Köy Yönetimi Nedir .Nasıl OLur

'Diğer Mesleki Bilgiler' forumunda UquR tarafından 9 Ekim 2008 tarihinde açılan konu

  1. UquR

    UquR Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Köy Yönetimi Nedir .Nasıl OLur konusu Köy Yönetimi Nedir .Nasıl OLur

    KÖY YÖNETİMİ
    Geleneksel bir yerel yönetim birimi niteliğinde olan köyler ile ilgili ilk düzenleme 1864 yılında çıkarılan "Vilayet Nizamnamesi" dir. Cumhuriyetin ilk yıllarında kabul edilen 1924 tarihli 442 sayılı yasa ile köyler tüzel kişiliğe kavuşmuşlardır. Tablo-37'de görüldüğü gibi 1927 yılında Toplam nüfusun % 75'i köylerde yaşamaktaydı. Osmanlı İmparatorluğunun çöküş yıllarında ihmal edilen bu nüfus, genç erkeklerin çoğunu savaşlarda kaybetmiş, kıtlık, salgın hastalık ve doğal afetler nedeniyle fakir ve yorgun düşmüştü. Bu durum karşısında isabetli bir kararla kalkınma hareketi köylerden başlatıldı ve bu hareketin yasal dayanağı olarak 1924 yılındaki köy kanunu çıkarıldı. Köyler için hızlı kalkınmayı öngören yasada, köy idaresinin kuruluşu, organları, görevleri ve merkezi yönetimle ilişkileri açık ve anlaşılır ifade ile belirtilmiştir (Karatepe,1990:38).
    Yapılan düzenlemelerin ekonomik ve sosyal önlemlerle desteklenmemesi, ülkenin ekonomik ve sosyal yapısındaki hızlı değişmeler sonucunda köy yasası istenilen sonuçları verememiştir. İkinci dünya savaşı sonrasında, Türkiye'de kırsal alanda yapısal bir dönüşüm yaşanmıştır. Bu dönüşümle beraber kırsal alanlardan kentlere göçün artığını görmekteyiz. Bu olgunun ortaya çıkışında iki önemli bağımsız değişkenin etkili olduğu kabul edilmektedir. Bunlar Türkiye'de nüfus artış hızının çoğalması ve tarımsal kesimde hızlı bir mekanizasyona gidilmesidir. Bu iki bağımsız değişken bir diğerinin etkisini artırarak kırsal alandaki daha önceki dengenin bozulmasına neden olmuş ve yapısal bir dönüşümü başlatmıştır (Tekeli,1982:85).
    Günümüzde köylerimiz sorunlarını kentlere aktaran birimler görünümündedir. Kitlelerin köyden kente göçü devam etmektedir. Kentlerimizdeki sanayileşme hızı, artan nüfusa iş olanakları sağlamaktan uzak olduğundan, çoğu hizmet kesiminde çalışan ve gecekondularda oturan köylülerin oluşturduğu yeni bir şehirli tipi ortaya çıkmıştır.
    Tablo-37'de köyde yaşayan nüfusun genel nüfusa oranı gösterilmiştir. 1927'den bu yana bu oran azalan bir seyir göstermektedir. 1927-1950 döneminde % 70'lerde seyreden bu oran 1950 sonrası kentlere göçlerinde etkisi ile % 60 lara gerilememiştir. 1990 sayımında ise köyde yaşayan nüfusun toplam nüfusa oranı % 33 düzeyindedir.

    Tablo-37 : Sayım Yıllarına Göre Köy Nüfusunun Genel Nüfus

    İçindeki Yeri

    SAYIM YILI

    GENEL NÜFUS
    (A)


    KÖY NÜFUSU
    (B)


    (B)/(A)

    1927

    13,648,270

    10,365,330

    76

    1935

    16,158,018

    11,982,476

    74

    1940

    17,820,950

    13,067,646

    73

    1945

    18,790,188

    13,645,168

    73

    1950

    20,947,188

    15,178,523

    72

    1955

    24,064,763

    16,260,409

    68

    1960

    27,754,820

    17,760,176

    64

    1965

    31,391,421

    18,603,758

    59

    1970

    35,605,176

    18,851,197

    53

    1975

    40,347,719

    19,847,277

    49

    1980

    44,736,957

    19,213,353

    43

    1985

    50,664,458

    19,441,011

    38

    1990

    56,473,035

    18,559,591

    33


    Kaynak: Sabri Yaşayan, 1993'de Belediyelerimiz, Türk Belediyecilik Derneği, Ankara 1993
    Türkiye'de değişik nüfus ölçeklerinde ve farklı sosyo- ekonomik ve kültürel yapıya sahip 36.250 civarında köy bulunmaktadır. Tablo-38'de nüfus büyüklüklerine göre bu köylerin dağılımı ve nüfusu görülmektedir.
    Tablo-38: Büyüklüklerine Göre Köy Muhtarlıkları ve Nüfus Toplamları


    BÜYÜKLÜK


    SAYI

    %

    NÜFUS TOP.

    %

    250'den Az

    251-500

    501-1000

    1001-2000

    2001-5000

    5000'den Fazla


    10,887

    10,941

    9,033

    3,537

    1,610

    216


    30,1

    30,2

    24,9

    9,8

    4,4

    0,6


    1,645,567

    3,992,260

    6,329,376

    4,749,983

    4,505,981

    1,923,748


    7,1

    17,2

    27,4

    19,5

    19,5

    8,3


    TOPLAM

    36,227

    100

    23,146,684

    100


    Kaynak: DİE, 1990 Genel Nüfus Sayımı, İdari Bölünüş, Ankara, 1991
    Bu köylerin büyük bir bölümü küçük yerleşim birimi niteliğindedir. Nüfusu 500'ün altında kalan köylerin oranı % 60.3'dür. Kümülatif toplam içerisine nüfusu 500-1000 arasında olan köyleri de dahil edersek bu oran % 85.2'ye ulaşmaktadır. Nüfusu 1000'in üzerinde olan köylerin oranı ise % 14.8 dir. Köylerimizdeki ortalama nüfus ise 639 dolayındadır.
     
  2. UquR

    UquR Üye

    Köy Kanunu'na göre köyün Köy Derneği, İhtiyar Meclisi ve Muhtar olmak üzere üç organı vardır. Tablo-38' de köy yönetimi organları ve genel yapısı gösterilmiştir. Buna göre köyler seçmenlerin oluşturduğu bir köy derneğine, seçimle gelen bir muhtara ve muhtarın başkanlığındaki seçilmiş ve doğal üyelerden oluşan Köy ihtiyar kurullarından oluşan bir örgütlenme yapısına sahiptir.
    köy Derneği
    Köyde en az altı aydan beri oturan ve siyasi hakları kullanma ehliyetine sahip olan tüm köylülerin oluşturduğu en geniş kapsamlı köy organıdır. Köy derneğinin başlıca görevleri ise şunlardır: köy muhtarını ve ihtiyar meclisi üyelerini seçmek, köy imamını seçmek, köy yasasına göre isteğe bağlı işlerin zorunlu işler kapsamına alınmasına karar vermek. Köy imamını seçme yetkisinin 1965 yılında çıkarılan 633 sayılı yasa ve buna dayanılarak çıkarılan "Diyanet İşleri Başkanlığı Cami Görevlileri Yönetmeliği" hükümleri karşısında uygulanma şansı kalmamıştır.
    Köy Encümeni (İhtiyar Meclisi)
    Demokratik toplumlarda seçme ve seçilme hakkına sahip olan her kişi bu hakkını kullanarak demokratik mekanizmalara katkıda bulunabilir. Yasa'da "Köy İhtiyar Meclisi" olarak adlandırılan yönetim organı buna olanak veren bir yapıya sahiptir. Bu nedenle bu organın farklı anlama gelecek şekilde ihtiyar meclisi olarak adlandırılması yanlıştır. Köy adına karar alma yetkisi seçme ve seçilme hakkına sahip olan herkesi ilgilendirdiğinden bu adlandırma yerine "Köy Encümeni" şeklinde bir ifade daha doğru olacaktır.
    Köy encümeni, köye ait işlerin görüşülüp düzenlendiği ve yürütme ile ilgili kararların alındığı ve bunlarla ilgili denetlemelerin yapıldığı organdır. Köy Encümeninin seçilmiş ve doğal üyeleri olmak üzere iki tür üyesi vardır. Köy encümeninin doğal üyeleri köy imamı, öğretmeni veya başöğretmeni, varsa birinci sınıf ebeler,sağlık memurlarıdır. Köy encümenine nüfusu 1000'den az olan köylerde 8, 1000-2000 arasındaki köylerde 10 ve 2000'in üzerindeki köylerde 12 kişi seçilir. Seçilen üyelerin yarısı asıl diğer yarısı ise yedek üyelerdir. (R.G.,18 ocak 1984 no:18285, 2972 Sayılı yasa)Köy encümeni, aşağıdaki hizmetleri yerine getirir:i. Köy işlerini görüşmek üzere muhtarın başkanlığında haftada


    en az bir kez toplanmak. Üyelerin isteği ile veya muhtarın çağrısı ile olağanüstü olarak her zaman toplanabilir.
    ii. Köy işlerinin önem sırasına göre belirlemek ve bunları çözümlemek,
    iii. İmece yoluyla yapılacak hizmetleri belirlemek ve alınacak salma ve diğer paralara karar vermek.
    iv. Köy hizmetlerinin yapılabilmesi için gerekli görülen başkalarına ait taşınmazların satın alınmasına, kamulaştırılmasına karar vermek.
    Köy Muhtarı
    Köyün yürütme organı konumundadır Köy tüzel kişiliğinin başı ve aynı zamanda genel idarenin köydeki temsilcisidir. Köy kanununun 10.md 2.fıkrasında "muhtar devletin memurudur. Devlet işlerinde görevini 36.md'ye göre yapar" denmektedir. Muhtarın devlet adına yaptığı görevler çıkarılan yasa ve tüzükleri halka duyurmak, dirlik ve düzeni korumak, salgın ve bulaşıcı hastalık durumunda ilgili makamları bilgilendirmek, nüfus kayıtlarını tutmak, mahkeme kararlarını ilgililere duyurmak ve asker toplamaktır (Keleş,1992:148).
    Muhtarın köy idaresinin başı ve yürütme organı olarak yerine getirmek zorunda olduğu görevlerin başlıcaları ise şunlardır: köyün zorunlu işlerini köy encümeni ile konuşarak yapmak veya yaptırmak, köyün isteğe bağlı işlerinin yapılabilmesi için köylülere öncülük etmek, köy encümeni kararı ile köy işlerine harcanacak paraları toplamak, köy işleri ile ilgili konularda yasal mercilere başvurmak, yetkili kılındıkları taktirde evlendirme memurluğu görevini yapmak (Nadaroğlu,1989:350; Keleş,1992:149).



    KÖy YÖnetİmİnİn GÖrevlerİ

    Köy yönetimin görevlerini 7 ana grupta toplamak mümkündür. Bunlar;
    1. Sağlık ve sosyal yardım görevleri : çevre sağlığı görevleri, sosyal yardım görevleri,
    2. Bayındırlık ve imar görevleri: yol,içme suyu, cami, mescit, köy konukevi, taşınmaz malların tescili, imar planı ve konut yapımına ilişkin görevleri, dogal afetlere ilişkin görevler,
    3. Esenlik ve kolluk görevleri: nüfusa ait belgelerin düzenlenmesi evlendirme işleri, halkın güvenliği için önlemler almak,
    4. Kültür ve egitim görevleri: okul arazisi sağlamak, okul yapım ve donatımına halk katkısını sağlamak, bilgi arttırıcı kitaplar getirmek, köyde oyun alanları açmak,
    5. Tarımsal görevler: tarımsal verimliliğin arttırılması, tarımsal savaş, çiftçi mallarının korunması, çeltik tarımı ile ilgili, hayvancılıkla, ormancılıkla ilgili görevler,
    6. Ekonomik görevler: pazar çarşı yeri açmak, ortak değirmen, köyde zanaatkar yetiştirmek vb.,
    7. Diğer görevler: Yasa ve tüzükleri halka duyurma, ceza, vergi, askerlik ile ilgili duyuru görevleri, binaların numaralandırılması, alanlara ad verilmesi, turizm görevleri vb.,
    Köy yönetiminin görevlerini, köy yasasının 12-14. maddelerine dayanarak zorunlu ve istege bağlı olarak ikiye ayırmakta mümkündür. Buna göre;
    i. Köy Yönetiminin Zorunlu görevleri : Köye temiz ve sağlıklı içme suyu getirmek, evlere birer lağımlı tuvalet yaptırmak, evlerin etrafını ve çevresini temiz tutmak, köy içinde ve etrafında sivrisinek üremesine meydan vermeyecek önlemleri almak, hayvan hastalıklarını zamanında ilgili yerlere haber vermek gibi genel sağlığı koruyucu işleri yapmak, çiftçi mallarını koruyucu önlemler almak, zararlı böceklerle mücadele etmek, köyü ve çevresini ağaçlandırmak gibi tarım ve hayvancılığı kollayıcı görevler yapmak, köyde köy odası, okul, mescit, meydan, çaprazyollar yapmak gibi imar ve bayındırlık görevleridir.
    ii. İsteğe Bağlı Görevleri : Köyde ahırlarla evleri ayırmak, binaları zaman zaman badana etmek, köyde çamaşırhane, hamam, çarşı, pazaryeri yapmak, köye ortaklaşa bazı tarım aletleri almak ve ortaklaşa girişimlerde bulunmak, köyün ihtiyacı bulunan zanaat erbabını yetiştirmek, mezralara iyi bakmak
    gibi görevlerdir.
     
  3. UquR

    UquR Üye

    KÖy YÖnetİmlerİnİn Gelİrlerİ

    Köyler günümüzde önemli kaynak sıkıntısı içerisinde olmalarına karşın, belediyeler gibi politik alanda etkin hale gelemediklerinden basın, radyo, televizyon baskı gruplari ile
    olan ilişkilerinin örgütlenememesi nedeniyle bu kurumlar seslerini duyuramamışlardır (Nadaroğlu,1989:354).
    Köylerin gelir durumu hakkında bir fikir edinebilmek için 1990 yılı verilerine göre Tablo-38 ve Tablo-40'daki verilerden hareketle hesapladığımız rakamlara göre toplam köy bütçesi gelirlerinden bir köye düşen miktar 6.239.517 TL, Köylü nüfusu başına düşen miktar ise 9765.5 TL dir. İmece gelirlerinin çıkarılması durumunda bu miktar daha da düşecektir.
    Bu kısa saptamadan sonra köylerin gelirlerini incelersek, köy yönetimin başlıca gelirlerinin köylünün bedeni yükümlülüğü olan imece, köylünün maddi ve ayni katılması olan salma, yasada köy parası başlığı altında sayılan resim, harç,hasılat ve yardımlar olduğunu görüyoruz.
    Salma
    Köy kanununa göre köylerin önemli gelir kaynaklarından birisidir. Köy sınırları içerisinde yapılacak işler için köyde oturanlardan ve köyde oturmayıp köy ile maddi ilişkisi olanlardan alınan salma geliridir. Ödeme gücüne göre ve köyün zorunlu işleri ile aylıklı görevlilerin ücretleri için alınabilir. Salmanın köy yasası'ndaki düzenleniş biçimine ilişkin şu eksiklikler dikkati çekmektedir:
    i. Yükümlüsü belli değildir,
    ii. Hangi işler için salma salınacağı gösterilmemiştir,
    iii. Ne kadar salma salınacağı belirtilmemiştir,


    KÖY GİDERLERİ
    Köy yasasına göre köylerin giderleri zorunlu ve isteğe bağlı giderler olarak ikiye ayrılmaktadır. Köyün zorunlu giderleri ise şunlardır;
    i. Köy muhtarı ve köy işlerini görecek bekçi, koruyucu, köy katibi vb. görevlilerin ücretleri.
    ii. Köyün zorunlu işleri kapsamına giren görevler için yapılması
    gereken giderler. Kültür ve eğitim giderleri, sağlık ve sosyal yardım giderleri, bayındırlık giderleri, asker ailelerine yardım giderleri zorunlu giderler kapsamında ele alınmaktadır.
    iii.Köy adına ödenmesi gereken vergi ve diğer paralar

    Öncelikle, köylerin zorunlu hizmetleri için harcamaların yapılması gereklidir. Zorunlu işler tamamlanmadan, isteğe bağlı işlere geçilemez. Tablo-43'de köy yönetimlerinin bütçe giderlerinin 1984-1990 dönemindeki gelişimi görülmektedir.
    Tablo-43: Köylerin Bütçe Giderleri ve yüzde dağılımı

    1984
    198519861987198819891990GİDER (MİL:TL.)İDARİ HİZ.
    ZİRAAT VE EK.
    KÜLTÜR HAR.
    SAğLIK VE SOSYAL
    BAYINDIRLIK
    ASKER AİL.YRD.
    DİğER

    16,026 2,845
    914
    1,259
    1,767
    6,481
    34
    2,726

    30,336 4,341
    2,039
    2,309
    3,420
    12,638
    90
    5,499

    41,631 6,198
    2,572
    3,381
    5,228
    16,160
    191
    7,901

    56,129 8,622
    3,654
    5,116
    7,232
    20,197
    525
    10,738

    76,400 11,555
    4,923
    6,138
    10,232
    27,433
    367
    15,732

    118,441 20,447
    7,411
    10,199
    15,385
    41,904
    645
    22,450

    226,038 35,333
    14,637
    23,210
    31,205
    76,887
    2,658
    42,108

    GİDER (MİL:TL.)İDARİ HİZ.
    ZİRAAT VE EK.
    KÜLTÜR HAR.
    SAğLIK VE SOSYAL
    BAYINDIRLIK
    ASKER AİL.YRD.
    DİğER

    100 17,75
    5,70
    7,86
    11,03
    40,44
    0,21
    17,01

    100 14,31
    6,72
    7,61
    11,27
    41,66
    0,30
    18,13

    100 14,89
    6,18
    8,12
    12,56
    38,82
    0,46
    18,98

    100 15,36
    6,51
    9,11
    12,88
    35,98
    0,94
    19,21

    100 15,12
    6,44
    8,03
    13,39
    35,91
    0,48
    20,62

    100 17,26
    6,26
    8,61
    12,99
    35,38
    0,54
    18,95

    100 15,63
    6,48
    10,27
    13,81
    34,02
    1,18
    18,63


    Kaynak: DİE, Türkiye İstatistik Yıllığı, Ankara 1993 sh:670

    Köylerin 1984-1990 döneminde harcamalarının ortalama % 37.4'ü köy odası, köy konağı, köye ait dükkan, kütüphane, gazino gibi binaların yapım ve onarımını içeren bayındırlık harcamalarına ayrılmıştır. Köy işlerinin düzenli ve sürekli yürütülmesi için yapılan İdari harcmaların dönem içerisindeki ortalaması % 15.76 oranındadır. Sağlıklı içme suyu tesisleri, temizlik ve sağlık harcamalarını kapsayan sağlık ve sosyal yardım harcamalarının oranı % 12.56 dır. Köy okulu, öğretmen evi, köy okullarının yakacak, aydınlatma, temizlik, ders araçları giderlerini kapsayan kültür harcamalarının oranı ise % 8.51 olurak gözlenirken ziraai ve ekonomik harcamaları % 6.32, asker ailelerine yardımlar % 0.58 oranında gerçekleşmiştir.
     

Bu Sayfayı Paylaş