Haritalarda Yeryüzü Şekillerini Göstermek

'Ülkeler Coğrafyası' forumunda DeMSaL tarafından 6 Haziran 2010 tarihinde açılan konu

  1. DeMSaL

    DeMSaL Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Haritalarda Yeryüzü Şekillerini Göstermek konusu Haritalarda Yeryüzü Şekillerini Gösterme Yöntemleri - İzohips - İzobat - Yeryüzü Şekillerini Gösterme



    1. RENKLENDİRME YÖNTEMİ

    Fiziki haritalarda yeryüzü şekillerini daha belirgin gösterebilmek için yükselti basamakları renklerle ifade edilir. Renklendirme işlemi, aşağıdaki tabloda gösterildiği gibi olur:

    Yükselti basamakları (m)
    Kullanılan Renkler

    0-200
    Yeşil

    200-500
    Açık Yeşil

    500-1000
    Sarı

    1000-1500
    Turuncu

    1500-2000
    Açık Kahverengi

    2000 ve üzeri
    Koyu Kahverengi

    Fiziki haritalarda beyaz renkler buzulları ya da kalıcı karları gösterirler. Göl, deniz ve okyanuslar ise mavi renkle gösterilmektedir. Mavinin tonu koyulaştıkça derinliğin arttığı anlaşılır. Renklendirme yöntemi, günümüzde en çok kullanılan yöntemlerdendir.


    2. GÖLGELENDİRME YÖNTEMİ

    Yer şekillerinin bir yönden ışıkla aydınlatıldığı düşünülür. Buna göre, ışık alan yerler açık, gölgede kalan yerler koyu renkte boyanır. Haritacılıkta daha çok yardımcı bir yöntem olarak kullanılır.


    3. TARAMA YÖNTEMİ

    Eğim ile orantılı olarak kalınlıkları artan çizgilerle yer şekilleri gösterilir.

    Tarama yönteminde, eğim fazla ise çizgiler kalın, kısa ve sık olur. Eğim az ise çizgiler ince, uzun ve seyrek olur. Düz alanlar ise taranmayarak boş bırakılır. Fazla kullanılmayan bir yöntemdir.


    4. KABARTMA YÖNTEMİ

    Yeryüzü şekillerinin belirli bir ölçek dahilinde küçültülerek oluşturulan maketleridir. Bu yöntem, yer şekillerinin gerçeğe en uygun olarak gösterilmesini sağlar. Ancak, kabartma haritaların yapılışı ve taşınması zor olduğundan kullanım alanı dardır.


    5. İZOHİPS (EŞ YÜKSELTİ) YÖNTEMİ

    Deniz seviyesinden itibaren aynı yükseklikteki noktaların birleştirilmesiyle elde edilen eğrilere izohips eğrileri denir.

    İzohipslerin özellikleri şunlardır:

    İç içe kapalı eğrilerdir.

    Yeryüzü şekillerinin yükseltilerini ve biçimlerini canlandırırlar.

    Sıfır (0) m izohipsi deniz seviyesinden başlar. Kara ile denizin birleştiği deniz kıyısını düz bir çizgi halinde takip eder. Buna kıyı çizgisi adı verilir.

    İzohips eğrileri dağ doruklarında nokta halini alır. Buralar zirve olarak tanımlanır.

    İzohipsler yeryüzü şekillerinin kuşbakışı görünümünü belirler.

    En geniş izohips halkası en alçak yeri, en dar izohips halkası ise en yüksek yeri gösterir.

    Aynı izohips üzerinde bulunan bütün noktaların yükseltileri birbirine eşittir.

    İki izohips eğrisi birbirini kesmez.

    Birbirini çevrelemeyen komşu iki izohipsin yükseltileri aynıdır.

    İzohipslerin sıklaştığı yerler eğimin arttığını, seyrekleştiği yerler ise eğimin azaldığını gösterir.

    Çukurluklar, derinlik istikametinde ok işareti konularak gösterilir. (Krater, polye, obruk gibi)

    Her izohips eğrisi kendisinden daha yüksek bir izohipsi çevreler. Ancak çukur yerlerde bunun tersi geçerlidir.

    İki izohips eğrisi arasındaki yükselti farkına eküidistans (izohips aralığı) denir.

    İzohipslerin sık geçtiği deniz kıyılarında kıta sahanlığı (şelfi) dar, seyrek geçtiği kıyılarda kıta sahanlığı geniştir. Başka bir ifade ile, alçak kıyılarda deniz sığ, yüksek kıyılarda deniz derindir.

    Kıyıdan 200 m. derinliğe kadar olan sahaya kıta sahanlığı (şelf alanı) denir. Yüksek kıyılarda şelf alanı dar (Karadeniz ve Akdeniz kıyıları), alçak kıyılarda şelf alanı geniştir. (Ege ve Marmara kıyıları)

    • Deniz seviyesine göre aynı derinlikteki noktaların birleşmesi ile elde edilen çizgilere izobat (eş derinlik) eğrileri denir. Kıyı çizgisi, izohips ile izobat eğrilerinin başlangıç çizgisidir.

    Özellikleri:

    İç içe kapalı eğrilerdir.

    En geniş izobat eğrisi derinliği en az olan yeri, en dar izobat eğrisi ise derinliği en fazla olan yeri gösterir.

    İzobatların sıklaştığı yerlerde eğim artarken, seyrekleştiği yerlerde eğim azalır.

    İzobat eğrileri arası, kıyıdan derinlere doğru açık maviden koyu maviye doğru renklendirilir.


    İZOHİPS HARİTALARINDA BAZI YERYÜZÜ ŞEKİLLERİNİN GÖSTERİLMESİ

    1. Boyun

    Tepe ve sırtlar arasında nispeten alçakta kalan düzlüklerdir.

    2. Vadi

    İzohipslerin zirveye doğru “ Ù ” şeklinde girinti yaptıkları yerlerdir. Vadi yamacının eğimine göre “ Ù ” şeklindeki girintinin biçimi de değişir. “ Ù ” nin açık ağzı suyun akış yönünü, kapalı kısmı kaynak yönünü gösterir.

    3. Sırt

    İki yamacın birleştiği, su bölümü çizgisinin geçtiği sınırdır.

    4. Çanak (Kapalı Çukur)

    Çevresine göre yükseltisi az olan sahalardır. Çanakların kolaylıkla tanınabilmesi için, eğim yönünde merkezi gösteren bir ok işareti konur.

    5. Kıyı Çizgisi

    Deniz seviyesini gösteren sıfır metre eğrisidir.

    6. Delta

    Akarsuların denize döküldükleri yerlerde denize doğru uzanan, üçgen şeklindeki çıkıntılardır
     

Bu Sayfayı Paylaş