Koruma Ve Röle KoŞullari

'Genel Bilgi (Elektrik)' forumunda semyav5mitq tarafından 3 Aralık 2008 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Koruma Ve Röle KoŞullari konusu KORUMA VE RÖLE KOŞULLARI
    Bu bölüm, koruma sistemi minimum tasarım koşullarını kapsar. Yüklenici, kontratla ilgili her cihaz, devre veya sistemin parametrelerini düzenlemek ve tümüyle uyumlu bir sistem hedeflemek zorundadır. Fabrikada imalat, inceleme ve testler ile, taşıma, sigorta, iş yerine dağıtım, tesis, elektriksel bağlantılar, testler, işletmeye hazırlık ve bu bölümdeki teçhizatın işletme için ayarlarının yapılması işin kapsamı içindedir.
    Hat fiderlerinde mesafe koruma ve trafo fiderlerinde diferansiyel korumanın işletme koşullarında test edilmeleri amacıyla her bir röle için test ünitesi konulacaktır. Test ünitelerinde akım trafolarının kısa devre edilebilmeleri, gerilim trafosu bağlantısının açılabilmesinin ve tüm açma komutlarının iptal edilerek bilgilerin test cihazlarına aktarılması sağlanabilmelidir. Ayrıca sinyal cihazına giden bilgilerin de engellenerek bu bilgilerin test cihazına aktarılması da sağlanacaktır.
    Yüklenici, çalıştıkları fiderlerin karşı uçlarındaki fiderlerin sistemlerini dikkate almak zorundadır.
    Tüm röle tasarımlarında, Yüklenici, ani açma veya ilk kademe açmasında en uygunsuz noktada yer alan arıza başlangıcından, arızanın temizlenmesi için gerekli son açma bobininin enerjilenmesine kadar geçen çalışma zamanını belirtecektir. Koruma düzenlerinin toplam çalışma zamanları 3.5 çevrimi geçmeyecektir. Rölelerin kendi açma zamanları olabildiğince hızlı ve genel güvenilirlik içinde istikrarlı olacaktır
    Kendi kesicileri ile donatılmış normal hat fiderlerinde, biri ana koruma diğeri artçı koruma olmak üzere iki adet koruma sistemi olacaktır.
    Ana Hat Koruma Sistemi
    Mesafe koruma rölesi düşük empedans başlatma elemanları olan anahtarlamalı, nümerik tipte olacaktır. Tek faz kapamalı, hızlı tekrar kapama rölesi mesafe koruma röleleri ile kullanılmaya uygun olacaktır. Röleler, nümerik olacak, aynı zamanda kendi kendilerini test edebilme, arıza yeri tespit özelliği ve arıza analizi (fault recorder) yapabilme kabiliyetine sahip olmalıdır.
    Mesafe Koruma Fonksiyonu :
    Röleler, hem faz toprak arızalarında hem de toprak bağlantılı veya izole çok fazlı arızalarda çalışacaktır. Röle doğrudan topraklı sistemlerde kullanılacaktır.Röle tasarımı, kademe içindeki arızalarda yüksek hızı, kademe dışındaki arızalarda ise kararlı kalmayı sağlayacaktır.
    Koruma, üç adet yüksek hızlı düşük empedans başlatma rölesi ve başlatmaları faz-faz arası durumdan faz-toprak durumuna anahtarlayacak ayarlanabilir bir sıfır bileşen akım dedektörü içerecektir. Düşük gerilim kontrollu aşırı akım başlatması kabul edilmeyecektir.
    Korumada, yakın arızaların güvenilir biçimde saptanabilmesi için ölü kademesiz bir yön elemanı ve bir mesafe ölçme elemanı bulunacaktır. Oldukça kısa hatların korunabileceği ve toprak arıza dirençlerinin genellikle çok yüksek olması nedeniyle başlatma, mesafe ölçme ve yön fonksiyonlarının ayrı olması ve mesafe ölçme ünitesinin başlatma elemanınınkine eşit direnç sahası olması tercih edilir.
    Faz-toprak arızalarında, mesafe ölçümü arıza direnci ve yük akımından etkilenmeyecektir.
    Rölenin üç adet öne bakan kademesi olacaktır
    Yön elemanı, gerilimin sıfıra gittiği her tür yakın arızalarda ölü kademesiz olacaktır. Yakın üç faz arızalarda polarizasyon, en az 0.1 saniye varlığı sürecek bellek geriliminden sağlanacaktır. Tek faz ve çift faz toprak arızalarında, polarizasyon sağlam faz gerilimlerinden elde edilecektir. Ölü kademesiz eşdeğer röleler de kabul edilecektir.
    Mesafe koruma rölesi, “Tekrar Kapama Fonksiyonu” başlığı altında tarif edilecek olan tek faz ve üç faz tekrar kapama fonksiyonu ile birlikte kullanılacak seçici başlatma ve açma komutlarını sağlayacak şekilde tasarlanacaktır.
    Güç salınımlarını saptayan ve onları bloke eden özellikleri taşıyacak bu özellik empedans düzleminde karakteristikleri başlatma rölelerinin dışında olan ayrı bir düşük empedans rölesi ile sağlanacaktır. Güç salınımının blokaj özelliği rölenin içinde (rölenin kendi elemanı) olacaktır.
    Gerilim transformatör sigorta arızasını hızlı biçimde saptayan ve yanlış çalışmayı önleyen bir dedektör olacaktır. Bu dedektör aynı zamanda kapanan bir kontak üzerinden sinyal verilmesini sağlayacaktır. Dışından verilecek blokaj sinyalini alıp değerlendirecek bir röle de koruma içinde bulunacaktır.
    Kesici, arıza üzerine kapatıldığında, koruma başlatma elemanlarının çalışmasıyla açma komutunu verecektir.
    Mesafe rölelerinin arıza kaydedici (fault recorder) ve arıza yeri tespit (fault locator) olanakları madde 15.3' de belirtilen özellikte olacaktır.
    Mesafe koruma rölesi aşağıdaki düzenlerde çalışmaya uygun olacaktır:
    Hızlandırma düzeni
    Müsaadeli düzenler
    Her hat kesici için, tek ve üç faz otomatik tekrar kapamaya uygun, tek kapamalı, kendinden resetli yüksek hızlı otomatik tekrar kapama rölesi düzeni olacaktır. Tekrar kapama rölesi, mesafe koruma rölesinin içinde yer alabilir.
    Otomatik tekrar kapama röleleri başlatması ancak mesafe koruma rölesinden verilecektir.
    Röleler gerekli tüm mantık ve zaman ayar olanaklarını taşıyacaktır.
    Tekrar kapama rölesi aşağıdaki çalışmaları yapabilecek özellikte olacaktır
    Tek faz arızalarda, tek faz açma ve kapama, diğer tüm arızalar için nihai açma.
    b) Tek faz ve üç faz tekrar kapama
    Tek faz arızalar için tek faz açma ve tekrar kapama, diğer tüm arızalar için üç faz açma ve tekrar kapama.
    c) Üç faz tekrar kapama
    tüm arıza türlerinde üç faz açma ve tekrar kapama
    d) Tekrar kapama yok
    Tüm arıza türlerinde nihai açma.
    Röle, yukarıda tarif edilen dört çalışma konumundan birini seçebilecek, seçici bir anahtarla donatılacaktır. Röleye, mesafe koruma rölesinden sadece arızalı fazların başlatma sinyalleri gönderilecek, fakat röle seçici anahtarlarla belirlenen konumuna göre çalışacaktır.
    Tekrar kapama yaıldıktan sonra kurma (kilitleme) zamanı içinde tekrar arıza olursa, tekrar kapama rölesi nihai açma yaptıracaktır.
    Devamlılık gösteren arızalarda, açma üç faz olacak ve tekrar kapama bloke edilecektir.
    Tekrar kapama rölesi, seçici anahtarı hangi pozisyonda olursa olsun, dışarıdan verilecek sinyalle kilitlenebilecektir.
    Yapısal Gereksinimler :
    Kolay bakımı nedeniyle modüler röleler tercih edilecektir. Her modül kolayca çıkarılıp takılabilir olacaktır.
    Mesafe koruma rölesi, arızalı fazlar, kademeler, yardımcı gerilim kaybı, gerilim arızası, başlatma vs. nin gösterilmesi için ışıklı sinyallere sahip olacaktır. Sinyaller bir butonla reset edileceklerdir.
    görsel sinyallere ek olarak olay kaydedici için uygun kontaklar bulunacaktır.
    Röle servis dışı edilmeden test edilebilecek ve röle kendi kendini test edebilecek özellikte olacaktır. Ayrıca test blok ünitesi, test jakları vs. ihtiva edecektir. Test kutusu ve kablolu test fişi röle fiyatına dahil olacaktır.Aşırı Akım Artçı Koruma Artçı koruma ters zaman karakteristikli ve ani elemanlı 3 faz aşırı akım ve sabit zaman karakteristikli toprak rölesi ile yapılacaktır. Bu koruma ilgili kesicilerin tüm kutuplarını açtıracak tekrar kapama rölesinin çalışması önlenecektir.
    Aşırı yüklenmeye karşı kullanılacak aşırı akım röle ayar sınırları korunan hat nominal akımın 1-2 katı arasında ayarlanabilecektir. Her rölenin ani eleman kontağı ayrı olacak ve istendiğinde kullanılmayacaktır. (Röleler set halinde veya tek faz olarak teklif edilebilir)
    16.3.3. Faz Uyuşmazlığı
    Herhangi bir kesici kutbunun konumu kesici konumuna uymadığında çalışacak faz uyuşmazlığı rölesi kesicinin tüm kutuplarını açtıracaktır.Faz uyuşmazlığı rölesi ayarları 0.5-5 san arasında olacaktır.16.4. 154 ve 66 kV

    TRANSFORMATÖR FİDER KORUMASI
    16.4.1. Genel Transformatör fider koruması üç faz, faz-faz, faz-toprak ve aşırı yük arızalarına karşı yapılacaktır. Ayrıca transformatör içinde spir kısa devreleri, yağ kaybı, aşırı ısınma ve kademe değiştirici arızalarına karşı da önlem alınacaktır. Transformatörün enerjilenmesi esnasında oluşan geçici rejimlerden, röleler etkilenip yanlış açmaya neden olmayacaklardır.
    16.4.2. Ana Koruma
    Transformatörler için ana koruma ayarlanabilir yüzde karakteristikli, harmonik tutuculu, üç fazlı diferansiyel röle ile yapılacaktır. Diferansiyel röle nümerik tipte olacaktır.
    16.4.3. Transformatör Zati Korumaları
    Transformatör fiderleri diferansiyel veya tank koruma dışında aşağıdaki korumalara sahip olacaktır.
    Lokal ısınma ve yağ bozulması sonucu gaz oluşmasına neden olan herhangi bir sargı arızasında çalışacak Bucholz koruması. Aşırı yük veya dahili bir arıza nedeniyle transformatör yağ ve/veya sargısında sıcaklık artışına karşı termik koruma.
    Transformatör için tehlike yaratacak biçimde yağ seviyesinin düşmesine karşı yağ seviye koruması. Aynı korumalar (Bucholz, termik ve yağ seviye koruması) yükte kademe değiştirici içinde kullanılacaktır.
    Ayrıca kademe değiştirme işlemi düzgün yapılamadığında, kademe değiştiriciyi korumak içinde önlemler alınacaktır.
    Transformatörler yukarıda belirtilen korumalara sahip olacak şekilde tasarlanacak ve açmalar sağlanacak uygun yardımcı röleler üzerinden verilecektir. Adı geçen tüm rölelerin ilk kademelerinden görsel ve sesli ikazlar alınacaktır.
    16.4.4. Aşırı Akım Koruma
    Artçı koruma, ani elemanlı, ters zaman karakteristikli 3 faz aşırı akım röleleri ile yapılacaktır. Aşırı akım röleleri korunan fider nominal akımının 1-2 katı arası ayarlanarak aşırı yük koruması yapılacaktır. Ani eleman çıkışı, ayrıca röle dışına çıkartılacak ve istendiğinde kullanılacaktır(Röleler set halinde veya tek faz olarak teklif edilebilir).
    16.4.5. Açma ve Kilitleme Mantığı Tüm açma komutları transformatörün her iki tarafındaki kesicileri açtıracak ve kapamalar bloke edilecektir.

    34.5 kV VE DAHA AŞAĞI GERİLİMLİ FİDERLERİN KORUMASI

    16.5.1.Nötrleri Topraklı Sistemler (Direnç üzerinden topraklılar dahil)34.5 kV ve daha aşağı gerilimli fiderlerin korumaları, ani elemanlı, ters zaman karakteristikli 3 aşırı akım ve sabit zamanlı ve ani elemanlı toprak rölesi ile yapılacaktır. Toprak röleleri sabit zaman karakteristikli olacaktır. İstenildiğinde ani eleman çıkışları iptal edilebilecektir. Koruma düzeni, dağıtım fiderleri ve transformatör çıkış fiderleri için aynı olacaktır. (Röleler set halinde veya tek faz olarak teklif edilebilir). Ancak set olması halinde arızalı fazın sinyal göstergesi bulunmalıdır.

    16.5.2.Nötrü İzole Sistemler
    Nötrü izole sistemlerde hem transformatör çıkışları hem de fiderler için faz-faz arızalarına karşı iki adet aşırı akım rölesi kullanılacaktır.
    Toprak arızaları için ek olarak, bara gerilim transformatörü açık üçgen sekonderine bağlı aşırı gerilim toprak rölesi kullanılacaktır. Bu röle transformatör çıkış kesicilerini açtıracaktır.

    16.5.3.Tekrar Kapama
    Tekrar kapama olması istenen fiderlerde hızlı tekrar kapama yapmaya uygun röleler sağlanacaktır. Tekrar kapama rölesi aşırı akım+toprak rölesinin içinde olabilir.
    Tekrar kapama olması istenilen fiderlerde, hızlı ve yavaş tekrar kapama yapmaya uygun röleler sağlanacaktır. Tekrar kapama rölesi üzerindeki seçici bir anahtarla, hızlı, yavaş, hızlı+yavaş veya tekrar kapama yok konumlarından biri seçilebilecektir. Arıza üzerine tekrar kapama daha sonraki tekrar kapamaları kilitleyecektir. Arıza nedeni ile daha önce açmış kesicilerde de tekrar kapama kilitlenecektir.

    16.6. KORUMA RÖLELERİ İLE İLGİLİ TESTLER
    Koruma röleleri ile ilgili olarak istenen tip testleri aşağıda verilmiştir. Tip test raporlarının eksik olması ve/veya uygun bulunmaması halinde bilabedel yaptırılacaktır.

    ANCAK AYNI REFERANSLI SÖZLEŞME KAPSAMINDA AYNI İMALATÇIDAN, BİRDEN FAZLA YÜKLENİCİ TARAFINDAN RÖLE TEMİN EDİLMESİ HALİNDE, TİP TESTLERİ HER BİR YÜKLENİCİ İÇİN AYRI AYRI YAPILMAYARAK, YALNIZCA BİRİ İÇİN YAPILACAK TESTLER YETERLİ GÖRÜLECEKTİR. HF disturbance test,-RF disturbance test, enclosure protection Contact Performance, Mechanical durability, Accuracy relating to time, Maximum allowable temperature, Limiting dynamic value, Limiting short time thermal withstand value, Rated burdens, Dijital ve nümerik röleler için ilave olarak aşağıda verilen tip testleri de yaptırılacaktır. 1 MHz burst disturbance test (IEC 255-22-1 class III) at 2.5 kV Electrostatic discharge test (IEC 255-22-2 class III) at 8 kV Fast transient disturbance test (IEC 255-22-2 class III) at 4 kV Radiated electromagnetic field disturbance test (IEC 255-22-3) at 10 V/m, 25-1000 MHz
    Yardımcı Röleler İçin impulse voltage, Contact-Circuit resistance, Timing Thermal endurance Mechanical endurance, shock and vibration, temperature rise enclosure
    Rutin Testler
    Aşağıda verilen rutin testler her tipten koruma röleleri için IEC-255 ve diğer ilgili standartlara göre yapılacaktır visual inspection accuracy relating to characteristic quantity dielectric strenght
    Yardımcı Röleler İçin
    visual inspection and check of dimensions dielectric strenght functional tests
    16.7. RÖLE EĞİTİMİ
    Her gruptaki mesafe koruma, bara koruma, kesici arıza röleleri, olay kaydedici, sayaçlar ve diğer koruma röleleri için toplam 1 hafta süreli olmak üzere
     

Bu Sayfayı Paylaş