Ekslibris Koleksiyonculuğu

'Hobiler Ve Videolar' forumunda Mavi_Sema tarafından 22 Şubat 2010 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Ekslibris Koleksiyonculuğu konusu
    Ekslibris Koleksiyonculuğu


    [FONT=Palatino
    Linotype]
    [/FONT]
    [FONT=Palatino
    Linotype]Ekslibrisler, konulara, sanatçılara, tekniklere göre degerlendirilip meraklıları tarafından toplanmaktadır. Koleksiyoncular, ellerindeki çift baskıları diger kişilerle degiştirerek çok sayıda Ekslibrise sahip olmakta, bu degiş tokuş sayesinde kendi koleksiyonlarını kalite olarak geliştirmekte, sayı olarak artırmaktadırlar. Ekslibris koleksiyonculugu, uluslararası ilişkilerin gelişmesini, yeni dostlukların oluşmasını, farklı dönemlerdeki sanatın ve tekniklerin ögrenilmesini saglamaktadır.

    Koleksiyoncular, tanınmış sanatçıların Ekslibrislerini, özellikle de müzik ve erotik konuları içerenleri tercih etmektedirler. Onlar için Ekslibrislerin estetik bütünlügü, teknik yetkinligi ve resim - yazı ilişkisi de önemlidir. Bu küçük baskıların sanatçısı tarafından imzalanmasına, ne zaman, ne kadar sayıda ve hangi teknikle basıldıgının belirtilmesine dikkat edilmektedir. Bazı kitapçılarda satılan herkesin alabilecegi türdeki isim yerleri boş bırakılmış “evrensel Ekslibrisler” koleksiyoncular tarafından tercih edilmemektedir.

    Özellikle Avrupa ülkelerinde uzman kişilerce fiyatlarının özenle takip edildigi bir Ekslibris piyasası oluşmuştur. Almanya'da 100 sayılık gravür Ekslibrisler 500 - 1500 mark, agaç veya linolyum baskılar 300 - 600 mark, litografiler 300 - 500 mark arasında alıcı bulmaktadır.


    Amerika'da bir Ekslibris tasarımı, baskı hariç 200 - 1000 dolar arasında yapılmakta, tanınmış sanatçılar, bu rakamı üç - dört katına çıkarabilmektedirler. Kolay bulunmayan eski tür Ekslibrisler ise, normal fiyatın üzerinde satılmaktadır.

    Avrupa ülkelerinin hemen hemen hepsinde, Amerika’da ve Japonya’da Ekslibris sanatçılarının ve koleksiyoncuların bir araya geldikleri Ekslibris dernekleri vardır. Bu derneklerin bazıları, kapsamlı Ekslibris yıllıkları ve periyodik bültenler yayımlarlar.

    Bültenlerde tanıtımı yapılan bazı sanatçıların orijinal çalışmaları da bulunur. Üzerinde kültürel ve tarihsel degerler taşıyan Ekslibrisler, 500 yıldan bu yana sanatsal kaygılarla tasarlanmakta ve meraklıları tarafından toplanmaktadır. İnsanı farklı düşüncelere yönelten bu özgün çalışmalar; genellikle kitapların boyutuna baglı kalınarak hazırlanıp, degişik baskı teknikleriyle üretilmektedir. Boyutunun en fazla 13 cm. büyük olmaması gerekir. Koleksiyoncuların kullanışlı buldukları 5 - 7,5 cm. civarında olanlardır. Baskı kagıdı olarak her türlü kagıt kullanılabilir. Hatta el yapımı kagıtlar, baskıları daha çekici göstermesi ve farklı dokular yaratması açısından tercih edilebilirler. Kitaba yapıştırılacagı da düşünülerek Ekslibris kagıdının fazla kalın olmamasına özen gösterilmelidir.

    Ekslibrislerin özgün baskı olanları tercih edilmekle birlikte asıl işlevini yerine getirmesi ve geniş kitleye ulaşması düşünüldügünde ofset (P7), fotograf (P8) ve bilgisayarla tasarım (CGD) ve çogaltma yapılabilir. Genellikle siyah beyaz kitaplara agaç (X1) ve linolyum (X3) baskılar, renkli kitaplara litografiler (L), serigrafiler (S), çok kıymetli kitaplara ise gravürler (C3) konulmaktadır. Tıpkı özgün baskıresimde oldugu gibi Ekslibrislerin sol alt köşesine baskı tekniginin simgesi, kaç adet basıldıgı ve eldeki baskının kaçıncı oldugu, sanatçının adı ve yapıldıgı yıl kurşun kalemle yazılmakta, eger çalışma renkli ise kaç renk oldugu belirtilmektedir. Ekslibrisin arkasına sanatçı adresini de yazabilir.

    Türkiye'de Ekslibris
    Osmanlılar döneminden kalma el yazması ve basılmış kitaplarda mülkiyet işareti olarak mühürleri görüyoruz. Mühürler, Ekslibris türüne girmese de özgün kaligrafik yapılarıyla ait oldukları kişilerin arması veya Logotayp’ı olarak Ekslibris işlevini görmüşlerdir.

    Türkiye’nin Ekslibrisi tanıması, batıdan alınmış kitaplarla olmuştur. Avrupa ülkelerinde yaygın olarak kullanılan Ekslibrisli kitaplar, ikinci el satışlarla ülkemize girmiş, bu kitapların sahipleri öldügü zaman ise yakınları tarafından kütüphanelere bagışlanıp sahaflara satılmıştır. Yurtdışındaki müzayedelerden alınan bazı kitaplarda Ekslibrislere rastlanıyor. Örnegin Milli Kütüphane, Bogaziçi Üniversitesi ve Yapı Kredi Bankası Kütüphaneleri ile Basın Müzesi’ndeki eski kitapların çogunda Ekslibrisler vardır.

    Türkiye’de adına ilk Ekslibris yaptıranlar, yabancı uyruklu kitapseverlerdir. Üsküdar Amerikan Koleji, Robert Kolej gibi okullarda görev yapan ögretmenlerin kendileri için Ekslibris yaptırdıkları, ayrılırken kütüphaneye bıraktıkları kitaplardan anlaşılmaktadır. Şimdi Bogaziçi Üniversitesi olan Robert Kolej kütüphanesindeki kitapların bazılarında kütüphaneye özgü standart Ekslibrisler de bulunmaktadır. 1920’den itibaren Robert Kolej ögrenci yıllıklarına, yıllık sahibinin ismini yazabilecegi boşlukların da bulundugu Ekslibrisler yapılmıştır. Yıllıgın sanat sorumluları tarafından yürütülen bu gelenege 1950 yılına gelindiginde ne yazık ara verilmiştir.


    1980’li yıllardan bu yana, özellikle güzel sanatlar egitimi veren kurumlardaki özgün baskıresim ve grafik tasarım derslerine giren ögretim elemanlarının özendirmeleriyle, Ekslibris yapan kişiler yetişmeye başlamıştır.

    Artık yurt dışında yapılan Ekslibris sergilerinde ve yarışmalarında ülkemizin adını duyuran sanatçı ve tasarımcılarımızın isimleri geçmektedir. 1996 yılında Italya’da yapılan 3. Ekslibris Bienali’nde Hasip Pektaş birincilik, Ismail Ilhan ikincilik ödülü, 1997 yılında yine Italya’da yapılan “müzik” konulu Ekslibris yarışmasında Sema Ilgaz Temel üçüncülük, 2000 yılında Barcelona'da yapılan "Ekslibris in the 21th Century" yarışmasında Erol Olcay mansiyon, 2001 yılında Erdal Aygenç, Arjantin "Gral. José de San Martin -150" Uluslararası Ekslibris Yarışmasında üçüncülük ödülü almışlardır.

    Türk sanatçıları, 1980 yılından bu yana başta Belçika ve Yugoslavya olmak üzere pek çok Avrupa ülkesindeki Ekslibris sergisine katılmışlardır. Ekslibrise gönül veren, bu konuda çalışmalar yapan ve onun yaygınlaşması için çaba gösteren sanatçı ve tasarımcılarımızdan Tulin Aktar, Mine Arasan, Mehmet Aydogdu, Erdal Aygenç, Bilge Barhana, Nurhayat Berker, Hakan Erkam, Nazan Erkmen, Erdogan Ergun, Sukru Erturk, Yeşim Gazioglu, Emel Gürsoy, Mine Gunduz, Deniz Karanis Huysal, Murside İcmeli, İsmail İlhan, Aysegül İzer, Berran Kancal, Sevda Kantarcı, Ahmet Aydın Kaptan, Devabil Kara, Sadık Karamustafa, Mehmet Kavukçu, Hasan Kıran, Emin Koç, Hayati Misman, Gökhan Okur, Erol Olcay, Hasan Pekmezci, Hasip Pektas, Nurten Seferoglu, Nazan Tekbaş Tanyu, Sema Ilgaz Temel, Ercan Tuna, Mehmet Ulusel, Faruk Ünver ve Fedail Yilmaz'a yeni yeni katılımlar olacaktır. 1997 yılında kurulan Ankara Ekslibris Dernegi ile 1998 yılında kurulan İstanbul Ekslibris Akademisi Dernegi ve kurulacak diger örgütlerin çabalarıyla Ekslibris sanatı yaygınlaşacak, belki de pek çok ülkede oldugu gibi ülkemizde de bir Ekslibris müzesi oluşacaktır.
    (aed.org.tr)
    [/FONT]
     

Bu Sayfayı Paylaş