Direnç Nedir - Direnç Türleri Nelerdir

'Konu Dışı Başlıklar' forumunda DeMSaL tarafından 9 Ocak 2011 tarihinde açılan konu

  1. DeMSaL

    DeMSaL Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Direnç Nedir - Direnç Türleri Nelerdir konusu
    Direnç ve Direnç Türleri


    DİRENÇ

    Elektrik akımına karşı gösterilen zorluğa DİRENÇ denir. “R” harfi ile sembollendirilir. Birimi ise “W” Ohm’dur. Elektrik, elektronik devrelerinde en yaygın olarak kullanılan devre elemanları dirençlerdir. Direncin iki temel görevi vardır; akımı sınırlamak ve gerilimi bölmek. Dirençler 1 ohm’dan daha küçük değerlerden 100 Mega ohm’dan daha büyük değerlere kadar çeşitli omik değerlerde üretilmektedir.

    Dirençlerin iki önemli parametresi vardır. Bu parametreler ;
    -Direncin omik değeri
    -Direncin gücü’dür.


    Direncin birimi ohm’dur.Direnç birimi Ω sembolüyle gösterilir. Örneğin 100 ohm değerinde bir direnç R= 100Ω olarak belirtilir.

    Direncin omik değeri elektrik akımına gösterilen zorluğu belirler. Uçlarına uygulanan gerilimi sabit olarak düşünürsek omik değeri daha yüksek olan dirençlerden daha az akım geçer.

    Diğer bir parametresi gücüdür. Direncin içinden geçen akım ısınmaya yol açar. Direncin dayanabileceği ısı miktarı direncin gücü ile bağlantılır. Direncin gücünün birimi de Watt’tır. Daha yüksek güçlü dirençler ısıya daha fazla dayanırlar. Örneğin 6 Wattlık bir direnç, 2 Wattlık bir dirence göre ısıya daha dayanıklıdır.

    Ohm Kanununun formülsel ifadesi ; R = V / I ve W = V/ A

    Dirençlerin Seri Bağlanması:
    Akım elemanlar üzerinden geçerken bir sırayı takip ediyormuş gibi önce birinden sonrada diğerinden geçerek gider. Akımlar ve sabit gerilimler farklıdır. Dirençler birer ucundan birbirine eklenmiştir. Her dirençten aynı akım geçer. Toplam direnç(RT) ise dirençlerin cebirsel toplamına eşittir.

    Dirençlerin Paralel Bağlanması:
    Akım aynı anda ikisinden birden geçebilcek şekilde yan yana bağlanmıştır. Gerilimler aynı akımlar ise farklıdır. Dirençlerin uçları birbirine bağlanmıştır. Her dirençten değeriyle orantılı olarak farklı akım geçer. Toplam direnç (RT) ise dirençlerin bire bölümlerinin toplamına eşittir.

    DİRENÇ TÜRLERİ

    Bütün dirençlerin belirli bir dayanma gücü vardır. Dirençler güç açısından kısaca iki'ye ayrılır:
    1)Büyük güç dirençleri: (2 watt'ın üzerindeki dirençler)
    2)Küçük güç dirençleri: (2 watt’ın altındaki dirençler)

    -Sabit Dirençler
    -Ayarlı Dirençler
    -Termistör (Terminstans)
    -Foto Direnç (Fotorezistans)


    Sabit Dirençler :

    Sabit dirençler yapıldığı malzemenin cinsine göre üçe ayrılır:
    -Karbon dirençler
    -Telli dirençler
    -Film dirençler
    İnce film dirençler
    Kalın film [Cermet ] dirençler
    Karbon Dirençler

    Karbon direncin yapısı: Karbon direnç kömüri siktir at tozu ve reçine tozunun eritilmesi ile elde edilir. Karbon ile reçinenin karışım oranı direncin değerini verir. Büyüklüklerine göre 1/4, 1/2, 1, 2, 3W deeğerinde yapılabilirler. En çok kullanılan direnç türüdür. Karbon dirençlerin dezvantajı hassas olarak üretilememeleridr. Karbon dirençler 1Ω dan başlayarak birkaç mega Ohm a (MΩ) kadar üretilmektedir.

    Başlıca kullanım alanları: Bütün elektronik devrelerde en çok kullanılan dirençtir.

    Telli Dirençler
    Telli dirençler gerek sabit direnç, gerekse de ayarlanabilen direnç olmak üzere, değişik güçlerde ve omajlar da üretilebilmektedir. Telli Direncin Yapısı: Telli dirençlerde, sıcaklıkla direnç değerinin değişmemesi ve dayanıklı olması için, Nikel-Krom, Nikel-Gümüş ve konstantan kullanılır.

    Telli dirençler genellikle seramik gövde üzerine iki katlı olarak sarılır. Üzeri neme ve darbeye karşı verniklidir. Yalnızca ayarlı dirençte, bir hat boyunca tellerin üzeri kazınır.

    10Ω ile 100 KΩ arasında 30 W'a kadar üretilmektedir.

    Başlıca kullanım alanları: Yüksek akım gerektiren devrelerde ve özelliklede Güç Kaynağı devrelerinde, karbon dirençlerin kaldıramayacağı yüksek Watt'lı cihazların yapımında kullanılırlar. Tellerin çift katlı sarılmasıyla endüksiyon etkisi kaldırılabildiğinden yüksek frekans devrelerinde tercih edilir. Küçük güçlülerde ısınmayla direnci değişmediğinden ölçü aletlerinin ayarında etalon (örnek) direnç kullanılır.

    Film Dirençler
    Film kelimesi dilimize İngilizce 'den geçmiştir. Türkçe karşılığı zar ve şerit anlamına gelmektedir direnç şerit şeklinde yalıtkan bir gövde üzerine sarılmıştır. Bu durum, bir fotoğraf filminin sarılışına benzetilebilir.

    İki tür film direnç vardır:İnce film dirençler ,kalın film dirençler
    İnce Film Dirençler:


    İnce film dirençler şu şekilde üretilmektedir: Cam veya seramik silindirik bir çubuk üzerine Saf Karbon Nikel- Karbon Metal - Cam tozu karışımı "Metal oksit" gibi değişik direnç sprey şeklinde püskürtülür.

    Püskürtülen bu direnç maddesi, çok ince bir elmas uçla veya lazer ışınıyla belirli bir genişlikte, spiral şeklinde kesilerek şerit sargılar haline dönüştürülür. Şerit sargıdan biri çıkarılarak diğer sargının sarımları arası izole edilir. Şerit genişliği istenilen şekilde ayarlanarak istenilen direnç değeri elde edilir.

    Kalın Film (Cermet) Dirençler:
    Kalın film dirençler, seramik ve metal tozları karıştırılarak yapılır. Seramik ve metal tozu karışımı bir yapıştırıcı ile hamur haline getirildikten sonra, seramik bir gövdeye şerit halinde yapıştırılır fırında yüksek sıcaklıkta pişirilir. Yukarıda açıklanan yöntemle, hem sabit hem de ayarlı direnç yapılmaktadır. Film dirençler toleransı en küçük olan dirençlerdir. İstenilen direnç değerleri sağlanabilmektedir.

    Ayarlı Dirençler :
    Ayarlı dirençler, direnç değerinde duruma göre değişiklik yapılması veya istenilen bir değere ayarlanması gereken devrelerde kullanılırlar. Karbon, telli ve kalın film yapıda olanları vardır.

    Ayarlı dirençler iki ana gruba ayrılır:Reostalar ,Potansiyometreler

    Reostalar


    Reostalar, sembollerinden de anlaşıldığı gibi iki uçlu ayarlanabilen dirençlerdir. Bu iki uçtan birine bağlı olan kayıcı uç, direnç üzerinde gezdirilerek, direnç değeri değiştirilir.

    Reostaların da karbon tipi ve telli tipleri vardır. Sürekli direnç değişimi yapan reostalar olduğu gibi, kademeli değişim yapan reostalarda vardır.

    Reostanın başlıca kullanım alanları: Laboratuarlarda etalon direnç olarak, yani direnç değerlerinin ayarlanmasında ve köprü metodunda direnç ölçümlerinde, değişken direnç gerektiren devre deneylerinde, örneğin diyot ve transistor karakteristik eğrileri çıkarılırken giriş, çıkış gerilim ve akımlarının değiştirilmesinde ve benzeri değişken direnç gerektiren pek çok işlemde kullanılır.

    Potansiyometreler
    Potansiyometreler üç uçlu ayarlı orta uç, direnç üzerinde gezinebilir.
    Potansiyometreler, direnç değerinin değiştirilmesi yoluyla gerilim bölme, diğer bir deyimle çıkış gerilimini ayarlama işlemini yapar.
    Devre direncinin çok sık değiştrilmesi istenen yerlerde kullanılır. Potansiyometreler radyo gibi cihazlarda ses kontrolü için kullanılır.


    Potansiyometre Çeşitleri

    Potansiyometreler üç grup altında toplanabilir.
    Karbon Potansiyometreler
    Telli Potansiyometreler
    Vidalı Potansiyometreler


    1. Karbon Potansiyometreler
    Karbon potansiyometreler, mil kumandalı veya bir kez ön ayar yapılıp, bırakılacak şekilde üretilmektedir. Ayar için tornavida kullanılır. Bu türdeki potansiyometreye Trimpot denmektedir
    -Kalın yazı Lineer potansiyometre çıkış gerilimindeki değişim
    - Logaritmik potansiyometre çıkış gerilimindeki değişim

    2. Telli Potansiyometreler
    Telli potansiyometreler, bir yalıtkan çember üzerine sarılan teller ile bağlantı kuran fırça düzeninden oluşmaktadır. Bu tür potansiyometrelerin üzeri genellikle açıktır. Tel olarak Nikel-Krom veya başka rezistans telleri kullanılır.

    3. Vidalı Potansiyometreler
    Vidalı potansiyometrede, sonsuz vida ile oluşturulan direnci taramaktadır. Üzerinde hareket eden bir fırça, kalın film (Cermet) yöntemiyle oluşturulan direnci taramaktadır. Fırça potansiyometrenin orta ayağına bağlıdır. Böylece orta ayak üzerinden istenilen değerde ve çok hassas ayarlanabilen bir çıkış alınabilir.

    Potansiyometrelerin başlıca kullanım alanları: Potansiyometreler elektronikte başlıca üç amaç için kullanılırlar;
    -Ön ayar için
    -Genel amaçlı kontrol için
    -İnce ayarlı kontrol için
     

Bu Sayfayı Paylaş