Canlılarda Tür Kavramı Hakkında Bilgi

'Konu Dışı Başlıklar' forumunda SeLeN tarafından 9 Aralık 2010 tarihinde açılan konu

  1. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Canlılarda Tür Kavramı Hakkında Bilgi konusu Canlılarda Taksonomik Kategoriler - Canlılarda Sistematik Tür - Canlılarda Biyolojik Tür

    Tür kavramı biyolojide; sistematik tür ve biyolojik tür olmak üzere iki anlamda kullanılır. Sistematikte temel takson "tür" (specıes)'dür. Her kategoriden sistematik gruplara ise takson denir. Biyolojik tür, özellikleri bakımından birbirine benzerlik gösteren ve kendi aralarında eşleştirildiklerinde verimli döller oluşturabilen bireyler topluğu olarak tanımlanır. Tür diğer bir tanımla belirli bir yerde bulunan ve aralarında gen alışverişinde bulunan populasyondur. Bu bağlamda biyolojik tür;

    1. Döl verme topluluğudur.
    2. Ekolojik bir birimdir.
    3. Genetik bir birimdir.

    Sitematik çalışmalarda populasyonlara ait örnekler seçilir. Seçilen örneklerin populasyonu temsil ettiği kabul edilir. Buna göre taksonomik tür biyolojik türün sistematik olarak ifade edilmesiyle oluşan kavramdır.

    Her canlının tam olarak tanımlanması için Linne tarafından ileri sürülen ikili adlandırma sistemi (binomial nomenclature) kabul edilmiştir. Linne'nin koyduğu bu kurala göre her bitki veya hayvan iki kelime ile adlandırılmaktadır. Birinci kelime canlının bağlı bulunduğu cinsi belirler. İkinci kelime ise türün tanımlayıcısıdır. İki kelimeden oluşan tür adı özel olup sadece o canlıya özgüdür. Tür adları küçük harfle, cins isimleri ise daima büyük harfle başlar. Her ikisi de Latince'dir.

    Örnek: Canis familiaris (köpek)
    Lycopercicum esculentum (domates) Felis leo (aslan) Platanus orientalis (doğu çınarı) Morus alba (beyaz dut)

    Birbirine yakınlık ve benzerlik gösteren cinsler familya (aile), familyalar ise ordo (takımlar) halinde toplanarak yukarı doğru gidildikçe daha büyük gruplar oluşur.
    Sınıflandırmada kategoriler üç grupta incelenir:
    Tür kategorisi
    Tür altı kategorisi
    Tür üstü kategorisi

    Tür Kategorisi: Canlılar aleminin temel taşlarını oluşturan ana birime tür (species) denir. Bu temel kategoridir.

    Tür altı kategorisi: Bunlar alt tür ve varyeteyi kapsar. Alt tür belli bir coğrafık bölgede yayılış gösteren türlerin alt birimidir. Örneğin doğuda ve batıda yetişen bir türün alt türleri şu şekilde gösterilebilir:

    Cupressus sempervirens
    subspecies. pyramidalis (piramit şeklinde selvi)
    subspecies. horizantalis (uzun selvi)
    Varyete ise bir gen bakımından farklılık gösteren populasyon topluluğudur.

    Tür üstü kategori: Bunlar türün üstünde yer alan ara kategoriler olduğu gibi ara kategorilerde bulunabilmektedir. Sistematik kategorilerde türden aleme doğru gidildikçe ortak özellik azalır, farklılıklar artar.

    Regnum: Animale (hayvanlar alemi)
    Phylum: Vertebrate (omurgalılar)
    Classis: Mammalia (memeliler)
    Ordo: Carnivora (etçiller)
    Familya : Felidae (kedigiller)
    Genus: Felis (kedi)
    Species: Felis domesticus (ev kedisi)
    Regnum: Vegetale (bitkiler alemi)
    Divisio: Phanerogamae (tohumlu Bitkiler)
    Classis: Dicotylodonae (çift çenekliler)
    Ordo: Rosales (güller)
    Familya: Rosaceae (gülgiller)
    Genus: Rosa (gül)
    Species: Rosa hispida (dikenli gül)


    Canlıların Sınıflandırılmasında Karşılaşılan Bazı Güçlükler

    Dünyamızda bitki ve hayvanların ortak özelliklerini taşıyan ancak gerçek anlamda ne bitki ve ne de hayvanlar aleminde sınıflandıramayacağı-mız pek çok canlı çeşidi vardır. Canlı bilimciler sınıflandırması çelişkili olan ilkel ve basit yapılı canlıları bitki ve hayvanlar aleminden ayrı tutma eğilimindedirler. Örneğin; Euglena kloroplast taşıdığı için bitki, kamçısı ile serbest hareket sağladığı için ise hayvan kabul edilmektedir. Bu sorun canlıların sınıflandırılmasında hücresel yapıları göz önüne alınarak çözülmüştür. Yeni sınıflandırma sisteminde bitki ve hayvan benzeri bütün tek hücreye sahip nukleuslu canlılar, protista aleminde incelenmektedir.


    Canlıların Adlandırılmasında Latince Sözcükler Kullanılır

    Her bir canlıyı tanıma, ona ait bir bilgiyi kazanmak için çevremizdeki bitki ve hayvanlara değişik yöreler göre çeşitli isimler verilir. Yukarıdaki örneklerden de anlaşılacağı gibi, taksonomik çalışmalarda canlıların adlandırılmasında bir sistem kullanılmaktadır. Bu adlandırma bütün dünyada Latince ile yapılır. Bu durum canlıların uluslar arası düzeyle incelenmesi sırasında oluşabilecek karışıklıkları az da olsa önlemek için gereklidir. Buna göre;
    1) Çoğunlukla iki veya daha çok birbiriyle ilgisiz canlı türleri farklı yörelerde aynı adı taşımaktadır. Örneğin; Familya: Ulmaceae'den "Celtis australis" çitlembik olarak isimlendirilir. Bu Karadeniz Bölgesi'ndeki ismidir. Ancak Ege Bölgesi'nde farklı bir türe de Familya: Anacardiaceae'den "Pictacia lentiscus" da çitlembiktir.
    Bu duruma ait pek çok örnek vardır. Örneğin; "Liliaceae" Familyasından "Colchicum autumnale" çiğdem iken, "Asteraceae" Familyasından "Helianthus annus" da çiğdemdir.
    2) Belli bir dildeki isimler evrensel değildir.
    3) Dünyanın belli bir yörelerinde yaşayan canlılar o dile ait isimleri taşırlar.
    Buna göre tüm dünyada bitki ve hayvanlar hakkında bilgi alışverişinde bulunmak ve bu canlılar hakkında konuşulan ve yazılanı anlamak için aynı canlıdan konuşulup saptanması amacıyla bitki ve hayvan isimlerinin bilimsel olarak belirlenmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır.


    alıntı
     

Bu Sayfayı Paylaş