Divan edebiyatı ve divan edebiyatı sanatçıları

'Öğretmenlerimizin Bölümü' forumunda Siraç tarafından 8 Mart 2009 tarihinde açılan konu

  1. Siraç

    Siraç Site Yetkilisi Admin Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Divan edebiyatı ve divan edebiyatı sanatçıları konusu
    Divan edebiyatı ve divan edebiyatı sanatçıları


    DİVAN EDEBİYATI

    Divan edebiyatına "yüksek zümre edebiyatı", "havas edebiyatı", "Klasik Türk edebiyatı" gibi isimler verilir Fakat her şairin bir "divan"ı olduğu için daha yaygın olarak kullanılan isim "divan edebiyatı"dır



    Divan Edebiyatının Genel Özellikleri:

    *Şiirde aruz ölçüsü kullanılmıştır

    *Tüm şairlerin kullandığı,mazmunlar (kişileşmiş,kalıplaşmış sözler) kullanılır

    *Dil süslü ve sanatlıdırArapça ve Farsça kelime ve tamamlamalara sıkça yer verilir

    *Şiirde konu bütünlüğü aranmazBeyit bütünlüğü esastırHer beyit ayrı bir konuyu işler

    *Anlamdan çok söyleyiş önemlidirNe söylediği değil nasıl söylediği önemlidir

    *Kafiye göz içindirGenellikle zengin kafiye kullanılmıştır

    *Şiire başlık konmazHer şiir redif veya türünün adı ile anılır

    *İnsanın iç dünyasına yönelik soyut ve kitabi edebiyattır

    *Özgün değil taklitçidir(Arap ve Farsça edebiyat etkisindedir

    *Nazım birimi olarak gazel,kaside,Rubai gibi Arap ve Fars edebiyatından alınan nazım şekilleri kullanıldığı gibi tuyuğ ve şarkı gibi divan edebiyatının Türklerin kazandırdığı nazım şekilleri de kullanılmıştır

    DİVAN EDEBİYATI NAZIM ŞEKİLLERİ

    Nazım Birimi Beyit Olanlar:

    GAZEL

    *Aşk ayrılık hasret ölüm gibi lirik konuların işlendiği şiir türüdür

    *Türk edebiyatına İran edebiyatından girmiştir

    *İlk edebiyat ‘’matla son beyitine makta’’denir

    *En güzel beyite beytül gazel denir

    *Son beyitte şairin mahlası yer alır

    *Gazelin bütün beyitlerinde aynı konu işleniyorsa buna yek-ahenk gazel denir

    *Bütün beyitleri aynı güzelliğe sahipse yek avaz gazel denir

    *Beyit sayısı 5-15 beyit arasındadır

    *İlk beyit kendi arasında kafiyelidirDiğer beyitlerin ikinci beyitleri birinci beyit ile kafiyelidirYani aa,ba,ca,da,ea şeklinde

    KASİDE

    *Din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla belirli kurallar içinde yazılan uzun şiirlere denir

    *İlk beytine matla son beytine makta denir

    *Şair matla beytini kasiden her hangi bir yerinde yinelenebilir

    *Şair mahlasının bulunduğu beyte taç beyit denir

    *En güzel beytine beytü ,l kasid denir

    *En az 31(33)en fazla 99 beyit olur

    *Kaside belli bölümler halinde yazılır

    a) Nesib bölümü: Bahar mevsimi kış manzaraları betimlenir ya da kurban ve ramazan bayramı anlatılır

    b) Girizgah Bölümü: Nesib bölümünden asıl konuya geçmiş ifade eden bir veya birkaç beyittir nükteli ince sözlerin söylendiği bölüm

    c) Medhiye bölümü: Asıl anlatılmak övülmek istenen kişi için denecekse açıklanır Asıl bölümdür

    d)Fahriye bölümü: Şairin kendini övdüğü ve diğer şairlerle karşılaştırdığı bölümdür

    e)Tegazzül bölümü: Kasideyle ayni ölçüde ve uyakta gazel yazılır

    f)Dua bölümü: Şair övdüğü kişinin başarılarının devamlı olmasını ömrünün uzun olması için dualar eder iyi dileklerde bulunur


    Kasideler Konularına Göre de Değişik Adlar Alır

    Tevhid:Allah’ın birliğini anlatan kasideler

    Münacaat:Allah’a yalvarmak,dua etmek amacıyla yazılan kasideler

    Naateygamberimizi övmek için yazılan kasideler

    Mehdiye: Devrin ileri gelenlerini övmek için yazılan kasideler

    Hicviye: Devrin yöneticilerini eleştirmek için yazılan kasideler

    Mersiye: Devlet büyüklerinin ölümünden duyulan üzüntülerin anlatıldığı kasideler


    Not: Kasideler "nesib" bölümünde işlenen konulara ve rediflerine göre adlandırılır


    MESNEVİ

    *Mesneviler öğüt verici bir olayı anlatan uzun şiirlerdir(savaş,aşk,tarihi olaylar,din ve tasavvuf)

    *Mesneviler Divan edebiyatında bir bakıma günümüzdeki roman ve hikayenin yerini tutuyordu

    *Beyit sayısı sınırsızdır

    *Her beyit kendi arasında kafiyelidir(aa,bb,cc,dd)

    *Aruzun kısa kalıpları ile yazılır

    *Beş mesnevinin bir araya gelmesiyle hamse oluşur

    KIT’A

    Belli bir uyak düzeniyle yazılmış olan,dizeleri arasında ölçü birliği bulunan;herhangi bir düşünce ya da duyguyu en az ikiden başlamak üzere,en çok on altı beyitte anlatan nazım biçimine denir

    *Gazelden farklı olarak matla beyti yok

    *Kafiyelenişi xa,xa,xa

    *Daha çok felsefi ve toplumsal düşünceler anlatır

    MÜSTEZAT

    *Bir uzun bir kısa dizeden oluşan nazım şeklidir

    *Kısa dizelere ziyade denir

    *Aruzun bir tek kalıbıyla yazılır

    *Kafiyelenişi gazel gibidir

    *Makta beyti yoktur

    Nazım Birimi Dörtlük Olanlar

    RUBAİ

    *Dört dizeden oluşurKafiye düzeni aaxa şeklinde

    *Şarap,dünyanın türlü nimetlerinden yararlanma,hayatın anlamı ve hayat felsefesi ve ölüm gibi konular işlenir

    *Kendine özgü 24 kalıbı vardırİranlılara aittir

    TUYUĞ

    *Dört dizeden oluşur

    *Kafiyelenişi rubai gibidir

    *Aruzu Failatün,Failün kalıbıyla yazılır

    *Konu sınırlaması yoktur

    *Türklerin kazandırdığı bir nazım şeklidir

    ŞARKI

    *Beyitle okunmak için yazılan,dörder dizelik bentlerden oluşan nazım biçimidir

    *Dörtlük sayısı 3-5 arasındadır

    *Birinci dörtlükte 2 ve 4,diğer dörtlüklerde ise 4 dize tekrarlanırBu dizelere nakarat denir

    *Kafiye örgüsü abab,cccb,dddb gibi

    *Türklerin kazandırdığı bir nazım şeklidir

    *Günlük hayat,aşk,sevgi gibi konular işenir

    MURABBA

    *İlk dörtlük kendi arasında kafiyelidirDiğer dörtlükler ise 4 dize 1 dörtlük ile kafiyelidir(aaaa,bbba,ccca,)

    *Felsefi konular ve aşk işlenir

    Bentlerle Kurulanlar:

    TERKİB-İ BENT

    *Bentlerde kurulan bir zaman nazım şeklidir

    *Her bent 7 ile 10bent arsında değişir

    *Bent sayısı 5 ile 10 bent arsında değişir

    *Gazeldeki gibi kafiyelenir

    *Her bent arasında vasıta beyti bulunur

    *Talihten,hayattan şikayet,dini tasavvufi ve felsefi düşünceler anlatır

    *Terkib-i bentlerde her bentten sonra vasıta beyti değişir

    TERCİ-İ BENT

    *Biçim ve uyak yönüyle Terkib-i Bende benzer

    *Terkib-i Bentte değişen vasıta beyti Terci-i Bentte de değişmez

    *Vasıta beytinin aynen tekrarlanması bütün benlerde aynı konuyu işlemeyi zorunlu kılar

    *Felsefi konular,Allah’ın kudreti kainatın sırları tabiatın zıtlıkları gibi konular işlenir



    DİVAN EDEBİYATINDA NESİR

    (DÜZ YAZI)

    NESİR TÜRLERİ

    Tarih:Resmi niteliği olmayan bir türdür Vakayiname ise Osmanlı devletinin resmi tarihidir

    Tezkire:Edebiyat tarihi veya biyografının divan edebiyatındaki karşılığıdır

    Sefaretnamesmanlı elçilerinin bulunduğu ülkelere ait bilgileri izlenimleri içeren ve gezi yazısına benzeyen bir türdür

    Seyahatname:Gezi yazısıdırDivan edebiyatında nesir, dil ve üslup açısından üç bölümden ele alınır

    A)SADE NESİR

    Halk için sade bir dille konuşulur temelde konuşma dil yeteneğini kaybetmemiştir

    B)ORTA NESİR

    Halk konuştuğu dilden ayrılmış yer yer süslü nesrin niteliklerini taşımakla beraber anlatmak istediği anlaşılır bir şekilde ortaya koyan nesirdir

    C)SÜSLÜ NESİR

    Ustalık göstermek amacıyla yazılış yabancı kelimelere tamamlamalara yüklü şekillerin kullandığı söz ve anlamSanatlarıyla dolu bağlaçlarla uzayıp giden cümlelerle örülmüş,güç anlaşılır bir nesirdir

    Nesirle Yazılmış Ünlü Eserler:

    Kabusname:Mercimek Ahmet

    Tazarrunameinan Paşa

    Seyahatname:Evliya Çelebi

    Keşfü’z-Zünün:Katip Çelebi

    Naima Tarihi:Naima

    Münşeatüslü nesir örneklerinden oluşan kitaplara denir

    DİVAN EDEBİYATI SANATÇILARI

    13yy’da Anadolu’da dini konularda yazan Sultan Velet Ahmet Fakih ve Şeyyad Hamza’yı görürüzBu yy’da din dışı konularda şiirler yazan ilk divan şairi olarak Hoca Dehhan-i görürüz

    HOCA DEHHANİ

    *13yy’da yaşamıştırHorasan Türklerindendir

    *İran edebiyatı etkisiyle din dışı şiirler yazdı

    *Divan edebiyatının ilk şairi olarak kabul edilir

    *Şiirlerinin en önemli teması aşktır

    *Farsa’ça bir Selçuk Sehnamesi yazdığı da söylenir

    SEYYİD NESİM (14YY)

    *14yy’da tasavvuf alanında şiirler yazan Seyyid Nesim’i görürüz

    *Eserlerinde Azeri Türkçesini kullanmıştır

    *Dili oldukça sadedir

    *Şiirleri son derece liriktir

    *Divanı vardırTuyuğları önemlidir

    AHMEDİ (14YY)

    *Din dışı şiirler yazmıştır

    *Şiirleri liriktir

    *İskendername adlı mesnevisi önemlidir

    15’yy

    Anadolu dışın Ali Şiir Nevai Anadolu da ise Ahmed Paşa Necati Bey önemlidirSüleyman Çelebi ise Vesiletün Necat isimli Mevlidini bu devirde yazmıştır


    ALİ ŞİR NEVAİ (1441-15019)

    *Büyük bir devlet adamı ve büyük bir edebiyatçıdır

    *Türkçenin Farsça dan üstünlüğünü ortaya koymaya çalışmıştır

    *Muhakemet’ül Lügateyn adlı eserinde Türkçeyle Farsçayı karşılaştırarak Türkçenin daha üstün bir dil olduğunu söyler

    *Türk dil kurumunu kurmaya çalışmış ve bu amaçla şiirleri yazmıştır

    *Çağatay lehçesini kullanmıştı

    *5 Mesneviden meydana gelen hamse sahibidir

    *Düz yazıları da vardır

    *Eserleri:Mahzen’ül –Esrar (Sırlar Hazinesi) MantıkuıtTayr (Kuşların dili) İlk şairler tezkiresi olan Mecalisü’n-Nefais,Mizanül-Ezvan (Vezinlerin terazisi)

    ŞEYHİ (1371-1431)

    *Germiyanoğulları ve Osmanlı saraylarında bulunmuş devlet büyüklerine kasideler sunmuştur

    *Padişahtan aldığı tımarın verilmemesi üzerine hammameyi yazmıştırİkinci Murat’a sunduğu söylenir

    *Harname dışında hüsrev ile şirin adlı mesnevisi vardır

    16yy

    Osmanlı devletinin siysi ve edebi olarak zirvede bulunduğu bir dönemdirBir çok ünlü şair yetişmiştir
     
  2. gül_üm

    gül_üm Üye

    Paylaşım için Teşekkürler...
     

Bu Sayfayı Paylaş