Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)

'Genel Sağlık' forumunda Dine tarafından 22 Mart 2010 tarihinde açılan konu

  1. Dine

    Dine Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH) konusu Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı (KOAH)

    1 Tanım
    [​IMG]


    KOAH akciğerin zararlı gaz ve partiküllere karşı anormal enflamatuar yanıtı sonucu ortaya çıkan tıkayıcı ve ilerleyici bir akciğer hastalığıdır Ekspirium (nefes verme) sırasında havayollarında ortaya çıkan çökme ve aşırı bronşial ifrazat havayollarında daralmaya neden olarak hava akım hızını azaltmakta ve bu olay sürekli olarak şiddetini arttırarak hastanın yaşam kalitesinde bozulmaya yol açmaktadır Bu tanımdan da anlaşıldığı gibi KOAH'ta havayollarında meydana gelen değişikler geri dönüşümsüzdür ve sürekli ilerleyici karakter gösterirAmerican Thoracic Society'nin tanımına göre KOAH, Kronik bronşit ve amfizeme bağlı hava akımı kısıtlaması ile karakterizedir Yine aynı derneğin tanımlamasına göre Kronik bronşit, birbirini izleyen iki yıl içersinde bir başka nedene bağlanamayan ve en az 3 ay süren kronik öksürük ve balgam çıkarma olarak ifade edilebilir Amfizem ise akciğerin en uç noktalarında yer alan ve atmosfer havasından Oksijeni alıp kandaki Karbon dioksiti havaya vermemizi sağlayan alveolerin (küçük hava kesecikleri) anormal ve kalıcı genişlemesidir Bu 2 hastalığın akciğerde yerleştiği alan ve yapmış oldukları kalıcı değişiklikler farklı tipte olmakla beraber KOAH,genellikle kronik bronşit ve amfizemin değişik oranlarda birlikteliği ile karakterizedir

    2 Dünyada ve ülkemizde KOAH'nın boyutu nedir ? Tüm dünyada ciddi bir ölüm nedeni olan bu hastalık yüzünden her yıl yaklaşık 2,5 milyon kişi yaşamını yitirmektedirBu hastalalığın 2020 yılında küresel yük açısından ilk 5 sıraya yerleşeceği tahmin edilmektedirABD'de 1968-1995 arası yaşa uyarlanmış ölüm oranlarının seyrine bakıldığında,koroner kalp hastalığı, inme, diğer serebrovasküler hastalıklar ve bunların dışında kalan diğer tüm ölüm nedenlerinde azalma izlenirken, aynı dönemde KOAH nedenli ölüm oranlarında ciddi bir artış olduğu (% 163) saptanmıştır KOAH bugün tüm dünya genellinde ölüm nedenleri arasında 6 sırada yer almaktadır ve 2020 yılında 3 sıraya yerleşeceği öngörülmektedir Ülkemizde elimizde kesin sayısal veriler olmamakla birlikte yaklaşık 2,5-3 milyon KOAH hastası olduğu tahmin edilmektedir
    [​IMG]
    3 KOAH için risk faktörleri KOAH için risk faktörleri astımda olduğu gibi genetik ve çevresel olmak üzere 2 grupta ele alınabilir Yandaki tabloda görülen risk faktörlerinden en önemlisi sigara kullanımıdır Gelişmiş ülkelerde KOAH gelişiminden sorumlu en büyük risk faktörü sigara iken gelişmekte olan ülkelerde sigaranın yanısıra çevresel ve mesleki zararlı gaz ve partiküllere ya da hava kirliliğine maruz kalma da önemli oranda KOAH gelişiminden sorumlu tutulmaktadır Örneğin ülkemizde bazı kırsal alanlarda yakıt olarak kullanılan tezek dumanı KOAH için risk faktörü olarak ele alınmalıdır

    Aktif sigara kullanımı

    KOAH için bilinen en önemli risk faktörüdür Sigara içenlerde KOAH gelişme riski içmeyenlere göre 10-25 kat daha fazladır Aktif sigara içenlerin sigarayı bıraktıklarında solunum fonksiyon testlerindeki yıllık kayıp hızı, sigara içmeye devam edenlere göre ileri derecede azalmaktadır Sigarayı bırakma yaşı ne kadar erken olursa solunum fonksiyon testlerindeki bozulma hızı o derecede yavaşlamaktadır Bugün sigara içenlerin yaklaşaık % 15-20 kadarında KOAH geliştiği bilinmektedir

    Mesleksel maruziyet

    de KOAH için önemli risk faktörüdür Havalandırması kötü, korunma önlemlerinn uygulanmadığı dumanlı ve tozlu işyerlerinde çalışanlarda KOAH gelişimi için normal popülasyona göre daha yüksek risk taşımaktadırlar

    4 Hastalığa ait belirti ve bulgular Hastalığın ilk belirtileri öksürük ve balgam çıkarmadır KOAH hastalarının büyük çoğunluğu aynı zamanda sigara tiryakisi olduğundan öksürük ve balgam yakınması başlangıçta hasta tarafından sigaradan oluyor düşüncesi ile önemsenmez Oysa bu dönemde hastalığa tanı konulması hastanın geleceği açısından son derece önemlidir Erken dönemde sigaranın bırakılması ile hastalık belirtileri gerileyebilir ve hastalık gelişimi durabilir Öksürük genellikle sabahları daha fazla ve arka arkayadırKronik bronşitin ön planda olduğu KOAH olgularında çoğu kez öksürükle birlikte balgam çıkarma da vardır Hastalığın bu dönemde fark edilmemesi ve sigaraya devam edilmesi neticesinde hastalık ilerler ve hışıltılı solunum, nefes darlığı gibi yakınmalar ortaya çıkar Ayrıca bazı hastalarda balgamla birlikte hafif hemoptizi(kan tükürme) olabilirÖn planda amfizemin yer aldığı KOAH olgularında ise hastalar en fazla nefes darlığından yakınırlar Bu gruptaki hastalarda hışıltılı solunum, öksürük ve balgam çıkarma yakınmaları daha seyrektir Yine amfizemin ön planda olduğu KOAH hastaları genellikle astenik, ince yapılı tiplerdir Buna karşın Krbronşitin ön planda olduğu KOAH hastaları tıknaz kısa boylu yapıdadırlar KOAH'ın ağır ve çok ağır formlarında kandaki Oksijen miktarında azalma ve buna bağlı siyanoz ve en nihayetinde sağ kalp yetersizliğine bağlı, ayaklarda şişme gibi belirtiler ortaya çıkar

    5 Hastalığın tanısı Sigara kullanımı,zararlı gaz ve partiküllere maruziyet veya genetik risk faktörleri varlığı ile birlikte kronik öksürük, balgam çıkarma ve nefes darlığı gibi semptomlar ile başvuran hastalarda standart akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testleri yapılmalıdır Standart akciğer grafisinde KOAH'na ilişkin bulgular saptanabilmekle beraber yukarıdaki şikayetlere neden olabilen akciğer kanseri, bronşektazi gibi diğer akciğer hastalıklarının tanısı da konulabilirSolunum fonksiyon testleri ise KOAH tanısının objektif olarak kesinleştirilmesini ve hastalığın varlığı durumunda ağırlık derecesinin belirlenmesini sağlar Bu tetkikleri dışında EKG ve tam kan sayımı gibi yardımcı tanı yöntemlerine de başvurulabilir

    6 Tedavi KOAH'nın tedavisi 4 bölümde ele alanıbilir bunlar, Hastalığın tanısı ve derecesinin değerlendirilmesi, sigaranın bıraktırılması ve diğer risk faktörlerinin azaltılması, stabil dönemdeki tedavi ve akut atak dönemlerindeki tedavi olarak sıralanabilir Bugün KOAH tedavisinde kullanılan pek çok çeşit ilaç piyasada bulunmakla beraber bu ilaçların hiçbiri hastalığı tamamen ortadan kaldıramaz ve hiçbir ilaç SİGARANIN BIRAKILMASI KADAR HASTALIĞIN İLERLEMESİNİ YAVAŞLATICI ETKİ GÖSTEREMEZ Stabil dönemde KOAH tedavisinde tercih edilecek ilaçlar aynı astım tedavisinde olduğu gibi solunum yoluyla kullanılan inhaler ilaçlar olmalıdır Hastalığın ağırlık durumuna göre bu ilaçlar gerektiğinde yani hasta örneğin efor yaparken nefes darlığı hissetiğinde kullanılabilir ya da hekimin önerdiği şekilde sürekli ve düzenli bir tedavi şeması uygulanabilirKOAH'da ilaç dışı tedavi modaliteleri ise uzun süreli Oksijen tedavisi ve pulmoner rehabilitasyon programlarını içerir Uzun süreli yada sürekli Oksijen tedavisi kanlarında Oksijen parsiyel basıncı hastalık nedeniyle belirli bir değerin altına düşmüş olgularda önerilir Unutulmamalıdır ki bilinçsiz Oksijen kullanımı KOAH olgularında yarardan çok zarar getirebilir Bu nedenle Oksijen tedavisinin gerekliliğine mutlaka hekim karar vermelidir

    7 KOAH'da akut atak ve tedavisi KOAH’lı hastanın, zeminde var olan dispne, öksürük ve/veya balgam çıkarma yakınmalarında, tedavisinde değişiklik gerektirecek boyutta akut bir artış göstermesi aku atak olarak tanımlanmaktadırKOAH'lı hastalar yılda 1-4 kez alevlenme (akut atak) gösterebilirler Alevlenmelerin büyük kısmı hafif olup evde tedavi edilebilirse de, çok şiddetli ve hayatı tehdit eden alevlenmelerde hastalar yoğun bakım ünitelerine bile yatırılabilirlerKOAH'lı olgularda birçok alevlenme nedeni olduğu bilinmekle birlikte hastaların büyük çoğunluğunda solunum yolları enfeksiyonları tablonun ortaya çıkmasında rol oynar
     
  2. Dine

    Dine Özel Üye

    Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı

    Merak edilen sorular ve yanıtları

    Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı, dünyada en sık görülen solunum hastalıkları grubudur. Ülkelerin sağlık harcamalarında kronik bronşite ayrılan pay dikkat çekicidir. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, kronik bronşit ve amfizem olarak ikiye ayrılır. Bu hastalıkların nedenleri arasındaki en önemli faktör sigara içilmesidir. Kronik obstrüktif akciğer hastalığı önlenebilir ve ilerlemesi durdurulabilir bir hastalık olduğundan bu hastalıkla ilgili bilgi sahibi olunması ve korunma yöntemlerinin bilinmesi çok önemlidir. Yazıda, sizleri bu sık görülen hastalık hakkında aydınlatmayı amaçladık.


    Kronik obstrüktif akciğer hastalığı nedir?

    Kronik obstrüktif akciğer hastalığının kronik bronşit ve amfizem olmak üzere 2 tipi vardır. Kronik bronşit tanım olarak, özellikle kış aylarında olan, birbirini takip eden 2 yıl, en az üç ay boyunca öksürük ve balgam çıkarmayla karakterize bir hava yolu hastalığıdır. Amfizem ise akciğerin en uçtaki hava yollarındaki ve alveoller’deki duvarın kalıcı zarar görmesiyle tanımlanan bir solunum hastalığıdır. Kronik obstrüktif akciğer hastalığında, akciğer içindeki hava akımının sınırlanması sonucunda kanda oksijen miktarı azalır, karbondioksit miktarı artar. Dokulara yeterli oksijen gidemediğinden bir dizi geri dönüşümsüz hasar meydana gelir (özellikle akciğer damarlarındaki büzülmeye bağlı akciğer hipertansiyonu meydana gelir, bu da kalbi yorarak akciğer ve kalp yetmezliğine neden olur).


    Kronik obstrüktif akciğer hastalığının nedenleri nelerdir?

    Sigara en önemli nedendir. Erkeklerde hastalığın daha sık görülmesinin nedeni sigara içilmesinin daha yaygın olmasına bağlıdır. Ancak son yıllarda sigara kullanımının kadınlar arasında da artmasıyla kronik obstrüktif akciğer hastalığının kadınlardaki yaygınlığı da giderek yükseldi. Sigara içilmesiyle hava yollarındaki salgı bezlerinden salgı miktarı artar ve bu olay daha sonra hava yolu daralmasına neden olarak hastalığın klasik belirtilerinin ortaya çıkmasını sağlar. Sigaranın bırakılmasıyla bu olaylar geriler. Sigara dumanı olan ortamda bulunmak da riski arttırır. Buna “pasif sigara içiciliği” adı verilir ve çoğu zaman fark edilmeyen önemli bir sağlık sorunudur. Hastalığın nedenleri şöyle sıralanabilir:

    Hava kirliliği:
    Hava kirliliği nedeniyle hava yolları uyarılır, salgı yapan hücrelerde artış olur ve bu olay sonucunda hava yollarında daralma meydana gelir. Kirli havada bulunan bazı zehirli bileşikler buna neden olur. Bu nedenle, özellikle kış aylarında hava kirliliği arttığından, bu hastaların hava kirliliğinin yoğun olduğu zamanlarda dışarı çıkmamaları önerilir.

    Enfeksiyonlar:
    Çocukluk çağında geçirilmiş enfeksiyonların kronik bronşite zemin hazırlayarak olayı hızlandırdığı düşünülür.

    Dumana maruz kalma: Meslekleri nedeniyle dumana maruz kalanlarda ya da köylerde tandır ya da odun sobası yakanlarda kronik obstrüktif akciğer hastalığı görülme sıklığı artar.

    Vitamin eksikliği: Antioksidan vitaminler olarak bilinen A, C, E vitaminlerinin eksikliğinde kronik obstrüktif akciğer hastalığı daha sık görülür.


    Kronik obstrüktif akciğer hastalığının bulguları nelerdir?
    Kronik obstrüktif akciğer hastalığının en önemli bulgusu nefes darlığıdır. Nefes darlığı başlangıçta eforla oluşurken, ilerlemiş vakalarda istirahatta da oluşmaya başlar. Nefes darlığına hırıltılı solunum eşlik eder. Özellikle kış aylarında öksürük ve balgam miktarında artma görülür. Bu hastalar genellikle uzun yıllar sigara içmişlerdir.


    Kronik obstrüktif akciğer hastalığının tanısı nasıl konulur?
    Kronik obstrüktif akciğer hastalığındaki başlangıç tanı yöntemi akciğer grafisidir. Akciğer grafisinde solunum yolları ve akciğer dokusu hakkında bilgi edinilir. Bundan sonraki aşama solunum fonksiyon testidir. Solunum testi hava yollarındaki akımda bir kısıtlanma olup olmadığını gösterir. Diğer bir başlangıç tanı yöntemi kan sayımıdır. Kan sayımında kandaki oksijen miktarındaki düşmeye bir yanıt olarak, daha fazla oksijen taşımak için alyuvar sayısında artış görülür. Hastalığın ilerlediği durumlarda atardamardan kan alınarak kandaki oksijen ve karbondioksit miktarı ölçülür, buna kan “gazı tetkiki” denir. Eğer balgam miktarında artma ya da renk değişikliği varsa, bir enfeksiyon olabileceği düşünülerek balgamda bakterileri üretmek amacıyla balgam kültürü yapılır ve eğer bakteri ürerse, uygun antibiyotik kullanımına başlanır.


    Kronik obstrüktif akciğer hastalığında her hastaya akciğer tomografisi çekmek gerekli midir?
    Akciğer tomografisi tanıda ilk başvurulacak yöntem değildir ve her hasta için gerekliliği yoktur. Eğer akciğer filminde şüpheli bir görüntü varsa ya da kronik obstrüktif akciğer hastalığıyla açıklanamayacak kan tükürme, zayıflama gibi şikayetler varsa, olası bir akciğer kanserini ya da başka bir hastalığı atlamamak için tomografi çekilebilir.


    Kronik obstrüktif akciğer hastalığından nasıl korunabiliriz?
    Kronik obstrüktif akciğer hastalığı önlenebilir ve ilerlemesi durdurulabilir bir hastalıktır. Tedavideki ilk basamak sigaranın bırakılmasıdır. Sigara bırakmak isteyenlere yardımcı olmak amacıyla ülkemizde birçok göğüs hastalıkları kliniğinde sigarayı bırakma poliklinikleri hizmet veriyor. Sigara bağımlılığını yapan, içindeki nikotin isimli maddedir. Sigara psikolojik ve fiziksel bağımlılık yapar. Fiziksel bağımlılığın tedavisi için nikotin içeren ve cilde yapıştırılan bantlar ve sakızlar kullanılır. Psikolojik bağımlılığın tedavisi için de psikolojik destek verilir
     

Bu Sayfayı Paylaş