Birleşik Sözcüklerin Yazımı

'Liselerimiz' forumunda SeLeN tarafından 23 Aralık 2010 tarihinde açılan konu

  1. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Birleşik Sözcüklerin Yazımı konusu Birleşik Sözcükler - İmla Kuralları - Ses Değişmesi - Tür Değişmesi - Yazım Kuralları - Birleşik Kelimelerin Yazımıyla İlgili Kurallar - Gerçek Anlamdan Uzaklaşma


    Birleşik sözcükler bir kavramı, bir varlığı karşılamak üzere en az iki sözcüğün bir araya gelip kaynaşmasıyla oluşan sözcüklerdir.

    * Birleşik sözcükler, tek bir sözcük gibi işlev görür.

    * Birleşik sözcüklerin hangisinin bitişik, hangisinin ayrı yazılacağı konusu, henüz netlik kazanamamış, tartışmalı bir konudur. Birleşik sözcüklerin yazımına yönelik yaygın görüş şöyledir. Eğer birleşik sözcük gerçek anlamından uzaklaşmışsa veya birleşik sözcükte ses değişimi olmuşsa ya da birleşik sözcüğün türünde bir değişim varsa bitişik yazılır.


    Gerçek anlamdan uzaklaşma

    * Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin biri ya da her ikisi gerçek anlamından uzaklaşmışsa bitişik yazılır.

    “suçiçeği” birleşik sözcüğü bitişik mi, yoksa ayrı mı yazılır? Bitişik yazılır. Çünkü bu birleşik sözcük gerçek anlamından uzaklaşmıştır. “su” ve “çiçek” sözcüklerinin her ikisi de gerçek anlamından uzaklaşarak bir hastalık adı olmuştur. “suçiçeği”, çocuklarda görülen bulaşıcı bir hastalığın adıdır.

    su + çiçek → “suçiçeği” (hastalık adı)


    Ses değişmesi

    * Birleşik sözcükte ses değişmesi olmuşsa bitişik yazılır.

    “nasıl” birleşik sözcüğü bitişik mi, yoksa ayrı mı yazılır? Bitişik yazılır. Çünkü bu birleşik sözcükte ses değişmesi olmuştur. Birleşik sözcüğümüz “ne” ve “asıl” sözcüklerinin birleşip kaynaşmasından oluşmuştur. Birleşme sırasında “ne” sözcüğündeki “e” seslisi düşmüştür.

    ne + asıl → “nasıl”


    Tür değişmesi

    * Birleşik sözcüğü oluşturan sözcüklerin türünde değişme olmuşsa bitişik yazılır.

    “gecekondu” birleşik sözcüğü bitişik mi, yoksa ayrı mı yazılır? Bitişik yazılır. Çünkü bu birleşik sözcükte “tür değişmesi” olmuştur. “gece” zarftır, “kondu” görülen geçmiş zaman kipiyle çekimlenmiş bir fiildir. “gecekondu” birleşik sözcüğünün türü ise addır.

    gece + kon – du → “gecekondu”

    Zarf -----→ Fiil ------→ Ad
     

Bu Sayfayı Paylaş