ESKİŞEHİR'de İz Bırakanlar

'İç Anadolu Bölgesi' forumunda ASİ MARDİNLİ tarafından 22 Nisan 2009 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    ESKİŞEHİR'de İz Bırakanlar konusu Cumhuriyet Dönemi Eskişehir Valileri

    Nihat Bey 1923-1925
    Cemil Bey 1925-1927
    İsmail Hakkı Bey 1927-1935
    Talat Tuncel 1935-1936
    Kadri Üçok 1936-1938
    Yahya Sezai Üçok 1938-1939
    Şükrü Yaşin 1939-1941
    Hamit Özkay 1941-1943
    Daniş Yurdakul 1943-1949
    Ahmet Kınık 1949-1950
    Arif Özgen 1950-1959
    İ. Tevfik Kutlar 1959-1960
    Raşit Demirtaş 1960-1960
    İhsan Özalp 1960-1962
    İhsan Tekin 1962-1966
    Osman Meriç 1966-1967
    Mustafa Karaer 1967-1971
    Mehmet Saraçoğlu 1971-1975
    Münir Güney 1975-1978
    A.Nazif Demiröz 1978-1979
    Naim Cömertoğlu 1979-1982
    Halil Ömeroğlu 1982-


    Hızır Bey Çelebi (1407/1408-1459)

    İlk İstanbul kadısı, din adamı. Sivrihisar’da doğdu. Babası yetiştirdi. Bir süre de Bursa’da Molla Yeğan’ın öğrencisi oldu. Öğrenimi bitince Sivrihisar Medresesi’ne müderris oldu. 1435’te Sivrihisar Kadılığına getirildi. 1447-1448’de de Bursa’da bir medreseye müderris oldu. Fatih Sultan Mehmed tarafından beğenilerek İstanbul’a çağrıldı ve kadılık görevi verildi.

    Çalıştığı semt, Kadıköyü adıyla anıldı. Ebcedle tarih düşürmenin öncüleri arasında tanındı. Türkçe, Arapça ve Farsça şiirleri vardır. En ünlü yapıtı 104 beyitli El-Nuniye Fîl Akaid kasidesidir. Medreselerde ders kitabı olarak da okutulan yapıt, birkaç kez basılmış, şerhedilmiş ve manzum olarak Türkçe’ye çevrilmiştir.


    Yavuz ABADAN (1905-1967)

    Bilim adamı. Ortaöğrenimini İstanbul Erkek Lisesi’nde tamamladı.Hukuk Fakültesini bitirdikten sonra Heidelberg Üniversitesi’nde doktora yaptı. Yurda dönüşünde bitirdiği fakültede doçent oldu. 1942’de profesörlüğe yükseldi.
    1943-1946 döneminde Eskişehir Milletvekili seçildi. Sonra Siyasal Bilgiler Okulunda görev aldı.Okul fakülteye dönüştürüldüğünde dekanlığa getirildi (1952). Bu görevi sırasında Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü’nü kurdu, genel müdürlüğünü yaptı. 27 mayıs sonrasında 147’lerle birlikte görevinden alınan Abadan, bir süre Berlin Üniversitesi Hukuk Fakültesinde dersler verdi. Hakları geri verilince Hukuk Fakültesinde ve Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisinde görev aldı. Çalışmaları, üniversite çevrelerinde “kamu hukuku ve siyasal bilime yapılmış önemli katkılar” olarak değerlendirildi.

    Başlıca yapıtları:

    Hukuk Başlangıç ve Tarihi (1935),
    Hukukun Gözü ile Milliyetçilik ve Halkçılık (1938),
    Türkiye’de Anayasa Gelişmelerine Bir Bakış (B.Savcı ile birlikte, 1959), Mustafa kemal ve Çetecilik (1964).


    Bülent ARABACIOĞLU (1950- )

    Karikatürcü. Orta öğrenimini tamamladıktan sonra harita mühendisliği eğitimi gördü. İlk karikatürü 1971’de Papağan dergisinde yayınlandı. Sonraları Hürriyet, Milliyet, çarşaf, Gırgır gibi dergi ve gazetelerde, Almanya’da çıkan gülmece dergilerinde de karikatürleri yayınlandı.Yurt içinde ve dışında çeşitli karma sergilere katılan Arabacıoğlu’nun çizgi film çalışmaları da bulunmaktadır.


    Bedrettin DALAN (1941- )

    Elektrik Mühendisi. İstanbul Büyükşehir Eski Belediye Başkanı.
    1941 Eskişehir doğumlu. İstanbul Teknik Üniversitesi Elektrik Fakültesi mezunu (1963).


    İsmet DEMİR (1925-1979)

    Sendika lideri.Eskişehir-Ankara Demiryolu üzerindeki Biçer İstasyonu’nda doğdu. Ortaokulun 1.sınıfından ayrılarak, çalışmaya başladı. Uzun süre geçici işlerde çalıştıktan sonra, topoğraf yardımcısı oldu. Mayıs 1962’de iş istemek üzere yapılan “Meclis’e yürüyüş’ü düzenleyenlerin arasında yer aldı. Demir, yaşamının sonraki dönemlerinde tümüyle sendikal çalışmalara yöneldi. Bir süre Ankara’da Yapı-İş Sendikası’nda çalıştı.1965’te o dönemin önemli sendikalarından Yapı İşçileri Sendikası (YİS)’ni kurdu.
    1965-1974 arasında başta Petrol-Boru Hattı, Kadınhan barajı, izmir Petro-Kimya tesisleri ve iskenderun Demir-Çelik olmak üzere birçok işyerindeki greve öncülük etti. İşçilerin kendi sorunlarıyla doğrudan ilgilenmelerini, sendikal çalışmaya yönelmelerini sağladı.
    Demir, gırtlak kanserine yakalandığı için çalışmalarını yarıda bırakmak zorunda kaldı. 1978’de İsveç’e gitti. Orada, yaşantısının 1962-1975 yıllarını kapsayan bölümünü “Anılar-Deneyler” adıyla yazdı. Yapıt ölümünden sonra yayınlandı (1980).


    Fahrettin Kerim GÖKAY (1900-1987)

    Fahrettin Kerim Gökay, Kırım’ın Kerç kasabasında manifatura ticareti yapan Hacı Kerim Efendi ile Dobrucalı Şeyh Mehmet Efendinin kızı Hacı Azize Hanımın oğludur. Eskişehir’de 1900 yılında dünyaya gelen Fahrettin Kerim aynı yerde okula başlamış, öğrenimini İstanbul’da Rehber-i İttihat ve Menbaül İrfan İdadisinde sürdürerek İstanbul Darülfünunu Tıp Fakültesinde tamamlamıştır (1922).

    Tıp öğrenciliği sırasında Toptaşı Tımarhanesi Akıl Hastahanesinde yardımcı asistan olmuştur. Hocası Prof.Dr.Mashar Osman’dan asabiye ve akliye ihtisas sertifikası almıştır. Ardından Avrupa’ya giderek Münih, Hamburg ve Viyana’da akıl ve ruh sağlığı üzerine çalışmalarını geliştirmiştir (1922-1924). Türkiye’ye dönüşünde İstanbul asabiye ve akli hastahanesi tecrübi ruhiyat laboratuarı şefliğine atanmış (1924), hastahanenin Toptaşı’ndan Bakırköy’e taşınmasında emeği geçmiştir.

    İstanbul Tıp Fakültesi Akliye Seririyatı Prof.Yardımcılığından sonra (1916) Üniversite reformuyla psikiyatri profesörü olmuştur (1933). Bu arada Sağlık ve Maarif Şuraalarında üyelik yapmıştır. Üniversite Profesörler Kurulu kararı ile de Ord.Prof.Ünvanı kendisine verilmiştir.
    İstanbul Vali ve Belediye Başkanlığına 24 Ekim 1949’da atanarak bu görevde 1957 yılının sonlarına kadar kalmıştır. Bunun ardından Bern Büyükelçiliğine atanmıştır (23 Kasım 1957-2 Temmuz 1960). 27 Mayıs ihtilalinden sonra Dışişleri Bakanlığı Yüksek Müşaviri olarak Türkiye’ye çağrılmış, Yassıada duruşmalarında 6-7 Eylül olaylarından sorumlu tutulmuşsa da dava sonucunda beraat etmiştir. Bununla beraber siyasi yaşamdan kopamamış, 1961 seçimlerinde Yeni Türkiye Partisinden İstanbul milletvekili seçilmiştir. İsmet İnönü’nün Başbakanlığındaki hükümette İmar ve İskan Bakanı (Temmuz 1962-Kasım 1963), Sağlık ve Sosyal Yardım bakanı (Kasım 1963-Ocak 1964) olmuşsa da 1965’de siyaseti bırakmış, 22 Temmuz 1987’de ölmüştür.

    Yapıtlarından Bazıları:

    Gayrı Tabii Aşklar Üzerine Ruhi Tetkikler (1924), Akıl Hastalıklarının Teşhisi ve Tedavisi (1925), Türkiye’de Felc-i Umumi Meselesi (1926), Ruh Hastalıkları (1928), Ameliyatla Selâh Göstermiş Ekstra Medüller Tümör Vak’ası (1944).


    Mehmet KAPLAN (1915- )

    Edebiyat tarihçisi. Sivrihisar’da doğdu. Ortaöğrenimini Eskişehir’de tamamladı. İstanbul Yüksek Öğretmen Okulu Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünü bitirdi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yeni Türk Edebiyatı asistanı, 1943’de doçent, 1952’de profesör oldu.1958-1959’da Erzurum Atatürk Üniversitesi’nde dekanlık ve rektör vekilliği görevlerinde bulundu.

    Kaplan’ın ilk yazıları 1930’ların sonunda Gençlik, İnkılapçı Gençlik dergilerinde göründü. 1943-1946 arasında İstanbul dergisinde yayınlanan inceleme ve eleştiri yazılarıyla tanındı. 1947’den sonra Hareket, Şadırvan, İstanbul, çağrı, Hisar, Türk Edebiyatı gibi dergilerde yazdı. Önceleri incelemelerini metnin anlatım biçimine dayandırırken; daha sonraki yıllarda sanatçının kişiliği, biyografisi, psikolojisi gibi öznel etkenlerle metin arasında bağlantılar kuran bir yaklaşımla edebiyat tarihine yöneldi. Dilin yenileşmesi karşısında tavır aldı.

    Yapıtlarından bazıları:

    Tevfik Fikret ve Şiiri (monografi, 1946), Namık kemal (doktora tezi, 1948), Şiir Tahlilleri (1 cilt, 1954-1965), Türk Edebiyatı Üzerine Araştırmalar I (1976), Hikaye Tahlilleri (1979).


    Rauf MUTLUAY (1925- )

    Eleştirmen. 1942’de İstanbul Erkek Lisesini bitirerek, Yüksek Öğretmen Okulu Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüne girdi. 1950’li yıllardan başlayarak Antalya, Kastamonu, Edirne Liselerinde edebiyat öğretmenliği yaptı. Bir süre İstanbul Arkeoloji Müzesi Kitaplığında çalıştı. 1974’de öğretmenlikten emekli oldu.
    Mutluay, 1946’da Gün dergisindeki yazılarıyla yazın alanına girdi. Sonraki yıllarda İstanbul, Yordam, Dünya, Dost gibi dergi ve gazetelerde deneme, eleştiri ve öyküleri yayınlandı. 1960 sonrasında Yeditepe, Kim, Yön (Samih Emre imzasıyla), Yeni Ufuklar, Papirüs, Cumhuriyet, Gösteri gibi dergi ve gazetelerde eleştiri, kitap tanıtma, inceleme çalışmaları yayınlandı. Eski ve yeni Türk edebiyatının sorunları ve akımlar-dönemler üstüne kapsamlı incelemeleriyle tanındı.


    Yapıtlarından Bazıları:

    100 Soruda Türk Edebiyatı (1969)
    100 Soruda Edebiyat Bilgileri (1972)
    50 Yılın Türk Edebiyatı (1973)
    Pas Demiri Yiyor (denemeler, 1974)
    bende Yaşayanlar (denemeler, 1977).


    Orhan OĞUZ (1923- )

    Öğretim Üyesi, ekonomist. İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’ni bitirdi, 1948-1951 arasında Paris Üniversitesi’nde doktora yaptı. Yurda dönüşünde, İzmir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’ne öğretim üyesi oldu. 1957’ye kadar doçent olarak görev yaptı. Daha sonra istanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’ne geçti, profesörlüğe yükseldi. 1958-1969 yıllarında Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi’nin kuruluş çalışmalarına katıldı, Kurucu Başkan olarak görev yaptı. Eskişehir’den milletvekili, seçilerek parlamentoya girdi. 1967-1971 döneminde Milli Eğitim Bakanı oldu.
    1978’de İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi Başkanlığına seçilen Oğuz, 1982’de akademinin Marmara Üniversitesi’ne dönüştürülmesinden sonra rektörlüğe getirildi.

    Başlıca yapıtları:

    Türkiye’de Zirai Reformlar (1950),
    Beynelmilel Ticaret (1955),
    Genel İktisat teorisi (1968),
    Avrupa Ekonomik Topluluğu (1966).


    Gündüz ÖKÇÜN (1936-1986)

    Öğretim Üyesi, politikacı. Ortaöğrenimini Eskişehir Lisesinde tamamladı. 1954’te Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdikten sonra, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde doktora yaptı. Londra Üniversitesi’nde uzmanlık öğrenimi gördü. Yurda dönüşünde Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde doçent olarak görev yaptı, profesörlüğe yükseldi. 1977 seçimlerinde Eskişehir’den milletvekili seçildi. 1978-1979’da Dışişleri Bakanlığı yaptı. Ökçün, uluslar arası hukuk ve Türkiye’nin ekonomik tarihine ilişkin çalışmalarıyla tanındı. İzmir İktisat Kongre’sini incelediği Türkiye İktisat Kongresi adlı yapıtı geniş ilgi gördü. Diğer çalışmalarından bazıları:Yabancıların Türkiye’de Çalışma Hürriyeti (1962), Devletler Hususi Hukukunun Kaynakları ve Kamu Düzeni (1967), XX.Yüzyıl Başlarında Osmanlı Maden Üretiminde Türk Azınlık ve Yabancı Payları (1969), Osmanlı sanayii, 1913-1915 Yılları Sanayii İstatistiki (1970), 1920-1930 Yılları Arasında Kurulan Türk Anonim Şirketlerinde Yabancı Sermaye (1971).


    A.Çetin ÖZKIRIM (1930- )

    Yazar, sinema eleştirmeni. İstanbul Erkek Lisesini bitirdi. İstanbul Güzel Sanatlar Akademisi’nde bir süre öğrenim gördü.Viyana’da sinema üstüne incelemelerde bulundu. Yurda dönüşünde karikatür, Hergün, Akşam, havadis gibi dergi ve gazetelerde ressam olarak çalıştı. Sonraları, Akşam, Milliyet, Günaydın gibi gazetelerde ve Sanat Olayı dergisinde sinema eleştirileri yazdı.Sinema 59 adlı bir degi çıkardı. Her yıl düzenlenen İstanbul Gazeteciler Cemiyeti ödüllerinden 1956’da Gazete Resmi dalında ikincilik, 1957’de aynı dalda birincilik, 1975’te Fıkra-İnceleme dalında ikincilik ödüllerini kazandı. 1982’de Düş Erimi adlı bir romanı yayınlandı.


    Yahya ÖZSOY (1926- )

    Eğitimci. Rıfkıye Köyü’nde doğdu, Çifteler Köy Enstitüsü’nde öğrenim gördü. Bir süre köy öğretmenliği, gezici başöğretmenlik yaptıktan sonra 1953-1954 yıllarında Gazi Eğitim Enstitüsü Özel Eğitim Bölümünde okudu. İstanbul Yıldız ve Ankara Sağırlar Okulunda görev aldı. 1956-1961 yıllarında Ankara İlköğretim Müfettişliği yaptı ve Ankara Rehberlik-Araştırma Merkezi’nde görev aldı. 1061-1964 arasında Amerika’da uzmanlık öğrenimi gördü.

    Yurda dönüşünde, İlköğretim Genel Müdürlüğünde Özel Eğitim Şube Müdürlüğüne getirildi. Başbakanlık Devlet personel Dairesi ve Ankara Üniversitesi Eğitim Fakültesinde görev aldı. 1975’te doçent, 1981’de Eskişehir İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi İletişim Fakültesinde öğretim görevlisi oldu.
    Özsoy, Türkiye’de 1952’lerde başlayan, konuşma ve işitme özürlülerinin eğitimine yönelik çalışmaların öncüsüdür.

    Yapıtlarından bazıları:

    Eğitimde Öğrenci Tanıma Teknikleri (1976),
    Eğitimde Gruplama ve Gruplama Çalışma Teknikleri (1969),
    Özel Eğitime Giriş (1981),
    Konuşma Özürlü Çocuklar ve Eğitimleri (1982).


    Hasan POLATKAN (1915-1961)

    Politikacı.1933’te Eskişehir Lisesi’ni, 1936’da Siyasal Bilgiler Fakültesi’ni bitirdi ve Ziraat Bankası Müfettiş Yardımcılığına atandı. Daha sonra müfettiş oldu. 1946’da Demokrat parti listesinden Eskişehir Milletvekili seçildi. Adnan Menderes’in kurduğu ilk hükümette Maliye Bakanı olarak görev aldı. 1955’te görevinden ayrıldı. 1 Aralık 1956’da yeniden geldiği bu Bakanlık ve Milletvekilliği 27 mayıs 1960’a kadar sürdü. 27 Mayıs’ta, Adnan Menderes ile birlikte Kütahya’da tutuklandı. Yüksek Adalet Divanı’nın idam hükmü 15/16 Eylül 1961’de İmralı Adası’nda uygulandı.


    Sennur SEZER (1943- )

    Ozan. İstanbul Kız Lisesi’ndeki öğrenimini 1959’da bırakarak çalışmaya başladı, çeşitli yayın ve basımevlerinde düzeltmenlik yaptı. İlk şiirleri Sanat Dünyası, Yelpaze, Beşgen, Denge gibi dergilerde yayınlandı. 1960’lı yıllarda da Varlık, Yeditepe, Sosyal Adalet dergilerinde yazdı. Cumhuriyet ve Akşam gazetelerinde Fatma Çelik imzasıyla resim eleştirileri yaptı. Kirpi adlı mizah dergisinde Fatma Abla imzalı yazıları yayınlandı. Sonraki yıllarda Türk Dili, yeni a, Sanat Emeği, gibi dergilerde yayınlanan şiirleriyle yeni bir anlatıma yöneldi.
    Şiirlerinden yapılan seçkiler Yugoslavya ve Sovyetler Birliği’nde yayınlandı. Özellikle kadının toplumdaki konumundan kaynaklanan sorunlara eğildi.

    Yapıtlarından bazıları:

    Gecekondu (1964)
    Yasak (1966)
    Direnç (1977)
    Gerçeğin Masalı (çocuklar için şiirler, 1979)
    Sesimi Arıyorum (1982).


    M.Sadık ŞİDE (1928- )

    Sendikacı. 1949’da DDY Eskişehir Cer Atölyesine işçi olarak girdi. 1951’de Şeker Fabrikasına geçti. Sendikacılığa burada başladı. 1960’da Sendika Yönetim Kurulu üyeliğine seçildi. Şeker Fabrikaları İşçileri Federasyonu’nun kuruluşunda, Türk-İş Temsilciler Meclisi’nde, III. Çalışma Meclisis ve İşçi Sigortaları Genel Kurulunda Eskişehir temsilcisi olarak bulundu. Seyfi Demirsoy’un ölümünden sonra, Türk-İş Genel Sekreterliğine seçildi. 1975’te Sadi Irmak Hükümeti’nde Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na atandıysa da, bu hükümet güven oyu alamadı. 1978’de Ecevit Hükümetiyle işçiler adına “Toplumsal Antlaşmayı” imzaladı.1980’de bu anlaşmayı, işçi haklarının çiğnenmesine yol açtığı gerekçesiyle yok saydıklarını açıkladı. 12 Eylül 1980 sonrasında kurulan Ulusu Hükümeti’nde Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na getirildi ve Türk-İş’teki genel sekreterliğini sürdürdü.


    Mümtaz ZEYTİNOĞLU (1934-1979)

    Sanayici. Ortaöğrenimini 1953’te Galatasaray Lisesi’nde, yükseköğrenimini 1957’de İstanbul teknik Üniversitesinde tamamladı. Yaşantısının sonraki döneminde çeşitli dallarda yatırım-üretim işleriyle uğraştı. 1970’li yıllarda Eskişehir Sanayi Odası’nın başkanlığını yaptı. Bir trafik kazasında öldü.
    Zeytinoğlu, gerek kendi iş alanında, gerek sanayiinin öteki dallarında yerli kaynakların değerlendirilmesini, dışa bağımlılıktan kurtulunarak “ulusal sanayi”nin oluşturulmasını savundu. Bu yöndeki görüşleri ölümünden sonra Eskişehir Sanayii Odasının hazırladığı “100.Yıl” yıllığında ve Mümtaz Zeytinoğlu imzasıyla yayınlanan (Tahsin Yücel’in hazırladığı) Ulusal Sanayi adlı yapıtta toplandı.
     

Bu Sayfayı Paylaş