Maddenin Isı Etkisi ile Değişimi Hakkında Bilgi

'Konu Dışı Başlıklar' forumunda Mavi_inci tarafından 2 Mayıs 2011 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_inci

    Mavi_inci Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Maddenin Isı Etkisi ile Değişimi Hakkında Bilgi konusu Maddenin Isı Etkisi ile Değişimi Hakkında Bilgi

    MADDENİN ISI ETKİSİ İLE DEĞİŞİMİ

    a)ISINMA-SOĞUMA

    * Isı enerjisi alan maddenin sıcaklığı artar.
    * Maddenin sıcaklığının artması ısınma sonucunda gerçekleşir.
    * Örneğin;Yanmakta olan ocağın üzerinde bulunan çorba ya da yemek bir süre sonra ısınır.
    * Yiyeceklerin pişmesi ısınma ile gerçekleşir.
    * Özel karışımlı toprakların pişmesi ile seramik,porselen,kiremit,tuğla…vb. malzemeler yapılır.
    * Sıcak su ile temizlik iyi sonuçlar verir.
    * Havanın ısınması ilkbaharda bitkilerin uyanmasına neden olur.
    * Isınan hava bitkilerin gelişmesine ve tohumların çimlenmesine neden olur.
    * Demir,cam vb.maddelerin ısınması işlenmesini kolaylaştırır.
    * Isı enerjisini kaybeden maddeler soğur.
    * Madde yeterince soğursa donma ve yoğunlaşma olur.
    * Karayolları soğumanın yol açtığı buzlanma nedeniyle bozulur.
    * Soğuk havada mikroplar etkinlik göstermez,yaşamaz.
    * Soğuyan maddeler sertleşir.
    * Isınma ve soğuma olayları art arta gerçekleştirir ve sütteki mikroplar yok edilir.(Pastorize sütler)
    * Dondurulmuş besinler uzun süre saklanır.
    * Uzun süre soğukta kalan canlılar ölebilir.

    Havadaki ısınma ve soğuma;

    * Yağışların
    * Rüzgarların
    * Toprak oluşumunun
    * Şimşek ve yıldırımların oluşmasına neden olur.

    b)HAL DEĞİŞİMLERİ


    * Maddeler bir halde diğerine geçebilirler.
    * Örneğin su sıvıdır.Buzluğa koyduğumuzda Donar ve katılaşır.Isıttığımızda ise gaz halini alır.
    * İşte bu değişime Hal değişimi denir.
    * Hal değişimleri Erime,donma,buharlaşma,yoğunlaşma ve süblimleşme şeklinde olur.

    1)Erime ve Donma
    * Katı haldeki bir madde yeterince ısı alırsa sıvı duruma geçer.Bu olaya erime denir.
    * Her madde kendine göre bir sıcaklık derecesinde erir.Bu maddelerden bazıları aşağıda verilmiştir.
    *
    Madde Erime Sıcaklığı (ºC)
    Buz 0
    Civa -39
    Naftalin 79
    Tuz 800
    Demir 1532


    * Yeterince soğuyan sıvı maddelerin katı hale geçmesine de Donma (katılaşma) denir.
    * Donma olayı erimenin tersidir.Bir maddenin erime ve donma sıcaklıkları aynıdır.
    * Eriyen maddenin hacmi büyür.Donan maddenin hacmi küçülür.
    * Erime ile çözünme olayı çok farklıdır.
    * Erime ısı etkisi ile gerçekleşir.Çözünme ise katı maddelerin sıvı içinde çok küçük parçacıklar biçiminde dağılmasıdır.

    2)Buharlaşma ve Yoğunlaşma (Yoğuşma)

    * Yeterince ısınan sıvı maddelerin gaz haline geçmesine buharlaşma denir.
    * Buharlaşma her sıcaklık derecesinde gerçekleşir.Bundan dolayı buharlaşma derecesi yoktur.
    * Islak maddelerin kuruması; bu maddedeki suyun buharlaşarak uzaklaşması sonucunda olur.
    * Buharlaşma sırasında gerekli ısıyı veren madde ısı kaybeder;soğur.
    * Karpuz dilimi bir süre dışarıda bekletilirse yüzeyi soğur.
    * Suyu sızdıran testiler suyu soğuk tutar.

    Bazı etkenler buharlaşmayı hızlandırır.Bunlar;
    * Sıcaklığın artması
    * Yüzeyin büyümesi
    * Basıncın azalması
    * Havanın rüzgarlı olması
    * Havanın kuru olması

    Doğada Su Döngüsü

    * Yeryüzündeki sular yerle gök arasında durmadan devam eden bir döngü içindedir. Bunun nedeni suyun halden hale geçmesidir.
    * Güneşin etkisiyle buharlaşan sular gök yüzünde bulutları oluşturur. Bulutlar çok küçük su damlacıklarından oluşur.
    * Soğuk bir hava tabakasına rastlayınca ısı kaybettikleri için bulutlardan yoğuşma çoğalır.
    * Yoğuşmayla ağırlaşan su damlacıkları yer yüzüne doğru düşmeye başlar. Buna yağmur denir.
    * Bazen soğuk hava tabakası buluttaki su damlacıklarını doldurur. Bu durum kar yağmasına neden olur.
    * Dolu ise yağmur damlalarının daha soğuk bir hava tabakasına rastlayarak donması sonucu oluşur. Yeryüzüne yağışlarla tekrar dönen su yine Güneşin etkisiyle buharlaşarak gökyüzüne yükselir.
    * Böylece yeryüzündeki su, dengesi sürekli olarak korunmuş olur.


    * Gaz maddelerin ısı vererek Sıvı duruma geçmelerine Yoğunlaşma (yoğuşma) denir.
    * Kışın odadaki havada bulunan su buharı soğuk cam yüzeyine çarpar ve yoğunlaşır.Bu durumda camda sulanmalar meydana gelir.
    * Bulutlar; havadaki su buharının yoğunlaşması sonucu oluşurlar.
    * Yoğunlaşan madde ısı verir…..(ÇOK ÖNEMLİ SAKIN UNUTMA)
    * Yoğunlaşma olayı;
    Suyun doğal döngüsünü
    Soğutma devrelerinin çalışmasını
    Suyun arıtılarak içme suyu olarak kullanılmasını sağlar..

    [​IMG]


    3) Kaynama

    * Kaynama; buharlaşmanın hızlı halidir.Buharlaşma olayı sının yüzeyinde gerçekleşir.
    * Kaynamakta olan bir sıvının ise her noktasında buharlaşma görülür.
    * Her madde belli sıcaklıklarda kaynar.
    * Örneğin su 100°C de, Hava -191°C de, Civa 357°C de kaynar..
    * Basıncın artması kaynama hızını arttırır.
    * Örneğin; düdüklü tencereler basınçlı olduğundan yemekler daha hızlı pişer.
    * İstanbul’da hava basıncı Ankara’dan daha yüksek olduğundan; İstanbul’da sıvılar daha yüksek sıcaklıkta kaynar.
    * Yabancı maddeler kaynama sıcaklığını arttırır.
    * Saf su 100°C de kaynarken; kireçli,şekerli,tuzlu su daha yüksek derecelerde kaynar.
    * Çorbanın kaynama sıcaklığı suyunkinden yüksektir.

    4) Bozunma (Bozulma)

    * Isı bazı maddelerin yapısında değişikliğe yol açar.
    * Isı etkisiyle maddenin yapısında olan bu değişikliğe bozunma(Bozulma)denir.
    * Örneğin; pişirilen yiyeceklerin yapısı değişir.Oda sıcaklığında bekletilen bazı yiyecekler kokuşur.
    * Isıtılan şeker kömürleşerek bozunur.
    * Odun kömürü odunun ısıtılması sonucunda oluşur.
    * Kullandığımız kömür,petrol canlı yapılarının milyonlarca yılda bozunmasından oluşur.


    NOT: Kaynama, Buharlaşma ve erime için maddenin ısı alması gerekir.
    Yoğunlaşma olayında ise maddenin ısı vermesi gerekir…….(ÇOK ÖNEMLİ)

    Hazırlayan: M.Alper DEMİR--Adnan Menderes İ.Ö.O. Sınıf Öğretmeni Köşk/AYDIN

    Alıntı
     

Bu Sayfayı Paylaş