Afyon Çeşmeleri

'Afyonkarahisar Tanıtımı' forumunda ASİ MARDİNLİ tarafından 21 Mart 2009 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Afyon Çeşmeleri konusu
    Afyon Çeşmeleri

    Hodalı Çeşmesi (Merkez)

    Afyon Ulu Cami mahallesi’ndeki Hodalı Çeşmesi’ni Selçuklu Sultanı II.İzzettin Keykavus Bin Keyhüsrev Han’ın emri ile Senir’li Şemseddin Ömer 1250 tarihinde yaptırmıştır. Çeşmenin dört köşe Selçuklu sülüsü ile yazılmış 6 satırlık bir kitabesi vardır:

    “Es-Sultanel-Azam İzzedünya ve
    Edin Ebül Fetih Keykavus Bin Keyhüsrev
    Burhane Emirel mü’müminin emere bi-imareti
    El mekamül mübarek el-Abdüs-zaif
    Şemseddin Ömer Bin Osman el-Seniri
    Fi tarih sene ve erbaine ve sittemie
    648 (1250)”.


    Alaca Çeşmesi (Bolvadin)

    Bolvadin İstasyon Caddesi’ndeki Alaca Çeşme kitabesinden öğrenildiğine göre Sahip Ata Fahrettin Ali’nin kölelerinden ve beylerden olan Bayram, Sultan Gıyasüddin’in emri ile 1278 yılında yaptırılmıştır. Yedikapı savaşından sonra Bolvadin’e gelen Selçuklu Sultanı Bayram bey’e bu çeşmenin yapılmasını emretmiştir. Bu çeşme karşısındaki Alaca Camisi ile birlikte yaptırılmıştır. Yarım yıldızlarla süslü çeşme aynası üzerinde Selçuklu sülüsü ile dört satırlık bir kitabe bulunmaktadır:

    “Emere bi-inşae hazihil-aynül-cariye fi eyyamı devlet
    Es-Sultanel-azam Gıyasüddünya ved-din Keyhüsrev Bin Kılıçaslan
    El-Abdüs-zaif Bayram İbni Abdullah üs-sahibi ahsenalluh hatimet ehu
    Fi Muharrem sene seb’a ve seb’ine ve sittemie
    677 (1278)”.


    Gezler Köy Çeşmesi (Sincanlı)

    Sicanlı Ovası’nın doğusunda bulunan Gezler Köyü Meydanı’ndaki çeşmenin üzerindeki sekiz satırlık Arapça kitabeden burada daha önce bulunan eski çeşmenin Germiyan Beylerinden Ebubekir oğlu Cemal Bey’in isteği ile 1323 yılında yaptırıldığı öğrenilmiştir:

    “Bismillaâhir-rahmanir-rahim
    Kalel-lahu tebareke ve tealâ
    Ve Enzelna mines-samâi Mâen Tahura
    Ve kelen-nebi aleyhi-selâm
    Ve minel-mae küllü şeyh’i hay
    Emere hazel-aynül-Mübârek
    El-Emir Cemal ibni Ebubekir yalu ahsenallahu
    Avakıbehu fi sene selase ve ışrine seb’a mie
    723 (1323)”.


    Tahtalı Cami Çeşmesi (Bolvadin)

    Bolvadin çarşısından Ağılönü Mahallesi’ne giden yol üzerinde, tahtalı Camisi’nin karşısındadır. Bu çeşme 1454 yılında halk tarafından yaptırılmıştır. Sivri kemerli çeşmenin yan tarafında sekiz satır halinde kitabesi bulunmaktadır:

    “Şah Süleyman Al-i Osman pür keramet pür safa
    Sayesibnde hoş geçerler daima bay-ı geda
    Hamdü Lillah Devletinde olup işbe âyn-ı cari
    Rûz-ü şeb hazretine herkes eder daim düa.
    Sahib-ül-hayr, mübaşir her kimin kisâyi var
    Avn-ı Hak olsun refiki anların yemül-Ceza
    Bu tarik-ı âm’dan her kim geçerse ey imam
    Diler Tahsin ede tarihini ‘Huşca bina’ “.


    Hüsam oğlu Hacı Beyazıt Çeşmesi (Bolvadin)

    Bolvadin’de Hacı Ahmet Mahallesi’ndeki çeşmeyi Kanuni Sultan Süleyman’ın emri ile Hüsam oğlu Hacı Beyazıt 1539 yılında yaptırmıştır. Osmanlı döneminde Surra yolunun (Hac yolu) Bolvadin’den geçmesinden ötürü bu çeşmenin yapıldığı sanılmaktadır. Bunun yanı sıra sefere çıkan ordu da burada konaklıyordu.

    Çeşmenin Kitabesi:
    “Emere bi-inşai hazel-aynül-cariye
    Fi eyyamı Devlete Sultan Süleyman bin Selim Han
    Edamellahu ömrühu El-abdüzzaif Hacı Bayazıd bin Hüsam
    Fi evasıt-ı zil-kade 945”.


    Umuroğlu Mustafa Çavuş Çeşmesi (Çavuşbaşı Camisi Çeşmesi) (Sandıklı)

    Çavuşbaş Mahallesi’ndeki Çavuşbaş Camisi’nin bulunduğu yerde, Mustafa Çavuşun oğlu Mehmet Bey bir çeşme yaptırmıştır. Sivri kemerli çeşmenin üzerine altı yazıtlık bir kitabe yerleştirilmiştir:

    “Mustafa Ağa merhum bünyadI mesçide
    Oğlu merhum Mehmed çeşmesine ihtimam
    Cafer Ağa’dır sebeb bunların itmamına,
    İde mahşerde şefaat anlara Fahrül-Enam
    Çeşme tarihi Kemal aşkına nuş olsun deyin
    Aşkına hem de Hüseyn-ı Kerbela’nın Ves-selam”





    Halime Kadın (Cevizaltı) Çeşmesi (Merkez)

    Gedik Ahmet Paşa külliyesi’nin avlusunda, çifte sütunlu bir çeşme bulunmaktadır. Hayırsever bir kadın olan Halime Kadın bu çeşmeyi 1764 yılında yaptırmıştır. Çeşmenin iki satırlık kitabesi bulunmaktadır:

    “Barek-Allahbudur tevfik-i Hakkın mazharı
    Kim Halime Kadın oldu bu hayrın masdarı
    Yaptırıp atşile dedi murassa tarihini
    Nuş edin bu çeşmeden ab-ı zülal-ı sükkeri
    1178 (1764)”


    Mustafa Bey Çeşmeleri (Merkez)

    Hersek Ahmet Paşa’nın torunlarından Hacı Ahmet Paşa’nın küçük oğlu Mustafa Bey Afyon’da çeşitli yerlerde çeşmeler yaptırmıştır. Bunlar Bolvadin Ağılönü Camisi karşısında, Ali Çetinkaya Kız Enstitüsü köşesindeki Askeriye Çeşmesidir. Ancak bu çeşmeler Afyon’da açılan yollar sırasında yıkılmıştır. Buğday Pazarındaki Çeşmesi’nin kitabesi Afyon Müzesindedir.


    Döğer Işıklar Çeşmesi (İhsaniye)

    İhsaniye Döğer’deki yuvarlak kemerli çeşmeyi yazıtına göre Döğer’ın zenginlerinden Hüseyin oğlu İbrahim 1779’da yaptırmıştır.Çeşmenin Kitabesi :

    “Bena hazel-ayn-ül-latif İbrahim Ağa bin Hüseyin Ağa
    Fi-sene selase ve tis’ine ve mie ve elf
    Min Hicreti-men lehül-izz-ü veş-şeref
    1193 (1779)”


    Olucak Çeşmesi (Merkez)

    Afyon Karahisar Çavuşbaş Mahallesi’nde bulunan bu çeşmenin suyu XIII.yüzyılda Mimar Gevhertaş’ın Alaeddin Medresesi’ne bağladığı kaynaktan sağlanmıştır. Medresenin yıkılmasından sonra 1789’da bu çeşme yapılmıştır. Kitabesinden öğrenildiğine göre Turşan Hacı Ali isimli bir kişinin ruhu için öldükten sonra yapılmıştır

    Yuvarlak kemerli çeşme üzerindeki kitabesi:
    “Hubbeza Turşan El-Hacı Ali
    Ruhuna bu çeşme oldu sebil
    Çıktı tarihi meya-ı nehirden
    Hayr-ı cari mizab-ı Cemil 1204 (1789)”.


    Badakoğlu Çeşmesi (Sultandağ)

    Sultandağı, İshaklı’daki Konya Caddesi üzerinde bulunan Badakoğlu Çeşmesini kitabesinden öğrenildiğine göre İshaklı’da Badakoğlu ismi ile tanınmış bir hayırsever Rodoslu Manuel Usta’ya 1791’de yaptırmıştır. Çeşmede Selçuklu Kervansaray’ının yıkıntısından arta kalan taşlardan yararlanılmıştır. Çeşmenin ayna taşı üzerinde kitabesi bulunmaktadır:

    “Bu çeşmeden içip mai Fıratı
    Her içtikçe bula canın hayatı
    Sebeb olan bula ya Rab izzeti.
    Çekmesünler dareynde mihneti
    Amele Rodoslu Haç Mansur
    1206 (1791)”.


    Siyahlar Çeşmesi (Merkez)

    Afyon Karahisar’da Siyahlar Mescidi ismi ile tanınan caminin önündeki çeşmeyi hayırsever bir kadın olan Neslihan Kadın 1810 tarihinde yaptırmıştır. Çeşmenin yuvarlak kemeri üzerinde dört satır halinde kitabesi bulunmaktadır:

    “Şimdi suyun buldu siyah tekkesi
    Neslihan Kadın verüp hayra sebat
    Bismillah ile deyin tarihi tam,
    Nuş edin bu çeşmeden Ab-ı Hayat 1225 (1810)”.


    Abdal Baba Çeşmesi (Şuhut)

    Şuhut, Bektaşi Babalarından olan Abdullah Sultanoğlu Ahmet Baba adına, bu çeşmeyi oğlu İsmail Efendi l817 yılında yaptırmıştır. Çeşmenin sivri kemerli ayna taşı üzerinde kitabesi bulunmaktadır:

    “Bismillahir-rahmanir-rahim
    Ab-ı revan-ı Ahmed Baba han bin Abdullah Sultan
    Sahibül-hayrat evladı İsmail Efendi
    1232 (1817)”.


    Hüsrev Paşa Hanı Çeşmesi (Emirdağ)

    Emirdağ Han Köyü’ndeki Hüsrev Paşa Hanı yapılırken yanına bir de çeşme eklenmiştir. Zamanla çeşmenin su yolları bozulmuş ,kitabesinden öğrenildiğine göre Karahisar ve Sultanönü Sancakları Valisi Mehmet Reşit Paşa su yollarını onarmış ve çeşmeyi de yeniden yaptırmıştır. Bunu belirten 6 satırlık kitabeyi de çeşmenin üzerine koydurmuştur:

    “Müror-u vakt ile olmuş idi bu çeşme virane
    Şikayetkar olurdu teşnelikten uğrayan hana
    Vezir-i sami, alihimmet, bülend-i ikbal Reşid Paşa
    Ki tamir eyledi anı, muammer ola merdane,
    Vahid’in hame-i safı ana nutk eyledi tarih.
    Bu bir ayn-ı kerem kim caddedeki cümle atşanef
    1237(1821)”.


    Hacı Paşa Çeşmesi (Merkez)

    Afyon Karahisar merkez köylerinden Erkman Köyü’nde Hacıbaba Türbesi’nin önündeki çeşmeyi Hacı Ahmet Ağa’nın oğlu Süleyman Ağa, halas Hanife Hanım’ın ruhu için 1831 yılında yaptırmıştır. Dikdörtgen, üzeri çatılı türbenin tarih kitabesi bulunmaktadır:

    “Hub mevkiinde bir eser olmuş bu Ayn-ı canfeza
    Dil-teşneler nuş eylesün işte bu Ma-i azep Fırat
    Hoş sarf-ı himmet kldı Mollazade Süleyman Ağa
    Vala himem ali nejad ol zat-ı memduh-us sıfat
    Daim cücuh-u hayra sarf eyler heman hep varmış
    İzzü şerefle rıfatı hemvari olsun ber sebat
    Yaptırdı halası Hanife hanımın ruhu için
    Mevla ivez versin ana Ukbaba duzahten necat
    Hak ömrünü müzdad ede adasını berbad ede
    Subh-u mesa dilşad ede,gam görmiye ezher cihat
    Feyzi düayı hatm edüp medhiyle tarihin dedi
    Hakka cihande var ise ancak budur Ab-ı Hayat
    1247 (1831)”.


    Gazlıgöl Çeşmesi (Merkez)

    Afyonkarahisar Gazlıgöl kaplıcası önündeki çeşme üzerindeki yazıta göre Boyacıoğlu Mehmet Ağa’nın ruhu için 1902 yılında yaptırılmıştır. Boyacıoğlu Hacı Mehmet ağa Afyon’da üç çeşme yaptırmış ve üç dükkanını da vakfetmiş bir hayırseverdir. Şeriye Sicillerinden öğrenildiğine göre de bu çeşme vasiyeti uyarınca ailesi tarafından yaptırılmıştır.
    Çeşmenin Kitabesi:

    “Binayı çeşme-i Ziba vücuda geldi hamdolsun
    İçenler ab-ı safından sükun-ü atş-ı can olsun
    Müror-u abirin nuş eyledikçe ruz-ı mahşerde
    Boyazızade merhum Mehmet ruhu şad olsun
    Yirmiyle binüçyüzde yapıldı çeşme-i rana
    Zuhur etti ana Haktan lutf-u tarih tılsım olsun
    1320 (1902)”.


    Bedüş Köyü Çeşmesi (Şuhut)

    Beduş ilçesi Bedeş Köyü’ndeki çeşmeyi kitabesinden öğrenildiğine göre Şuhutlu Tülüzade Hüseyin Avni Bey l913 yılında yaptırmıştır. Mimari bir özelliği olmayan çeşmenin iki yanında yivli iki plaster olup birbirlerine sivri, kırık bir kemerle bağlanmıştır. Ayna taşı üzerindeki kitabesini Mevlevi dervişlerinden hattat Kazancı Mehmet Dede Efendi yazmıştır:

    “Söy kıldı Tülu zade Hüseyin Avni
    Yaptırıp bu çeşmeyi Kablel-memat
    Hazret-i Şah-i velayet ruhuna
    Bahş kıldı ecrini aldı berat
    Şahit olsun Oniki İmam ana
    Böyledir Al-i Aba’dan senihat
    Hu deyip içse erenler abını
    Her belalardan bulur fev-ü necat
    Gel Şehid-i Kerbela’nın aşkına
    Nuş kıl bu çeşmeden ab-ı hayat
    1330 –l332 (1913)”.
     

Bu Sayfayı Paylaş