Duran Varlıkların Envanter İşlemleri Konu Özeti

'Açık Öğretim AÖF' forumunda SeLeN tarafından 1 Ağustos 2010 tarihinde açılan konu

  1. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Duran Varlıkların Envanter İşlemleri Konu Özeti konusu Genel Muhasebe - AÖF İşletme Fakultesi Konuları - Envarter İşlemleri Konu Özeti - Duran Varlıkların Envanter İşlemleri Değerlendirme Soruları


    Duran varlıklar, bir yıldan veya normal faaliyet döneminden daha uzun bir süre için işletme faaliyetlerinin gerçekleşmesinde kullanılmak amacıyla edinilen maddi veya maddi olmayan işletme varlıklarına denir. Arsa ve arazi bir tarafa bırakılırsa, bütün maddi duran varlıkların ömürleri, işletmelere yararlı olabilecekleri süre sınırlıdır, işletme faaliyetleri sırasında bu varlıklar fiziksel ve teknolojik olarak eskime nedeniyle değer kaybına uğrarlar.
    Duran varlıklarda dönemler itibariyle meydana gelen değer kayıplarının dönemler itibariyle hesaplanıp, değerlerinden indirilmesine amortisman işlemleri denir. Faaliyetlerin yürütülmesine katkısı olan duran varlıklardaki bu değer kaybı gelir elde etmek yolunda oluşan bir giderdir. Bu nedenle duran varlıkların aktifleştirilen değeri, hizmet süresi boyunca gidere dönüşerek yani gider yazılarak her dönemin sonuçlarına yansıtılır.


    MADDİ DURAN VARLIKLARDA AMORTİSMAN VE YÖNTEMLERİ


    Duran varlıkların maliyetinin, duran varlığın ömrü süresince her muhasebe dönemine gider olarak dağıtılması amortisman işlemleri yoluyla gerçekleştirilir. Duran varlıkların maliyetinin dönem sonuçlarına amortisman payı (gideri) olarak yüklenecek tutarının belirlenmesinde aşağıdaki unsurlar rol oynar :
    • Duran varlıkların aktifleştirilen bedeli (maliyeti)
    • Duran varlığın hurda değeri
    • Duran varlığın ömrü (hizmet süresi)
    • Seçilen amortisman yöntemi
    Amortisman yöntemleri açıklanırken duran varlığın hurda değerinin olmadığı varsayılacaktır. Yıllık amortisman giderlerinin eşit, azalan, artan veya değişen tutarlarda hesaplanmasına yol açan çeşitli amortisman yöntemleri vardır. Biz bunlardan vergi mevzuatının da kabul etmesi nedeniyle genel olarak kullanılan normal amortisman yöntemi ve azalan kalanlar üzerinden amortisman yöntemi üzerinde duracağız.
    Normal Amortisman Yöntemi:
    Eşit tutarlı amortisman adıyla da anılan bu yöntem çok kullanılan bir yöntemdir. Bu yöntemde duran varlığın maliyeti, hizmet süresine bölünmek suretiyle her yıl gider olarak yazılarak amortisman tutarı (payı) hesaplanır. Kist amortisman, bu yöntemde otomobillerin edinildikleri ilk hesap döneminde dönemin bitimine kaç ay kalmış ise, bu hesap dönemi için ay kesri (günleri) tam sayılmak suretiyle amortisman hesaplanır.
    Örnek: İşletme 10 Kasım tarihinde 600.000.000 liraya bir otomobil satın almıştır. Dönem sonunda bu otomobile % 20 oranı üzerinden normal amortisman yöntemi uygulayacaktır.
    Yıllık amortisman tutarı : 600.000.000 x 0,20 = 120.000.000
    İki aylık amortisman tutarı : 120.000.000:12 X 2 = 20.000.000
    Ayrılmayan amortisman tutarı: 100.000.000 (son yıla ilave edilir)
    Otomobilin 5 yıllık ekonomik ömrü süresince ayrılacak amortisman tutarı:
    YILLAR MALİYET AMRT. ORANI AMRT. TUTARI
    1995 600,000,000 ........ 20,000,000
    1996 600,000,000 % 20 120,000,000
    1997 600,000,000 % 20 120,000,000
    1998 600,000,000 % 20 120,000,000
    1999 600,000,000 ........ 20,000,000
    ( Ayrılma tutarı ekle )
    600,000,000
    Azalan Kalanlar Üzerinden Amortisman Yöntemi:
    Azalan maliyetler usulüyle amortisman olarak da adlandırılan bu yöntem, maddi duran varlığın değerinden ilk yıllarda daha fâzla tutarda amortisman payı ayrılmasına olanak sağlar. Bu yöntemde duran varlığın her yıl birikmiş amortismanları düşüldükten sonra kalan değerine %40'ı geçmemek üzere normal amortisman oranının iki katı uygulanmak suretiyle hesaplanır.
    Örnek: Maliyeti 100.000.000 lira, kullanım süresi 5 yıl olan bir otomobile azalan kalanlar üzerinden amortisman uygulanmaktadır. Amortisman oranı % 20 dir.

    95 yılının amortisman tutarı: 100.000.000x 0,40 = 40.000.000
    100.000.000 - 40.000.000 = 60.000.000
    96 yılının amortisman tutarı:60.000.000 x 0,40= 24.000.000
    60.000.000 - 24.000.000 =36.000.000 kalan değer

    97 yılının amortisman tutarı: 36.000.000 x 0,40= 14.400.000
    36.000.000 - 14.400.000= 21.600.000

    98 yılının amortisman tutarı:21.600.000x 0,40= 8.640.000
    21.600.000-8.640.000= 12.960.000

    99 yılı amortisman oranı: 12.960.000 liradır.


    AMORTİSMAN GİDERLERİNİN MUHASEBELEŞTİRİLMESİ


    Duran varlıklara ait yıllık amortisman tutarları hesaplandıktan sonra bu giderlere ilişkin muhasebe kayıtlarının yapılması gerekir. Yıllık amortisman tutarlarının muhasebeleştirilmesinde şu iki yöntemden biri temel alınarak yapılır:
    1. Direkt Yöntem,
    2. Endirekt Yöntem
    Direkt Yöntem :
    Bu yöntemde, yıllık amortisman tutan bir taraftan gider yazılarak diğer taraftan ilgili duran varlığın defter değerinden düşülerek muhasebeleştirilir. Bu amaçla ilgili gider hesabı borçlandırılır; buna karşılık ilgili duran varlık hesabı alacaklandırılır. Böyle bir kayıt, duran varlıkların bilançoda net aktif değeri üzerinden görülmesine neden olur. Bu kayıt şeklinde duran varlığın ilk elde edilme maliyeti ve birikmiş amortismanları incelenemediğinden bilançonun bilgi verme değeri azalır.
    Endirekt Yöntem :
    Bu yöntemde, yıllık amortisman tutarları ilgili oldukları fonksiyonlara göre; 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri Hesabına ve/veya 770 Genel Yönetim Giderleri Hesabına ve Amortisman Giderleri yardımcı hesabına borç, 257 Birikmiş Amortisman Hesabına alacak kaydedilerek muhasebeleştirilir.


    MADDİ DURAN VARLIKLARDA YENİDEN DEĞERLEME


    Yeniden değerleme, paranın satın alma gücünün düşmesi nedeniyle, maddi duran varlıkların piyasa değerine yakın bir değerle gösterilmesi ve amortismanların bu değerler üzerinden ayrılması yoluyla yapılan muhasebe işlemidir.
    Yeniden değerlenecek duran varlıkların aktifte görülen değerinden, bu duran varlık için ayrılmış birikmiş amortismanların düşülmesi sonucu bulunacak kalan yeniden değerleme öncesi net aktif değerdir. Duran varlığın kayıtlı değeri ve birikmiş amortismanı yeniden değerleme oranı ile çarpıldıktan ve gerekli çıkarma işlemi yapıldıktan sonra bulunan değer ise yeniden sonrası net aktif değerdir.
    Yeniden değerlemeden sonraki net aktif değer ile değerlemeden önceki net aktif değer arasındaki fark değer artışını verir. Bu rakam bilançonun pasifinde özel bir fonda özsermaye unsuru olarak görülecektir.
    Paranın değerindeki düşme nedeniyle maddi duran varlıkların kayıtlı değerinde meydana gelen artış, gerçek (reel) kâr olmadığından gelire eklenmeyerek, 522 Maddi Duran Varlıklar Yeniden Değerleme Artışları Hesabına alınmaktadır.
    Yeniden değerleme oranları her yıl için Maliye Bakanlığı tarafından belirlenerek duyurulmaktadır.


    MADDİ OLMAYAN DURAN VARLIKLARDA AMORTİSMAN VE MUHASEBELEŞTİRİLMESİ


    Maddi olmayan duran varlıklar, kullanılmaları sonucu işletmenin hasılatında artış yaratan bir kısım haklarla işletmeye ticari fayda sağlayan imtiyaz ve üstünlüklerdir. Patent, şerefiye, imtiyaz, telif hakkı, kuruluş giderleri ve özel maliyet bedeli, maddi olmayan duran varlıklara verilecek örneklerdir.
    Bu çeşit hak, imtiyaz ve üstünlükler işletme tarafından ödenmek suretiyle elde edildiklerinde maliyet bedeli üzerinden aktifleştirilirler.
    Yararlarının devam edeceği süreye bağlı olarak eşit tutarlarda amortismana (itfaya) tabi tutulurlar.

    Ünite 17 Degerlendirme Sorulari

    1- Duran varlıkların amortisman hesaplamasında aşağıdakilerden hangisi dikkate alınmaz?


    Seçilen amortisman yöntemi

    Duran varlığın hacmi

    Duran varlığın aktifleştirilen bedeli

    Duran varlığın hurda değeri

    Duran varlığın hizmet süresi
    Hata bildir

    2- Aşağıdaki hesaplardan hangisi alacak kalanı verir?


    Binalar

    Hisse senetleri

    Amortisman giderleri

    Taşıtlar

    Birikmiş amortismanlar
    Hata bildir

    3- İşletmenin kuruluş ve örgütleme giderleri için hesaplanan amortisman payının muhasebeleştirilmesinde endirekt kayıt şekline göre, alacaklandırılması gerekli hesap aşağıdakilerden hangisidir?


    Karşılık giderleri

    Kuruluş ve örgütlenme giderleri

    Kasa

    Birikmiş amortismanlar

    Genel yönetim giderleri
    Hata bildir

    4-
    Bu kayıt hangi işleme aittir?


    Binek otomobile amortisman ayrılmasına

    Pazarlama işlerinde kullanılan taşıt aracına amortisman ayrılmasına

    Taşıt alımına

    Genel yönetim işlerinde kullanılan taşıt aracına amortisman ayrılmasına

    Demirbaşlara amortisman ayrılmasına
    Hata bildir

    5- İşletme 500.000.000 TL'ye bir taşıt satın almıştır. %20 amortisman oranı üzerinden ve azalan bakiyeler yöntemine göre II.yılın amortisman tutarı kaç liradır?


    100.000.000
    80.000.000

    220.000.000
    200.000.000

    120.000.000
    çözüme bak - Hata bildir

    6- Maliyeti 100.000.000.000 TL, normal kullanım süresi (ömrü) 5 yıl olarak belirlenen demirbaş eşya için, normal amortisman yöntemine göre ayrılması gerekli amortisman payı kaç TL'dir?


    100.000.000.000

    40.000.000.000

    20.000.000.000

    10.000.000.000

    5.000.000.000
    Hata bildir

    7- Hesaplanan amortisman payları endirekt yönteme göre hangi hesabın alacağında izlenir?


    Özel fonlar

    Birikmiş amortismanlar

    Sabit varlıklar

    Amortisman giderleri

    Özel maliyetler
    Hata bildir

    8- Maliyeti 100.000.000.000 TL, normal kullanım süresi 5 yıl olan demirbaş eşya için, azalan kalanlar üzerinden amortisman yöntemine göre, ikinci yılın sonunda ayrılacak amortisman payı kaç TL'dir?


    40.000.000.000

    25.000.000.000

    20.000.000.000

    14.400.000.000

    24.000.000.000


    alıntı
     

Bu Sayfayı Paylaş