarttır Sabah namazının vakti; ikinci fecir, yani şafağın doğuşundan Güneşin Doğuşuna kadar olan süre, Öglenin vakti; zevâlden, yani gölgenin en kısa olup uzamaya başladığı andan, her şeyin gölgesi, zevâl gölgesi dışında, kendisinin iki misline ulaştığı ana kadardır Imam-ı Azam dışındaki imamlara göre ise, herşeyin gölgesi, zevâl gölgesi dışında, kendisinin bir misli olmasına kadardır Ikindinin vakti; ögle vaktinin bitiminden Güneşin batışına kadarki süre, Akşamın vakti; Güneşin batışından, batıdaki kızıllığın ve onun arkasından beliren beyaz şafağın kayboluşuna kadarki süre; Yatsının ve vitrin vakti; Akşam vaktinin bitişinden, ikinci fecire, yani şafağın doğuşuna kadarki süredir Ancak vitir yatsıdan önce kılınmaz Bu vakitler Güneşe göre hesaplandığı, Güneşin hareketleri de astronomi ilmince bilinebildiği için, bunların takvime göse tesbiti daha kolaydır

    Müstehap Vakitler:

    Bazı vakitlerde namazı geciktirmek, ya da acele etmek müstehaptır: Meselâ:

    1 Sabah namazını; selâm verdiğinde abdest alıp Fâtiha`dan başka kırk âyet okunacak bir namaz daha kılacak zaman kalacak şekilde geciktirmek

    2 Ögleyi, yaz sıcaklarında gün ortası harareti geçinceye kadar ertelemek

    3 Ikindiyi, Güneşin sararma zamanına kalmayacak kadar geciktirmek

    4 Yatsıyi gecenin son üçte birine kadar geciktirmek

    5 Uyanabileceğinden eminse, vitri gecenin sonuna kadar geciktirmek

    6 Kışın öğleyi acele kılmak

    7 Akşamı, yıldız karışımından önce kılmak

    8 Bulutlu günlerde ikindi ve yatsı namazlarını acele kılmak

    9 Bulutlu günlerde ikindi ve yatsının dışındaki namazları geciktirmek müstehaptır (Bu son iki madde zamanın takvimsiz hesaplanmasına göredir)

    Mekruh ya da Haram Vakitler:

    Bazı vakitlerde namaz kılınmaz Bunlar:

    1 Güneş`in doğmaya başlamasından, bir mızrak boyu yükselişine kadar (Ülkemizde yaklaşık 45 dakika)

    2 Öğleyin güneş tam tepede bulunduğu zaman, (ögleden yaklaşık onbeş dakika öncesinden öğle ezanına kadar)

    3 Güneş sararmaya başladığı andan batıncaya kadar, (yaklaşık kırkbeş dakika) O anda yalnız o günün ikindisinin farzı kılınabilir

    4 Sabah ve ikindi namazlarından sonra tavaf ve nafile namazı kılmak (Kaza ve cenaze namazı kılınabilir, tilâvet secdesi yapılır)

    5 Ikinci fecrin doğuşundan sabahın farzını kılıncaya kadar, sabahın sünnetinden başka nafile namaz kılmak

    6 Akşamın vaktinde, akşamı kılmadan önce nafile kılmak

    7 Hutbe okunurken nafile kılmak

    8 Bayram günü bayram namazından önce namaz kılmak

    9 Arefe ve Müzdelife`den başka bir yerde, bir özürle de olsa iki vakti birleştirerek kılmak

    Bunların ilk üçü haram, geri kalanları mekruhtur:

    Niyyet

    Namazın niyyeti, yapmakta olduğu hareketin namaz kılmak olduğunu ve hangi namazı kılacağını bilmekten ibarettir Meselâ ikindi namazını kılmak için kıbleye dönen bir adam tekbir için ellerini kaldırırken ikindinin, meselâ, sünnetini düşünüp, kendisi için tekbir almakta olduğu bu kılacağı namazın, ikindinin sünneti olduğuna içinden karar vermesi niyyettir ve bu bir anlık meseledir Dilden söylemesine gerek olmadığı gibi bu güzel de değildir Çünkü niyyet kalbin işidir Insanın dili birşey söylerken kalbi başka şey söylerse, niyyet, dilinin dediği değil, kalbinin dediğidir Bu yüzden niyyeti kalbinden yapan, mutlaka isabet eder, ama diliyle yapan kalbi başka şey söylerse isabet etmeyebilir Onun için eski âlimler dil ile niyyeti bid`at saymışlar ve bunu, ne peygamber, ne onun arkadaşları, ne de onları özleyen tâbiin yapmıştır (bk imam Rabbanî, Mektubât) Öyleyse biz de yapmamalıyız, demişlerdir Gerçekten de niyyetin dil ile yapılması, sadece son devir kitaplarında ve ilmihallerinde görülen bir şeydir Oruç ve diğer ibadetler için de durum aynıdır

    BaşlangıçTekbiri

    Namaza, Allah`ın yüceliğini bildiren bir kelime ile başlamak namazın şartlarındandır Buna iftitah (başlangıç) tekbiri ya da "tahrîme" denir Niyyetin hemen arkasından elleri kaldırırken "Allahû Ekber" diyerek yapılır Daha namaza başlarken, namaz kılana Allah`ın en büyük olduğu söylettirilirken sanki; namazının faydasını Allah`a yönelik sanma, O en büyüktür, buna ihtiyacı yoktur, namaz yine senin içindir, dedirtilmiş olur

    Ayakta Durmak (Kıyam)

    Bir özrü olmayan mükellefin farz ve vacip olan namazları ayakta kılması da farzdır Nafile namazları ise ayakta kılmak şart değildir, oturarak da kılabilir, ancak sevabı daha az olur

    Kur`ân Okumak (Kiraat)

    Farz namazların ilk iki rekatlarında Kur`ân-ı Kerîm`den bir parça okumak da farzdır Dolayısı ile bu farzın yerine gelmesine yetecek kadar Kur`ân âyetini ezbere bilmek de farz olmuş olur Bu farz, Kur`ân`ın neresinden olursa olsun, üç kısa âyet kadar okumakla yerine gelmiş olur Meselâ her rekatta okunan "fâtiha" ile bu farz da yerine getirilmiş olur Bizzât fâtihanın okunması ise ayrıca vaciptir Yeri gelince görülecektir

    Rukû` (Eğilmek)

    "Rukû" eğilmek demektir Namazların her rekatında en az eller dizlere ulaşacak kadar eğilmek farzdır Rukû, mükemmel şekliyle baş ile göğüs yere paralel oluncaya kadar eğilmekle olur Yalnız bu, erkek içindir Kadın ise sadece elleri dizlerine ulaşacak kadar egilir

    Secde

    Namazın ana bölümlerinden biri de secdedir Secde, Allah`ı ululayarak alnı yere koymaktır Bu kadarı farzdır Alınla beraber burnun da yere değmesi, ellerin de yere konması vaciptir, yani secdenin tam ve mükemmel olması için gereklidır

    Secde edilen yerin temiz ve katı olması gerekir Pamuk, kar, saman gibi yumuşak olup yerin sertliğini duyurmayan şeyler üzerine secde yapılmaz Ayrıca secde yeri, ayakların basıldığı yerden yarım zira`dan, yani 20- 30 cm`den yüksek olmamalıdır

    Son Oturuş

    Kıldığı namaza göre son rekatın bitiminde "tahiyyat" okuyacak kadar oturmak da farzdır Tahiyyatı okumak ise vaciptir Yerinde görülecektir

    Buraya kadar sayılan altı temel, namazın ana iskeletini oluşturor Bunlardan biri dahi olmasa namaz batıl, yani asılsız olur Vacipler ise namazın ikinci derecede kuvvetli bölümleridir Farzları tamam olan bir namazın vacipleri bulunmasa namaz sayılır, ancak eksik ve yaralı bereli bir namaz olur Vacipleri bilerek terkederse günah işlemiş olur, ama namaz yine tamamdır Vaciplerden sonra da sünnetler ve müstehaplar gelir






    İslam Fıkhı Ansiklopedisi
     

Bu Sayfayı Paylaş