Botanik-Botanik Nedir? -Botanik Hakkında-Botanik Biliminin Diğer Önemli Kolları

'Doğa ve Bitkiler' forumunda NeslisH tarafından 19 Mayıs 2009 tarihinde açılan konu

  1. NeslisH

    NeslisH Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Botanik-Botanik Nedir? -Botanik Hakkında-Botanik Biliminin Diğer Önemli Kolları konusu Bitkileri konu alan, onları türlerine göre belirli bir düzenle inceleyen, nitelik ve özelliklerini esas tutarak sınıflandıran bilim kolu "botanik" diye isimlendirilir.


    Yeryüzünde yaklaşık olarak 1.000.000'a yakın çeşitli bitki bulunduğu için, botanik çok geniş kapsamlı bir bilimdir. İnsanlar çok eski tarihlerden beri bitkilerle ilgilenmişler, değişik konularda onlardan yararlanmağa bakmışlardır. Bazı kökleri, yaprakları kaynatarak yapılan ilaçlar, bazı kök ve yaprakların besin maddesi olarak kullanılması, ilkel boyaların yapımında yararlanılan bitkiler, bu bakımdan sayılabilecek örnekler arasındadır.


    Botanik konusunda en eski çalışmaları yapan kimse, eski Yunan bilgini Aristoteles'in öğrencisi Teophrastos (M. Ö.380-327)'dur. Teophrastos, bir çenekli bitkilerin iki çenekliler den ayırt edilmesi, bazı hurma ağaçlarının tam anlamıyla erkek, bazılarının da tamamen dişi olduğunun bulunması gibi devrine göre gerçekten ileri düzeyde sayılabilecek sonuçlara varmıştı.


    Ortaçağ'da, botanikle daha ziyade eczacıların ilgilendiklerini görüyoruz. Başka türlü söylemek gerekirse, bu devirde botanik sadece eczacıların ilgilenip eğildiği bir konudur.


    Zamanın ilerlemesiyle, yakınçağ'ın başlarında İtalyan botanikçisi Andrea Cesalpin (1519-1603), İsviçreli Gaspard Bauhin (1550-1624), gerçek anlamıyla botanik bilimini konu edinen çalışmalar yaparlar. Cesalpin, bitkileri çiçeklerine ve yapraklarına göre sınıflandırır. Bauhin, günlük hayatta yararlanılan 6000 bitkiyi tesbit eder, bunlara bilimsel birer isim verir. Fransız botanikçi J. P. Tournefort (1656-1708 ), sınıflandırma işini daha ayrıntılı ve bilimsel bir düzende geliştirir. Bernard Jussieu (1699-1777) ve Antoine Laurent Jussieu adındaki Fransız botanikçiler, bitki familyalarını belirlerler. İsveçli ünlü botanik bilgini Carivom Linne (1707-1778),bitkileri 24 sınıfa ayırır.


    Bu arada teknoloji gelişmiş,bilimsel buluşlar listesi giderek zenginleşmiştir. Tabii botanik bilginleri de bundan yararlanır, çalışmalarını, incelemelerini daha güvenilir, daha kılı kırk yaran bir düzenle sürdürürler. Botanik bilimi emekleme, acemi adımlarla yürüme dönemlerini geride bırakmıştır. Modern laboratuar çalışmaları, modern teknik, bilimsel imkanlar, botaniğin bugünkü durumuna ulaşmasını sağlamıştır.


    Botanik Nedir?


    Alm. Botanik (f), Fr. Botanique (f), İng. Botany. Bitkiler aleminden bahseden bilim kolu. Botanik terimi, “Botane” (ot, çayır) veya “Botanikos” (ot, çayır) kelimelerinden alınmıştır. Yine aynı anlama gelen "fitoloji" tabiri ise Yunanca "Phyton" (bitki) ve "logos" (bilim) kelimelerinden birleşmiştir. Dilimizde eskiden Arapçadan alınmış olarak “İlm-i Nebatat”, “Nebatat İlmi” veya kısaca “Nebatat” şeklinde kullanılmıştır. Botaniğin Türkçe karşılığı “Bitki Bilimi”dir. Botanik ilmi genel olarak dört kısma ayrılarak incelenebilir: Morfoloji, Fizyoloji, Genetik, Sistematik veya Taksonomi.


    1. Morfoloji: Bitkilerin iç ve dış yapılarını genel olarak inceler. Sitoloji (Hücre bilimi), Histoloji (Doku bilimi) ve Organografi (Organ bilimi) gibi kollara ayrılır.


    2. Fizyoloji: Bitkilerdeki hayati olayları fizik ve kimya kanunlarına dayanarak inceler. Madde değişimi (****bolizma), büyüme-gelişme ve hareket fizyolojisi olmak üzere üçe ayrılarak incelenmektedir.


    3. Genetik: Canlılardaki istidatların (karakterlerin) döllere geçiş tarzını ve kaidelerini inceleyen ilim kolu. Genetik (kalıtım) adını alır. Ferdin iç ve dış karakterlerini nasıl kazandığını, ana-babasına veya yakınlarına neden benzediğini, tabiatta bitki ve hayvanların gösterdiği çok sayıda çeşitliliğin neden ileri geldiğini incelemeyi konu edinmiş olan genetik, yirminci asrın başında dünyaya gelmiş bir bilim dalıdır.


    4. Sistematik veya Taksonomi: Bitkileri birbirleri ile olan tabii akrabalık derecelerini göz önünde tutarak ve filogenetik gelişmelerine dayanarak inceleyen, küçük veya büyük topluluklar halinde gruplandıran botanik koludur.


    Botanik biliminin diğer önemli kolları şunlardır:


    Ekoloji: Bitkilerin diğer canlılarla ve yaşadıkları çevre ile olan ilişkilerini araştırır.


    Bitki Coğrafyası: Bitkiler alemi ile yeryüzü arasındaki ilişkileri ve bitkilerin yayılışını araştıran bir bilim koludur. Fitocoğrafya ve Geobotanik olarak da anılır.


    Paleobotanik: Fitopaleontoloji olarak da bilinir. Jeolojik çağlarda yaşamış ve nesilleri ortadan kalkmış bitkilerin kalıntılarını, yani bitkisel fosilleri, sistematik ve yayılışları bakımından inceler.


    Evolüsyon (Evrim): Bitkilerin, yeryüzünün kuruluşundan bugünkü hallerine gelinceye kadar geçirdikleri ferdi ve toplu değişiklikleri araştırır. Bugüne kadar, bir canlı türünün diğer canlı türüne dönüştüğü faraziyesi ispatlanamamıştır. (Bkz. Darwinizm)


    Botanik ilmini uygulamalı (tatbiki) yönden de aşağıdaki kollara ayırmak mümkündür:


    Eczacılık Bakımından


    Farmasötik Botanik: Eczacılık botaniği; tıbbi bitkileri belirli sistematik gruplar altında tanıtan, bunlardan elde edilen ilaç hammaddeleri (drog) ile tedavide kullanılma yerlerini kısa olarak anlatan bir bilim koludur.


    Farmakognozi: İlaç hammaddelerinden biyolojik menşeli kollarını tanıtan, onların yapılarını aydınlatan ve kısmen kullanım alanlarını açıklayan bir bilim koludur.


    Ziraat Bakımından


    Zirai Botanik: Zirai bitkilerin sistematiği hakkında bilgi verir.


    Fitotekni: Bitki yetiştirme.


    Zirai Fitopatoloji: Zirai bitkilerin hastalıklarını inceler.


    Teratoloji: Fitopatolojinin, hastalık şeklinde ve kalıtsal olan anormal yapıları inceleyen özel kolu.


    Ormancılık Bakımından


    Orman Botaniği: Orman ve park ağaçlarının sistematiği.


    Silvikültür: Orman yetiştirme.


    Orman Fitopatolojisi: Orman ve park ağaçlarının hastalıkları.


    Bitkiler alemi filogenetik bir sisteme göre şöyle sınıflandırılabilir:


    1. Bölüm: Bölünen bitkiler (Schizophyta) (Virüsler ve Bakteriler),


    2. Bölüm: Algler (Su Yosunları (Phycophyta),


    3. Bölüm: Mantarlar (Mycophyta),


    4. Bölüm: Likenler (Lichenes),


    5. Bölüm: Kara Yosunları (Bryophyta),


    6. Bölüm: Eğrelti Otları (Pteridophyta),


    7. Bölüm: Tohumlu-Çiçekli Bitkiler (Spermatophyta).


    Bugün yaşayan bitki türü 380.000'den fazladır. Buna göre yukarıdaki bölümlerin yaklaşık bitki sayısı şöyledir:


    Bölünen Bitkiler (Schizophyta)3.600 tür


    Su Yosunları= Algler (Phycophyta)33.000 tür


    Mantarlar (Mycophyta).56.000 tür


    Likenler (Lichenes)20.000 tür


    Kara Yosunları (Bryophyta)26.000 tür


    Eğrelti Otları (Pteriodopyta)12.000 tür
     

Bu Sayfayı Paylaş