Geçmişteki ölçü çeşitleri nelerdir?

'Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü' forumunda erelp tarafından 14 Nisan 2011 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Geçmişteki ölçü çeşitleri nelerdir? konusu Geçmişteki ölçü çeşitleri nelerdir? yok. ama yinede teşekkür ederim
    eski ölçü birimleri hakkında bilgi verir misiniz?
    Geçmişteki ölçü birimleri hangileridir?
     
  2. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Eski ve Yeni Ölçü Aletleri

    Eski Ölçü Aletleri

    * Arpa
    * Bakray
    * Batman
    * Buğday
    * Çeki
    * Denk
    * Dirhem
    * Dirhemi şer’i
    * Dünük
    * Fitil
    * Habbe
    * Hardal Tanesi
    * Kantar
    * Kırat
    * Kıyye
    * Kıtmir
    * Ludre
    * Misgal (Miskal)
    * Nakir
    * Okka
    * Pirinç
    * Tonilato
    * Zerre

    Yeni Ölçü Aletleri

    UZUNLUK ÖLÇÜLERİ

    Uzunluk ölçüsü temel birimi metredir.

    METRENİN KATLARI VE ASKATLARI

    Metrenin askatları:
    Mili metre
    Santimetre
    Desimetre
    Katları:
    Dekametre
    Hektometre
    Kilometre

    YENİ ALAN ÖLÇÜLERİ


    Alan ölçüsü temel birimi “metrekare”dir. Kenar uzunluğu 1 metre olan karenin alanına metre kare denir, “m2” biçiminde gösterilir.

    METRE KARENİN KATLARI VE ASKATLARI

    Metrekarenin askatları:
    Milimetre kare
    Santimetre
    Milimetre kare
    Katları:
    Dekametre kare
    Hektometre kare
    Kilometre kare

    YENİ HACİM ÖLÇÜLERİ


    Hacim ölçüsü temel birimi “metre küp” tür. Kısaca “1 m3” olarak gösterilir.
    Her ayrıtın uzunluğu 1 metre olan küpün hacmine metre küp denir.

    Metre Küpün Katları ve Askatları
    Askatlar:


    Milimetre küp
    Santimetre küp
    Desimetre küp
    Katları:
    Dekametre küp
    Hektometre küp
    Kilometre küp

    YENİ SIVI ÖLÇÜLERİ


    Gaz, benzin, süt ve su gibi akıcı maddeler, litre ile ölçülür. Sıvı ölçüsünün temel birimi “litre” dir , “lt” ile gösterilir. 1 litre sıvının hacmi 1 dm3 tür.
    Litrenin Katları ve Askatları
    Milillitre
    Santilitre
    Desilitre
    Katları:
    Dekalitre
    Hektolitre

    Uzunluk Ölçüleri ve Sembolleri


    * Adım (Yaklaşık DEğer)
    * Angstrom
    * Astronomik Birim–> Sembolü: au
    * Dekametre –> Sembolü: dam
    * Desimetre –> Sembolü: dm
    * Deniz Mili
    * Elle
    * Feet (Foot)–> Sembolü: ft
    * Femtometre (Fermi) –> Sembolü: fm
    * Gigametre–> Sembolü: Gm
    * Hektometre –> Sembolü: hm
    * Hubble uzunluğu
    * İnç(Inch) –> Sembolü: in
    * Işık Yılı
    * Kilometre –> Sembolü: km
    * Megametre
    * Metre–> Sembolü: m
    * Mikron (Mikrometre)–> Sembolü: µm
    * Mil (Kara Mili) –> Sembolü: mi
    * Milimetre–> Sembolü: mm
    * Nanometre–> Sembolü: nm
    * Parsek
    * Pikometre–> Sembolü: pm
    * Santimetre–> Sembolü: cm
    * Thou
    * Yard (Yarda)–> Sembolü: yd

    Matbaada kullanılan Uzunluk Ölçüleri

    * Pika (pica, pc)
    * Punto (point, pt)

    Denizcilikte ve Su Sporlarında kullanılan Mesafe Ölçü Birimleri

    * Linye
    * Kulaç
    * Pus
    * Fathom
    * Gomina
    * Cable
    * Kadem

    Osmanlı Uzunluk ve Uzaklık (Mesafe) Ölçü Birimleri – Eski Uzunluk Ölçüleri

    * Arşın
    * Ayak
    * Berid
    * Çarşı Arşını
    * Endaze
    * Eski Mil
    * Fersah
    * Hat
    * Kadem
    * Kerrab
    * Kirah
    * Kulaç
    * Menzil
    * Merhale
    * Nokta
    * Parmak
    * Rubu (Rub)
    * Urup (Urub)
    * Zirai (Zira)

    Popüler Amerikan Uzunluk ve Mesafe (Uzaklık Ölçüleri) Çevirimleri


    1. feet metre
    2. cm inç
    3. yard metre
    4. inch metre
    5. metre inç
    6. foot cm
    7. mil kilometre
    8. metre inch
     
  3. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Eski Türk Ölçü Birimleri Hangileridir?

    Eski Türk ölçü birimleri, Osmanlı İmparatorluğu’nda kullanılagelen ve ölçü ve tartıda devrime kadar Türkiye Cumhûriyeti’nde de kullanılan ağırlık ve uzunluk birimleridir. Bunların temelinde İslâm Devleti’nin kullanıdığı dinar ve dirhem bulunmaktadır. Taşımanın zor olduğu ve seyahatlerin uzun sürdüğü eski zamanlarda şehirlerde kullanılan dinar ve dirhemler, birbirlerinden farklı olabiliyorken Muhammed zamânında kullanılagelen dinar, 4,5479 g kütlesi olan altın bir sikke, dirhem de 2,97 g gümüş paraydı

    Eski Uzunluk Ölçüleri

    Çarşı arşını
    Daha çok çarşı ve pazarda kullanılırdı. Metre hesabıyla çarşı arşını 68 cm’dir.
    Bina ve mimar arşını 75,8 cm’dir. Bu arşının uzunluğunda zamanla değişiklikler oldu. Üçüncü Selim Han abanoz ağacından bir mimar arşını yaptırdı. Bunun ölçü olarak kullanılmasını istedi ve kütüphaneye kaldırttı. Bunun bir tarafı 24 parmağa ve her parmak 10 hat’ta bölündü. Böylelikle bu bölümle basımevinde kullanılan punto büyüklükleri de alınabilecekti. Diğer tarafı sadece 20 eşit parçaya bölündü. Değerli kumaşları bilhassa ipekleri ölçmede endâze kullanılırdı (endâze 65,25 cm’dir). Türkiye’de 26 Mart 1931 tarih ve 1782 sayılı kanunla arşın ölçü birimi kaldırılıp yerine metre sistemi kabul edildi. 1933′ten sonra da arşının bütün çeşitleri tamamen ortadan kaldırılıp metre sistemine geçildi. Zirai mimari, arşın ve endâze ölçü birimlerinin ast ve üst katları aşağıda gösterilmiştir.

    1 çarşı arşını = 8 rubu

    Endâze
    1 endâze = 8 rubu
    1 rubu = 2 bedel

    Zirai
    1 merhale = 2 berid
    1 berid (menzil) = 4 fersah
    1 fersah = 3 mil
    1 mil = 2500 zirai
    1 kulaç = 2,5 zirai

    Parmak
    1 parmak = 12 hat
    1 hat = 12 nokta = 0,00263 m
    1 nokta = 0,00022 m
    1 kulaç = 2,5 zirai =1,895 m (ip boyu, su derinliği, kuyu derinliği vb. için)
    1 kara mili = 2500 zirai = 1895 m (kara yolculuğundaki mesafeler için)
    1 fersah = 3 mil = 7500 zirai = 5685 m
    1 berid (menzil) = 4 fersah = 12 mil = 30900 arşın = 22740 m
    1 merhale = 2 berid = 45080 m
    1 çarşı arşını = 8 rubu (urup) = 0,680 m (kumaş için)
    1 rubu = 2 kirah = 0,085 m
    1 kirah = 0,0425 m
    1 endâze = 8 rubu (urup) = 0,650 m (artan ipekli fiyatlarına karşılık konulan ölçü birimi)

    Eski Ağırlık ölçüleri
    Ağırlık ölçü birimi de uzunluk ölçü birimi gibi farklılıklar gösteriyordu. Şimdi kullanılan ağırlık birimi kilogram olup 0 derecede bir desimetreküp suyun ağırlığı olarak tanımlanmış ve Uluslararası Ölçü ve Ağırlık Birliğinden Türkiye’ye bir örnek verilmiştir.1874 yılı iridyumlu platin alaşımından 1928/29 da yapılmış olan 42 nolu Türkiye milli kilogram prototipinin kullanılmasında gösterilen dikkatsizlik ve özensizlikten dolayı bozulduğunun anlaşılması üzerine 1953 yılında yapılan 54 numaralı prototipi ile değiştirilmiştir.

    Okka
    1 tonilato = 4 çeki
    1 çeki = 4 kantar
    1 kantar = 44 okka(kıyye)
    1 batman = 6 okka(kıyye)
    1 okka(kıyye) = 400 dirhem

    Dirhem
    Osmanlı Döneminde kullanılan 1 dirhem
    1 dirhem = 4 dönük
    1 dönük = 4 kırat
    1 kırat = 4 bakray
    1 bakray = 4 fitil
    1 fitil = 2 nekir
    1 nekir = 2 kıtmir
    1 kıtmir = 2 zerre

    Günümüz Ölçüsü Kilograma Göre Kıyaslama
    1 okka (kıyye) = 400 dirhem = 1282,945 gr (1280 gr)
    1 batman = 6 kıyye = 7,544 kg
    1 kantar = 44 kıyye = 100 ludre = 56,320 kg
    1 çeki = 4 kantar = 176 kıyye = 225,798 kg
    1 tonilato = 1000 kg = 4 çeki + 1 kantar + 37,4 okka
    1 tonilato = 17 kantar + 31 okka + 183 dirhem
    1 miskal = 1,5 dirhem = 4,8 gr
    1 dirhem = 4 dünük = 3,2 gr
    1 dünük = 4 kırat
    1 kırat = 4 bakray = 1/24 misgal
    1 bakray = 4 fitil
    1 fitil = 2 nekir
    1 nekir = 2 kıtmir
    1 kıtmir = 2 zerre

    Eski Alan Ölçüleri

    1 arşın (zirai)² = 0,57417 m² = 4 ayak²
    1 dönüm (yeni) = 2500 m²
    1 dönüm (büyük) = 2720 m²
    1 dönüm (atik) = 4 evlek = 1600 zirai² = 918,672 m² (bir kenarı 40 arşın (zirai) olan kare)
    1 atik evlek = 400 arşın² = 229,668 m²
    1 yeni evlek = 100 m²
    1 cerip = 3600 zirai² = 2067,012 m²
    1 ayak² = 144 parmak² = 0,14354 m²
    1 parmak² = 144 hat² = 0,00099751 m²
    1 hat² = 144 nokta² = 0,000006927 m² ” 1 çarşı arşın² = 0,46240 m²
    1 urup² = 0,007225 m²
    1 kirah² = 0,0018062 m²
    1 endâze² = 0,422500 m²
    1 urup² = 0,0066015 m²

    Eski Zaman Ölçüleri

    Cumhuriyetten önce, yurdumuzda kullanılan ölçüler uygar ülkelerin kullandığı ölçülerden farklıydı. Metre yerine, arşın denilen bir uzunluk aleti kullanıyordu ve ayrıca alaturka saat kullanıyordu. Bu saate göre 6′da öğle 12′de akşam oluyordu. Dünya ülkelerinin çoğu miladi takvim kullanırken, biz hicrî takvim kullanıyorduk. Bu yüzden takvim birliği sağlanamıyordu. Ağırlık ölçüsü olarak okka, batman, dirhem denilen ölçü birimi kullanıyordu. Bütün bunlar dünyaya ayak uydurmamızı engelliyordu. TBMM hazırladığı bir kanunla eski ölçü birimleri değiştirirdi. Bugün kullandığımız metre, kilogram, takvim, saat gibi ölçü araçları kabul edildi.
     

Bu Sayfayı Paylaş