Balinalar Denizde Nasıl Uyur?

'Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü' forumunda Kayıtsız Üye tarafından 19 Nisan 2011 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Balinalar Denizde Nasıl Uyur? konusu Balinalar Denizde Nasıl Uyur?
     
  2. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Balinalar Denizde Nasıl Uyur?

    Nefes almak için periyodik olarak suyun yüzeyine çıkmaları gerektiğini biliyorum, öyleyse, uyuyakalıp ta nefessizlikten ölmezler mi?
    Yunuslar ve balinalar tıpkı insanlar gibi memeli hayvanlardır. Birçok başka özelliğin yanı sıra, insanlarla benzer kemik yapısına sahipler, sıcak kanlılar ve doğurarak ürüyorlar. İnsanlarla bu hayvanlar arasındaki en büyük farklılık ise içinde bulundukları farklı ortamla ilintili. Yunuslar ve balinaların son derece kendilerine özgü bir nefes alma sistemleri var ve bu sistem onların suyun altında oksijen almaksızın uzun süreler kalabilmelerine (bazen 30 dakika hatta daha uzun süreler) olanak verir.
    Karada yaşayan bizler, diğer kara memelileri gibi, istem dışı nefes alırız: yani biz nefes alıp almama kararı vermeyiz, bedenimiz otomatik olarak havayı içine alır. Yunuslar ve balinalar ise bulundukları su altı ortamından ötürü bilinçli nefes alırlar. Fiilen ne zaman nefes almaları gerektiği konusunda karar vermek durumundadırlar. Sonuç olarak, nefes almaları için de bilinçlerinin açık olması gerekir.
    Bu durum bir problem yaratır, çünkü memelilerin beyinlerinin doğru bir biçimde çalışabilmesi için, beynin zaman zaman bilinçsiz hale geçmesi yani uyuması gerekir. Yunusun okyanusun yüzeyine çıktığı seyahatlerinde kısa aralıklarla kestirebilme fırsatı elbette oluyor ancak bu pek de geçerli bir seçenek değil.
    Eğer bilinçli bir nefes alıcıysanız, tümüyle bilinçsiz uyku haline geçmek pek akıllıca ve uygulanabilir görünmüyor, çünkü ya zamanında uyanmazsanız ne olacak? Yunuslar ve balinalarda bu sorunun çözümü, beynin bir yarısının uyku haline geçip, diğer yarısının bilinçli kalması biçiminde çözülmüş. Bu durumda hayvan hiçbir zaman tümüyle bilinçsiz hale geçmiyor ama aynı zamanda da gereksindiği dinlenme fırsatını buluyor. Bilim adamları bu olayı, yunuslara elektroansefalografi uygulayarak incelemişler.
    Bu süreçte, kafalarına bağlanmış elektrotlar, yunusların beyinlerindeki elektrik düzeyini ölçmüş. Elektroansefalogram sonuçları, uyku halindeyken beynin yarısının kapalı, diğer yarısının ise faal olduğunu göstermiş. Araştırmacılar yunusların günde yaklaşık sekiz saat bu durumda kaldıklarını bulmuşlar. Bu durumun nasıl bir durum olduğunu gerçekten bilmemize olanak yok, ancak sıkı bir tahmin yaparak, bunun uyku öncesi, tam dalarken girdiğimiz yarı bilinç haline benzer bir şey olduğunu tahmin edebiliriz.
    Bilincin tam kapalı olmadığı, uyku ile uyanıklık arası bir durum olsa gerek, hani etrafta neler olup bittiğinin ayırımında ve gerektiğinde hemen uyanabilecek bir durum gibi. Evet, yunuslar ve balinalar nerede uyurlar sorusuna gelirsek, herhalde en mantıklı yanıt olarak, okyanus yüzeyine yakın herhangi bir yer diyebiliriz.
    Gerektiğinde hemen nefes almak üzere yüzeye çıkabilsinler diye. Yunusların çok az hareketle yavaş yavaş ilerledikleri hiç gözlemlenmemiş bir olgu değil.
    Muhtemelen bu durum yunusların dinlenme, ya da yarı uyku halindeki halleridir.
     

Bu Sayfayı Paylaş