Klarnet Müzik Aleti

'Müzik Türleri ve Enstrümanları' forumunda Dine tarafından 3 Kasım 2009 tarihinde açılan konu

  1. Dine

    Dine Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Klarnet Müzik Aleti konusu
    [​IMG]


    Klarnet (klarinet ya da gırnata) sert ve dayanıklı ağaçlardan genellikle de abanoz ağacından yapılan üflemeli bir çalgı türüdür

    Bir çeşit sert kauçuk olan ebonitten ayrıca aaaalden yapılanları da vardır Klarnetler beş parçanın birleşmesinden oluşur bunlar:

    - Kafalık (Bek)
    - Fıçı (Barel)
    - Üst gövde
    - Alt gövde
    - Kalak

    Klarnetin gövdesi silindir biçimindedir Kalak bölümü ise obuanın kalağına oranla daha geniştir Dikkatlice yontulup biçimlendirilen bu kamış parçası ağızlık üzerine takılır Çalıcının nefesi ile titreşime geçirilen kamış boru içindeki havayı titreşime geçirerek ses elde edilmesini sağlar Çalıcının sol eli yukarıda sağ eli ise aşağıda olmak üzere az bir eğimle yere doğru tutulur

    Flüt ve obuada olduğu gibi klarnetin gövdesinde de ses deliklerini açmaya ve kapatmaya yarayan aaaal bir mekanizma vardır 1840 sıralarında "Boehm sistemi" flüte uygulandıktan sonra Paris konservatuarı öğretim üyesi ve klarnetçi Klosé bu sistemin klarnete de uygun olduğunu görmüş ve Boehm sistemi klarnete uygulanmıştır Daha sonra farklı zamanlarda farklı kişiler tarafından bu sistem geliştirilmiştir

    Tarihte

    1700’lü yıllarda icat edilen klarnet tam 50 yıl sonra orkestraya dahil edilmiştir Hayatı boyunca 41 senfoni yazan Mozart klarnet için senfoni yazan ilk besteci olmuştur Türkiye’de ilk klarnet Donizetti Paşa’nın kurduğu saray bandosunda görülmüştür

    Klarnet türleri

    Çok kalabalık olan klarnet ailesinde şu çalgılar vardır:

    Bu çalgıların tümünün çalınışı aynıdır Bir tanesinin iyi çalmayı öğrenen çok kısa bir alışma devresinden sonra herhangi bir diğerini çalabilir Yalnızca dört tanesi sürekli orkestrada kullanılır

    1 Mi bemol küçük klarnet
    2 Si bemol klarnet
    3 La klarnet
    4 Si bemol bas klarnet

    Bu dört çalgının da dördü birden her yapıtta kullanılmaz Genellikle besteciler iki sibemol klarnet kullanırlar Üçlü orkestra kuruluşu ise bunlara bir de bas klarnet eklenir Daha büyük orkestralarda mi bemol klarnet ve bir si bemol klarnet daha eklenebilir

    La klarnet Si bemol klarnete çok yakın bir çalgıdır La klarnetin boyu Si bemol klarnete göre biraz daha uzun ses rengi biraz daha koyudur Çalınışı ve ses genişliği aynıdır Yalnız Si bemol klarnet yazılı olan notanın büyük ikili kalınını La klarnet ise küçük üçlü kalınını seslendirir Besteciler bu iki klarnet türünden birini kullanırlar Bunun en önemli nedenleri şunlardır:

    1 Daha koyu bir ses rengi isteniyorsa
    2 Yapıtta çok diyez varsa
    3 Klarnet partisinin en kalınından Do diyez sesinin kullanılması gerekiyorsa


    Ses Genişliği


    Klarnetin notaları sol anahtarı üzerine yazılır Ses genişliği neredeyse 4 oktav kadardır Bu genişlik içinde tüm diatonik ve kromatik sesler elde edilebilir Dördüncü ek çizgideli sol notasından daha ince notaların çalınması biraz güç olduğu için bu sesler pek kullanılmaz Eğer kullanılması isteniyorsa da küçük klarnet kullanılır En kalın mi notasından bir sonraki oktav içerisindeki si bemol notasına kromatik olarak olarak aşağıdan yukarıya doğru ses deliklerinin sırasıyla açılması yoluyla elde edilir Bu Si bemolün incesindeki seslerin elde edilişi flüt ve obuadakinden biraz farklıdır Flüt ve obuada en kalındaki esas seslerden sonra gelen sesler bu esas seslerin ikinci doğuşkanları (bir oktav incesi) olarak daha incelerde ise esas seslerin genellikle dördüncü doğuşkanları (iki oktav incesi) olarak elde edilirler Klarnette ise (gövdesi silindir biçiminde olduğundan) elde edilen doğuşkanlar tek sayılıdır (3 5 7 9) Üçüncü çizgi Si sesi klarnetin yazılı en kalın sesi olan mi sesinin dudak ve nefes ayarı ayrıca bir yardımcı perde yardımı sonucunda çıkarbılan üçüncü doğuşkanıdır yani 1 oktav ve tam 5'li bu Si sesinden üçüncü ek çizgi Fa'ya kadar olan sesler kromatik olarak bu yolla elde edilir Fa'nın daha incesindeki sesler çeşitli yollardan her klarnetçiye ve klarnet yapısına göre değişebilen yollarla elde edilir

    Klarnetin tınlama bölgeleri

    Klarnetin dört farklı tınlama bölgesi vardır:

    1 Kalın ses bölgesi : En kalın ses olan Mi'den bir oktav incesi Fa diyez notasına kadar olan bölgedir Zengin madeni gizemli karanlık ve dramatik sözcükleri ile tanımlanabilir Bu ses bölgesine "Şalümo" (Chalumeau) bölgesi de denir "Şalümo" klarnetin atası olan eski bir çalgının adıdır
    2 Kötü sesler : Sol notasından üç yarım perde sonraki si bemol notasına kadar olan bölgedir klarnetin en kötü sesleridir zayıf soluk hemde elde edilmesi biraz daha güçtür
    3 Orta ses bölgesi : Si notasından ikinci ek çizgi Do notasına kadar olan ve klarnetin en güzel sesleridir Bu bölgeye "klarino" (Clarino) ses bölgesi denir En güzle ve en etkili klarnet soloları bu ses bölgesinde yazılmıştır Bu sesler duru parlak ılık ve etkileyicidir
    4 İnce ses bölgesi : İkinci ek çizgi Do'dan sonraki daha ince seslerdir Gür çalındığında sert ve rahatsız edici fakat kısık sesle çalındığında ılık ve yumuşak flüt ses rengine yakın bir tını özelliği gösterir

    Teknik özellikleri

    Klarnet çeviklik bakımından flüte çok yakındır Her çeşit hızlı parlak gösterişli pasajlar diziler arpejler grupetto ve benzeri figürler tril ve [tremolo]]lar rahatlıkla çalınabilir Genellikle tek dil kullanırlar Çift dil ve üç dil çok zor olduğundan özel durumlar olmadıkça kullanılmaz Bir ses bölgesinden başka bir ses bölgesine geniş aralıklı atlamalar klarnete özgü kolaylıklardan biridir Ancak hızlı tekrarlanan sesleri çalmakta oldukça sınırlıdır Klarnetin en önemli özelliklerinden biri de gürlük kontrölü bakımından son derece yetenekli olmasıdır Çok kısık sesle ve çok gür sesle çalabilir

    Orkestradaki önemi

    Klarnete orkestrada hızlı akıcı parlak gösterişli pasajlardan geniş duygusal ezgilere dek her türlü görev verilir Duru ve parlak ses rengi ile birleşen etkili kreşendo ve dekreşendo yeteneği klarnetin "Espressivo" solo pasajlarda sık sık görevlendirilmesine neden olur Ses rengi diğer tahta üflemelilerle iyi kaynaşır Başka çalgılardaki temaları katlamak gerekirse arka plandaki armonileri sağlamak ve eşlik figürlerini seslendirmek klarnetin yapabileceği en önemli görevlerdir
     

Bu Sayfayı Paylaş