Şehirlerin Sınıflandırılması

'Ülkeler Coğrafyası' forumunda SeLeN tarafından 12 Kasım 2010 tarihinde açılan konu

  1. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Şehirlerin Sınıflandırılması konusu Fonksiyonlarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması - Nüfuslarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması - Şehirlerin Coğrafi Yönden Sınıflandırılması


    Şehirler, kuruluş dönemi, kapladığı alan, nüfusu veya fonksiyonları gibi pekçok kriter kullanılarak sınıflandırılabilir. Ancak coğrafi yönden yapılan sınıflandırmalarda çoğu kez nüfus ve fonksiyon kriterleri kullanılmaktadır.

    1. Nüfuslarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması

    Nüfus miktarlarına göre ülkemiz şehirleri şu şekilde sınıflandırılabilir;

    Bu nüfus grupları dikkate alındığında 1990 nüfus sayımı sonuçlarına göre ülkemizde megakent yoktur. Ancak en yakın aday 6.620.000 kişilik nüfusu ile kuşkusuz İstanbul'dur.

    Metropolitan şehir sayımız üç olup, bu gruba İstanbul, Ankara ve İzmir girer. Büyük şehir olarak tanımladığımız 100.0001 - 1.000.000 arasında nüfuslu şehir sayımız 40, küçük şehir sayımız ise 407'dir.

    2. Fonksiyonlarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması

    Fonksiyon kriterine göre yapılan sınıflandırmada ise tarım, sanayi, kültür, idari yapı ve askeri özelilkler dikkate alınır ve bazen bu özelliklerden (fonksiyonlardan) biri ağır basarken, bazen birden fazla fonksiyon ön plana çıkabilir.

    Tablo 7. 1: Nüfuslarına Göre Şehirlerin Sınıflandırılması

    Şehir Nüfusu Tanımı
    10.001 - 100.000 Küçük şehir

    100.001 - 1.000.000 Büyük şehir
    1.000.001 - 10.000.000 Metropolitan / Metropol (uydu kentleri vardır)

    10.000.001 + Megakent

    2.1. Tarım Şehirleri
    Bu şehirler genellikle nüfusu 100.000'i aşmayan, tarımsal etkinliklerin ön plana çıktığı şehirlerdir. Bu şehirlerde çoğunlukta tarıma dayalı küçük sanayi kolları da bulunur.

    Örnek olarak; Karadeniz'de Giresun, Rize, Düzce, Bafra, Niksar, Erbaa, Marmara bölgesinde Kırklareli, İnegöl, Lüleburgaz, Ege'de alüvyal ovalarda kurulmuş bulunan Akhisar, Bergama, Turgutlu, Salihli, Alaşehir, Ödemiş, Bayındır, Söke ve Tire, Akdeniz'de Kadirli, Ceyhan, Burdur ve Mut, İç Anadolu'da Karaman, Aksaray, Akşehir, Kırşehir, Nevşehir ve Niğde, Doğu Anadolu'da Iğdır, Bayburt, Erzincan, Ağrı, Kars ve Muş, Güneydoğu Anadolu'da ise hemen hemen tüm şehirlerden bahsedilebilir.

    2.2. Ticaret Şehirleri

    Ticaret şehirlerin ana fonksiyonlarından biridir. Ancak ticaretin şehirde baskın bir karakter kazanması için şehrin önemli ulaşım yolları üzerinde de bulunması gerekir. Bunun yanısıra yerleşmede ticari değeri olan üretim de yapılmalıdır. Ülkemizde ana yol güzergahında bulunan ve hinterlandı geniş olan bazı şehirlerimiz ticaret fonksiyonu sayesinde ön plana çıkmışlardır. Örnek olarak İstanbul, İzmir, Trabzon ve Samsun verilebilir. Bu şehirler hem limana sahiptir hem de önemli karayollarının bağlantısı üzerinde bulunurlar.

    2.3. Sanayi Şehirleri

    Şehrin gelirinde sanayi ürünlerinin payının önemli olduğu yerleşmeler bu gruba girerler. Söz konusu yerleşmelerdeki sanayi tesisleri, şehire olduğu gibi, aynı zamanda ülke ekonomisine de ciddi katkı sağlarlar. Örnek olarak, İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bursa, İzmir, Denizli, Gaziantep, Adana, Batman, Karabük, Karadeniz Ereğlisi, Kırıkkale, Seydişehir ve İskenderun verilebilir.

    2.4. İdari Şehirler

    Ülkemizin en büyük idari şehri Ankara'dır. Nitekim Ankara'nın büyüyüp gelişmesinde başşehrimiz olması önemli rol oynamıştır. Şehirde pekçok resmi kuruluşun yanısıra yabancı ülkelerin elçilikleri, konsolosluklar bulunmaktadır. Ankara'da yaşayan yüzbinlerce memur, şehre aynı zamanda kültür ve ticaret fonksiyonlarını da getirmiştir.

    2.5. Askeri Şehirler

    Bazı şehirlerimizde veya yakın çevrelerinde büyük askeri birlikler ve binlerce asker bulunmakta ve bu duruma bağlı olarak şehrin üretim ve tüketiminde önemli artışlar olmaktadır. Askeri birlikler aynı zamanda o şehirlerdeki diğer sektörlerin canlanıp ilerlemesine de sebep olurlar. Sarıkamış, Erzurum, Erzincan, Konya ve Malatya şehirlerinin gelişmelerinde askeri fonksiyonun da çok önemli payı mevcuttur.

    2.6. Kültürel Şehirler

    Büyük şehirlerimizden İstanbul, Ankara, İzmir, Adana ve Bursa aynı zamanda kültürel faaliyetlerin, çeşitli eğitim ve sağlık kuruluşlarının, basın-yayın tesislerinin de yoğunlaştığı şehirlerdir. Söz konusu kültürel etkinlikler şehrin gelişmesinde önemli rol oynarlar.

    2.7. Turizm Şehirleri

    Bazı şehirlerimiz gelirini önemli ölçüde turizmden sağlarlar. Turizm öyle bir sektördür ki, ulaşım, ticaret, inşaat gibi pekçok diğer sektörü de canlandırır. Turizm aynı zamanda şehrin yanısıra bölge ve ülke kalkınmasına da katkı yapar. İstanbul, İzmir, Antalya, Alanya, Kuşadası, Marmaris, Çeşme, Bodrum, Nevşehir, Göreme, Fethiye ve Bursa ülkemizin önemli turistlik şehirleri arasındadır.
     

Bu Sayfayı Paylaş