İslam Öncesi Türk Kültür ve Medeniyeti hakkında bilgi

'Tarihi Bilgiler' forumunda Mavi_Sema tarafından 20 Şubat 2011 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    İslam Öncesi Türk Kültür ve Medeniyeti hakkında bilgi konusu
    TÜRK ADININ ANLAMI VE KÖKENİ
    TÜRKLERİN ANAYURDU
    ANAYURTTA KURULAN UYGARLIKLAR
    TOPLUM YAPISI
    SOSYAL HAYAT
    DEVLET YÖNETİMİ
    ORDU
    DİN VE İNANIŞ


    1.TÜRK Adının AnLamı

    Türk Adının anlamı:

    Güçlü, kuvvetli, kudretli,

    Doğan, türeyen, çoğalan, artan anlamlarına gelmektedir.

    Türk� kelimesi ilk defa siyasi ad olarak, Göktürk Devleti tarafından kullanılmıştır. Daha sonra Türk soyuna ait olan bütün toplulukları ifade eden milli bir ad olmuştur.

    Coğrafi bir ad olarak, ilk defa Bizans kaynaklarında Orta Asya için kullanılmıştır. Anadolu ise XII yüzyıldan itibaren Avrupalılarca Türkiye olarak anılmıştır

    2.TÜRKLERİN AnaYurdu

    Türklerin ana yurdu Orta Asya'dır. Orta Asya; Altay-Sayan Dağları�nın kuzeybatısı, Tanrı Dağları�nın kuzeyi, Sibirya steplerinin güneyi ve Hazar Denizi�nin doğusu ile çevrili olan bölgedir.

    3.ANAYURTTA KuruLan UygarLıkLar

    Anav Kültürü: MÖ 4500�1000 arası Türkistan�ın Başkenti Aşkabat yakınlarında ortaya çıkarılmıştır. Yapılan kazılarda dokuma parçaları, seramik ve süs eşyaları bulunmuştur.

    Afanasyevo Kültürü: MÖ 3000�1700 de Altay-Sayan dağlarının kuzey batısında bulunmuştur. Türklerin en eski kültürüdür. Afanasyevo tolumu, avcı ve savaşçı bir toplumdu. Bu toplumun koyun ve at gibi hayvanları besledikleri bilinmektedir. Bu kültür Orta Asya uygarlığının temelini oluşturmuştur.

    Andronova Kültürü: MÖ 1700�1200 yıllarında Altay-Tanrı dağları, Güney Sibirya ve Hazar Denizi�nin doğusuna kadar olan bölgede oluşmuş bir kültürdür. Orta Asya kültürleri içinde yayılma alanı en geniş olanıdır. Afanasyevo Kültürünün gelişmiş bir şekli olarak karşımıza çıkar. Bakırdan yapılanların yanında ilk defa tunçtan ve altından yapılmış eşyalara bu kültürde rastlanır.

    Karasuk Kültürü: MÖ 1200�700 yılları arasında Yenisey�de bulunmuştur. Orta Asya uygarlığında demir, ilk olarak bu kültürde işlenmiştir. Karasuk kültürü mensupları yünlü dokumayı ve keçeden çadır yapmayı öğrenmişler ve üzeri çadırla örtülü, dört tekerlekli arabalar kullanmışlardır.

    Tagar Kültürü: M.Ö.700�100 arası Abakan bölgesinde görülmüştür. Bu kültüre ait çok sayıda keskin ahançer, ok uçları vb. eşyalar bulunmuştur.

    4.TopLum YapıSı

    Aile sosyal hayatın ve toplumun en küçük birimidir.

    Ailelerin birleşmesiyle urug (aileler birliği), urugların birleşmesiyle boy, boyların birleşmesiyle budun ( millet ), budunların birleşmesiyle il ( devlet ) meydana gelir.

    Aile = Oğuş denmiştir. Aile kalabalık değildir, küçük aileler şeklindedir. Bunu sağlayan göçebe hayattır. Anne � baba � çocuklar vardır. Evlenenler ayrılır, en küçük erkek çocuk baba ocağını devam ettirir. Kadın erkekle genelde eşit haklara sahiptir. Tek kadınla evlenme yaygındır. Aile, düğün töreniyle yapılan evlenme ile kurulur, kız evi oğlan evinden kalıng denilen bir başlık alırdı.

    Urug = Ailelerin birleşmesiyle oluşur. Bağımsız bir yapı değildir. Siyasi yönden bir boyun parçasıdır.

    Boy = Urugların birleşmesiyle oluşur. Başlarında boy beyi denilen kişiler vardır. Boyun çıkarlarını korumak, adaleti ve dayanışmayı sağlamak görevidir. Her boyun belli toprağı ve askeri gücü vardır.

    Budun = Boyların birleşmesiyle oluşur. Başında Han bulunur. Han�ın başkanlığında bir merkezden idare edilir. Siyasi yönden bağımsız olduğu gibi, il�e de bağlı olabilir.

    İl ( el ) � Devlet = Budunlar birleşerek il�i meydana getirir. Belli toprağı, halkı, hukuki düzeni olan siyasi bir topluluktur. il dağıldığında onu oluşturan alt birlikler aynen özelliklerini korur. Böylece yıkılan bir Türk devletinin yerine yenisi kolaylıkla kurulur. Bu sosyal teşkilat tarih sahnesinden silinmemelerinde önemli rol oynamıştır.

    5.SosyaL HayaT

    Bozkır yaşantısı mücadeleci ve pratik olmalarını sağlamıştır.

    Halk sınıflara ayrılmaz, toplumda eşitlik esastır.

    Ekonomik ve dini özgürlük vardır. Kölelik ve soyluluk kavramları yoktur. Din adamları ayrıcalıklı bir sınıf değildir.

    Hayvancılık yaygındır. Atı evcilleştirmişlerdir. Göçleri kolaylaştırmıştır.

    Yazın yaşadıkları yerler yaylak, kışın ise kışlak olarak ifade edilmiştir.

    Avcılık yaygındır. Aynı zamanda avcılık önemli bir savaş eğitimi görevine sahiptir.

    Sosyal hayat yerleşik hayata geçmeleriyle beraber değişikliğe uğramıştır.

    Göktürkler döneminde şehirler kurmuşlardır fakat yaygın olarak ilk kez Uygurlar döneminde yerleşik hayata geçmişlerdir.

    Uygurlar evlerini tuğladan yaparlardı, şehirlerine balık demişlerdir. Ordu balık önemli ticaret merkezi olmuştur. Uygurlar bataklıkları kurutup tarlalar açmış, sulama kanalları yapmışlardır.

    Genellikle at ve koyun eti yenirdi. Sütlü darı, peynir ve yoğurt yaygındır. İçki olarak kımız, kısrak sütünün mayasından yapılırdı.

    İpek, pamuk, devetüyü ve yünden elbiseler giyilir, Turfan�da dokunan çiçekli Uygur kumaşları ünlüdür.

    Dini ve ulusal törenlere bütün millet katılırdı. Baharda büyük şölenler düzenlenirdi. Şölenlerin diğer adı toy�dur. Kurban kesilir, yarışlar yapılır, dans edilirdi. Kopuz çalınırdı. Halkın ihtiyaçları karşılanırdı. Sürek avları, at yarışları, okçuluk, güreş, kılıç oyunu ve çevgen adı verilen atlı top oyunu sportif faaliyetlerdendir.

    6.DevLet YöneTimi

    Teşkilatçı olmaları çok devlet kurmalarına sebep olmuştur. Bağımsızlık duygusu gelişmiştir.

    Toplumun siyasi teşkilatlanmasının en üst basamağı il (devlet) olmuştur. Ülke sınırlarını koruyan ve halkı belli kurallara göre yöneten siyasi kuruluşa devlet denmiştir. Başında hakan bulunur.

    Hükümdar ( ilig )

    Egemenliğin ve siyasi iktidarın en başta gelen unsurudur.

    Kağan, hakan, han, şanyü, yabgu, tanhu, ilteber, idikut, erkin hükümdarın unvanlarıdır.

    Hükümdarlığın kaynağı ilahidir. Kutlu hanedan soyundan olanlar hükümdar olabilir. Göktanrı yetkiyi verir, buna kut denir. Kan yoluyla babadan oğla geçer.

    Ülke töre ( türe )�ye göre yönetilir. Devlet ve topum yaşamını düzenleyen kurallardır.

    Kağan resmi törenlerle tahta çıkar.

    Hükümdarlık Sembolleri; Otağ ( hakan çadırı ), örgin (taht), kotuz ( sorguç ), tuğ ( sancak ), yay ve davul.

    Hakan çadırı kubbelidir, kapısı doğuya açılır. Rengi ve şekliyle sahiplerinin konumunu belirtir.

    Hükümdar alp ( cesur ve kahraman ), bilge ( akıllı ), adil ve erdemli olması gerekir.

    Görevi orduya komuta etmek, töre hükümlerini uygulamak, ülkede birliği, dirliği, adaleti sağlamak, dağınık Türk boylarını toplayarak, halkı doyurmak ve giydirmektir.

    Eşlerine katun ( hatun ) denilir. Söz sahibidirler, gerekirse naip ( vekil ) olarak devlet başkanlığı yapar, elçileri kabul eder, devlet meclisine katılır.

    Veraset Sistemi

    Türk devletlerinin en zayıf yönü tahta geçme konusunun belli kurala bağlanmamış olmasıdır.

    Töreye göre hükümdar öldüğünde oğullarının hepsi tahta geçme hakkına sahiptir. Bu durum taht kavgalarına sebep olmuştur.

    Turfan Uygurlarında tahta geçme hukukunun yazılı belgeler ve senetlere dayandırıldığı bilinmektedir. Tahta geçme baş hatunun çocuklarının hakkıdır. Türk kağanlarında siyasi amaçla başka ülke prensesleriyle evlenme de olmuştur.

    Çocuklar küçükse, amcaları tahta geçer. Zaman zaman kurultay seçmiştir. Bazen yaşı en büyük ve bilgili olan tahta geçmiştir.( Ekberiyet Sistemi ).

    En çok karşılaşılan durum hanedan üyelerinin mücadelesi olmuştur.

    Kurultay � Hükümet

    Devlet işlerinin görüşülüp karara bağlandığı büyük meclise kurultay � toy - kengeş denmiştir.

    Belli zamanlarda toplanır, önemli konular görüşülür, karara bağlanır.

    Asker ve sivil tüm yöneticilerle boy beyleri, bağlı kavimlerin yöneticileri katılır. Toygun; meclise katılma hakkına sahip olanlara denir.

    Hakan meclisin doğal başkanıdır. Ekonomik, siyasi, sosyal, dini, askeri konular görüşülür ve karara bağlanır.

    Her yılın dokuzuncu ayında genel toplantı yapılırdı. Hayvanların sayım sonuçları, ordunun durumu, genel sorunlar görüşülür.

    Ayukı ( hükümet ): Siyasi örgütlenmenin kurumlarından biridir. Hakanın ve meclisin emirlerini uygulardı.

    Ayguci ( başbakan ): Hükümetin başında bulunur.

    Buyruk ( bakan ): Hükümet üyeleridir.

    Bitikçi ve tamgacı; Yazışmaları yapar ve dış politikayı yürütür.

    Tarkan, Apa; Saray görevlilerindendir. Askeri ve sivil yönetimden sorumludur.

    Tudun: Denetim ve vergi işleriyle ilgilenir. Vali.

    Ordu; Hükümet konağının bulunduğu şehre denilir.

    İl ( el ) � örgin ( saray ) devlet başkanının oturduğu yer.

    Ebi ( hükümet konağı )

    Bitigciler: Kâtip

    Agı (Agılıg): Hazine

    Agıcı: Hazinedar

    Kenetçi: Danışman

    Subaşı: Ordu Komutanı

    Tigin: Hükümdar Çocukları (Tekin)

    Şad: Diğer Hanedan Mensupları

    Tamgacı: Dış siyaset işlerini yürüten görevliler

    Kımız: Kısrak Sütünden Elde Edilen Türklerim Milli İçkisi

    Balık: ygurların Şehirlerine Verdikleri Ad (Beşbalık Ve Ordubalık Gibi).

    Bitik Taş: Kitabe, Yazılı Taş

    Börk: Genellikle Hayvan Postundan Yapılan Başlık

    Kült: Tapma, Tapınma. Din.

    Minyatür: çoğunlukla eski yazma kitaplarda görülen, ışık, gölge ve hacim duygusu yansıtılmayan küçük renkli resim tekniği.

    Mani Dini (MANİHEİZM) : Hıristiyanlık, Budizm ve Zerdüştlük dinlerinin karışımı bir din.



    İkili Teşkilat

    Türklerde ilk devlet teşkilatı Mete Han tarafından kurulmuştur.

    Ülke sağ � sol ( doğu � batı ) şeklinde ikiye ayrılarak yönetilir.

    Doğu batıya göre üstündür. Güneşin doğduğu yer olduğu için. Hakan doğuda oturur, batıyı yabgu unvanıyla kardeşi yönetir. Yabgu iç işlerinde serbest, dış işlerde büyük hakana bağlıdır.

    Tigin hükümdarın çocuklarıdır. Şad unvanıyla çeşitli yerlere tecrübe kazanmaları için gönderilir. Selçuklu ve Osmanlı�da da görülür.

    6.ORDU

    Kadın erkek her Türk savaşa hazırdır ( Ordu millet anlayışı )

    Ücretli değildir.

    Her Türk bir asker sayılır.

    Ordunun temeli süvarilere dayanır.

    Boy beyi, han, şad, tigin gibi yöneticiler savaşa hazır bir komutandır.

    İlk düzenli Türk ordusu Mete Han tarafından kurulmuştur. Mete Han�ın başa geçtiği M.Ö.209 yılı Türk Kara Kuvvetleri�nin kuruluş tarihi olarak kutlanmaktadır.

    Onlu sistem vardır. En küçük on, en büyük onbin kişilik birlikler vardır. Onbin kişilik birimlere tümen denir. Ordu 24 tümenden oluşur.

    Avrupa bu sistemden etkilenmiştir. Romalılar, Ruslar, Moğollar, Çinliler vb. devletler taklit etmişlerdir.

    Bugünkü flama ve sancak yerine tuğlar kullanılmıştır.

    Genellikle hafif silahlar; ok, yay, kılıç, kalkan, kargı, mızrak, süngü ve hançer kullanılmıştır. Düşman ve araziye göre taktik vardır. Keşif, yıpratma, ani baskın ve Turan Taktiği ( kurt oyunu ) savaş taktikleridir. ( Malazgirt, Niğbolu, Mohaç)

    7.DİN VE İNANIŞ

    Türkler dini bir toplum değildir. Daha çok siyasi bir karaktere sahiptir.

    Din adamları ayrı bir sınıf değildir.

    Türklerde şamanizm�den etkilenme vardır fakat din değildir, büyü ve gizli güçlere inanma vardır. Temsilcilerine şaman denir. Şifa vericilik esastır.

    Eski Türklerde dini inanç üç noktada toplanmıştır;

    Tabiat Kuvvetlerine İnanma

    Atalar Kültü

    Gök Tanrı İnancı



    Tabiat Kuvvetlerine İnanma: Dağ, tepe, kaya, ırmak, vadi, ağaç, orman, güneş, ay ve yıldız gibi varlıklarda bir takım gizli güçlerin var olduğuna inanılır.

    Ruhlar, iyilik seven ve kötülük getiren olarak ikiye ayrılır.

    Doğadaki bu ruhlara iduk yer- su ( kutsal yer su ) denir.

    Umay tanrıça adıdır.

    Yada taşı; yağmur yağdırmak ve rüzgar estirmek için sihrine başvurulan kutsal taştır.

    İlkbaharda ve sonbaharda at ve koyun kurban edilir. İlkbaharda törenler yapılır ( Nevruz: Yenigün )



    Atalar Kültü: Ölen kişilere ve atalara ait hatıralar kutsaldır. Ataların ruhlarının kendilerini koruduğuna inanılır ve kurban kesilir. Mezarlara yapılan saldırı savaş nedeni olabilir.



    Gök Tanrı İnancı: Türklerin asıl dinidir. Bütün kâinatı yaratan Göktanrı�dır.

    Bugünkü Tanrı sözcüğü, Orhun yazıtlarında Tengri veya Tengiri biçimindedir.

    Göktanrı can veren yaşatan ve öldürendir. Yol gösterir, hükmeder, cezalandırır ve mükâfatlandırır.

    Türklerin devlet kurması Göktanrı�nın isteği ile olmuş ve hakana verilmiştir. Tanrı tarafından verilen devleti yönetme yetkisine kut denir.

    Ölenlerin ardından yas tutulur ve yuğ adı verilen törenler yapılır. Bu törenlerde ziyafet verilir, at yarışları yapılır.

    Ölüler kurgan adı verilen mezarlara gömülür.

    Ölümden sonraki hayata inanç vardır. Eşyalar da gömülür. Mezarlara balbal adını verdiğimiz taşlar dikilir.

    Gök kutsaldır, gök ve yer yedi kattan yaratılmıştır.

    Uçmağ; Cennet, Tamu; Cehennem olarak ifade edilmiştir, öldükten sonra dirilişe inanılmıştır.

    Din adamlarına kam denilmiştir.

    Türk topluluklarının asıl dini Gök Tanrı dini olmasına rağmen, bazı topluluklarda değişik dinlerin yayıldığı da görülmektedir.

    Uygurlar arasında Budizm, Maniheizm, Hıristiyanlık ve İslamiyet yayılmıştır. Hazarlar da Museviliği kabul etmişlerdir. Macarlar, Kumanlar, Peçenekler, Tuna Bulgarları Hıristiyanlığı kabul etmiş, itil Bulgarları ise İslamiyet�i seçmişlerdi.

    Hazarlar ve Uygurlar din konusunda daha çok hoşgörülü olmuşlardır.

    İslamiyet dışındaki dinler genellikle Türklerin milli benliklerini kaybetmelerine ve diğer milletlerin arasında yok olmalarına sebep olmuştur.
     

Bu Sayfayı Paylaş