Atmosfer

'Uzay ve Gökyüzü' forumunda RiVeR_Nn tarafından 28 Ocak 2009 tarihinde açılan konu

  1. RiVeR_Nn

    RiVeR_Nn Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Atmosfer konusu Atmosfer

    Yerküreyi saran hava tabakası. Yunanca "atnos": buhar ve "sphaira": küre sözcüklerinden.

    Atmosfer Yüksekliğe Göre Değişir

    Hayvanlar ve bitkiler ancak atmosfer içinde yaşayabilir[​IMG] çünkü atmosfer onları dış tehlikelerden (göktaşları[​IMG] morötesi ve kozmik ışınlar) korur[​IMG] onlara hem ısı[​IMG] hem de yaşamaları için mutlaka gerekli olan oksijen gibi maddeleri sağlar. Bunun için astronotlar[​IMG] sürekli olarak[​IMG] yapay bir atmosferin yaratıldığı bir kabinde veya uzay elbisesi içinde yaşayabilirler.

    Yerden yukarıya yükseldikçe[​IMG] atmosferin tekdüze olmadığını anlarız: basıncı[​IMG] yoğunluğu[​IMG] sıcaklığı ve bileşimi[​IMG] yükseldikçe değişikliğe uğrar. Yükseklik sıfırken[​IMG] yani deniz düzeyinde[​IMG] Dünya'yı saran tüm hava kalınlığının yükünü taşırız. Atmosfer basıncı denilen bu yük oldukça önemlidir: santimetrekareye l kg'dan fazla düşer (l 033 gr). Biz yükseldikçe bu basınç azalır. Bu olayı dağcılar çok yüksek tepelere[​IMG] örneğin Himalayalar'a (8 000 metre) tırmandıkları zaman daha iyi anlarlar. Astronotlara gelince[​IMG] uzay giysilerinden çıkacak olsalar[​IMG] Dünya'da olduğu gibi vücutları her yandan basınç altında bulunmayacağı için düpedüz patlarlar.

    500 Kilometre Yükseklikte Atmosfer

    Sıcaklık da aynı şekilde değişir; önce azalır[​IMG] sonra yavaş yavaş artarak çok yükseklerde birkaç yüz dereceye ulaşır. Atmosfer[​IMG] sıcaklık derecesinin düşey doğrultuda değişmesi göz önünde tutularak[​IMG] şu tabakalara ayrılmıştır: troposfer (yükseldikçe ısı[​IMG] belli bir oranda eksilir)[​IMG] stratosfer (ısı değişmez denilebilecek bir durumdadır)[​IMG] mezosfer (ısı önce artar[​IMG] sonra eksilir)[​IMG] termosfer (yükseldikçe ısı artar).

    Vazgeçilmez Bir Korunma

    Güneş[​IMG] bizi aydınlatan ışık ışınlarından başka morötesi ışınlar da yayar; ama morötesi ışınlar yaşam için o kadar tehlikelidir ki[​IMG] eğer bunlar yere kadar ulaşabilseydi yeryüzünde yaşama olanağı bulunmazdı. Neyse ki[​IMG] 25 kilometre kadar yukarıda[​IMG] bu ışınları geniş ölçüde durduran bir ozon tabakası vardır. Ama bunların bir kısmı gene de atmosferden sızarak yere ulaşır. Tedbir almadan uzun süre güneş banyosu yapan dikkatsizlerin vay haline!

    Tüm meteoroloji olayları atmosferde olup biten hareketlerden doğar. Bu hareketlerin yarattığı yağmur yeryüzünde yaşamın sürüp gitmesini sağlar.
    __________________
     

Bu Sayfayı Paylaş