İlk Madde Malzeme Değerleme Yöntemleri

'Muhasebe' forumunda Mavi_Sema tarafından 21 Nisan 2009 tarihinde açılan konu

  1. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    İlk Madde Malzeme Değerleme Yöntemleri konusu Üretime gönderilen ve stokta kalan malzemenin maliyetinin belirlenmesi ancak stok değerleme yöntemleriyle mümkündür.

    STOK DEĞERLEME YÖNTEMLERİ

    1- Ortalama Maliyet Yöntemi
    a- Tartılı Ortalama
    b- Hareketli Ortalama
    2- İlk Giren İlk Çıkar (FIFO)
    3- ► Son Giren İlk Çıkar (LIFO)
    4- Sabit Fiyatlarla Değerleme Yöntemi
    5- Piyasa Fiyatıyla Değerleme Yöntemi
    6- Piyasa Fiyatı ve Alış Fiyatından Düşük Olanıyla Değerleme Yöntemi
    7- Bu yöntemler dışında Gerçek Maliyet ve Sonradan Girecek İlk Çıkar Yöntemleri de kullanılabilir.

    1- ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ

    a-) Tartılı Ortalama: Alış maliyetleri alış miktarına bölünerek birim maliyet bulunur. Buna göre malzeme değerlendirilir.
    b-) Hareketli Ortalama: Her malzeme alışından sonra yeniden birim maliyet hesaplanır.

    Faydaları:
    - Uygulaması kolaydır.
    - Çok yüksek ve çok düşük mallar arasında bir denge sağlar.

    Sakıncaları:
    - Fiyatlar arasında aşırı farklar olduğunda maliyet hesaplamaları çok sağlıklı olmaz.

    2- İLK GİREN İLK ÇIKAR (FIFO) YÖNTEMİ

    İlk alınan malzemenin üretime ilk gönderileceği vasayımına dayanır.

    Sınav Sorusu…

    03.01.2004 100 1.000.000
    05.01.2004 150 3.000.000
    08.01.2004 130 Sevk
    10.01.2004 200 5.000.000

    İlk giren ilk çıkar yöntemine (FIFO) göre sevk maliyeti ne kadardır?

    100 x 1.000.000 = 100.000.000
    30 x 3.000.000 = + 90.000.000
    190.000.000 TL


    Son giren ilk çıkar yöntemine (LIFO) göre üretime sevk maliyeti

    130 x 3,000,000 = 390,000,000 TL

    FIFO’nun yararları: Malzemenin kullanım sırası mantıklı ve sistematiktir. Sağlıklı bir stok kontrolü sağlar. Alınan ve kullanılan malzeme arasında tam bir eşitlik vardır.

    FIFO’nun sakıncaları: Hammadde fiyatlarının yükselmesi durumunda maliyetleri eski fiyata göre saptayacağından “fiktif” (fahiri, görünürdeki kar, gerçek olmayan) karlar elde edilmiş olur. Bunun sonucunda aşırı vergi ödemeleri ve kar dağıtımı olacağından işletmenin mali yapısı zayıflar.





    3- SON GİREN İLK ÇIKAR (LIFO) YÖNTEMİ

    Son alınan malzemenin ilk olarak üretime gönderildiği varsayımına dayanır.

    LIFO’nun yararları: Hammadde fiyatlarının yükseldiği dönemde imalat maliyeti de yükseleceğinden fiktif karlar önlenmiş olacak, bunun sonucunda da aşırı vergi ödemeleri ve kar dağıtımının önüne geçilmiş olacaktır.
    Hammadde fiyatları düştüğünde, maliyet de düşeceğinden kar artar, girişimci yatırıma üzendirilmiş olur.

    LIFO’nun zararları: Fiyatların sürekli yükseldiği bir dönemde hammadde maliyeti piyasa maliyetinin altına düşeceğinden eksik değerlenmiş olacaktır.

    ►Son giren ilk çıkar (LIFO) yöntemi, üretim yapan işletmelerin genelde tercih ettiği bir yöntemdir. VUK’na göre bu yöntem tercih edilirse, bu yöntemden 5 yıl vazgeçilemez.


    4- SABİT FİYATLARLA DEĞERLEME YÖNTEMİ

    Hammadde fiyatlarının belli bir süre sabit fiyatlarla değerleneceği varsayımına dayanır. Dönem sonunda sabit fiyat ile gerçek fiyat karşılaştırılır ve aradaki farklar standart fiyat ve tahmini fiyat olarak saptanır, buna göre de kapatılır.

    Sabit fiyatlarla değerleme yöntemi; hesaplama kolaylığı sağladığı gibi, maliyet kontrolüne de olanak vermektedir.


    5- PİYASA FİYATLARI İLE DEĞERLEME YÖNTEMİ

    Stokların maliyeti belirlenirken piyasadaki fiyatla belirlenir.

    Yararları: Piyasa fiyatı ile değerleme yapıldığından maliyetler daha gerçekçidir.

    Sakıncaları: Piyasadaki cari fiyatların belirlenmesi oldukça güçtür.


    6- PİYASA FİYATI veya ALIŞMALİYETİNDEN DÜŞÜK OLANLA DEĞERLEME YÖNTEMİ

    Muhafazakarlık kavramına dayanır. Stokların maliyeti değerlendirilirken alış maliyeti yada piyasa fiyatlarından hangisi daha düşük ise ona göre değerlendirilir.

    Yararları: Gelecekte doğacak zararların karşılanması, gerçek olmayan kar dağıtımının önlenmesidir.

    Sakıncaları: Piyasada değeri, maliyet değerinden düşük olduğunda düzeltici yevmiye kayıtları yapılır. Fakat piyasa fiyatları yüksek olduğunda stok değer artışı dikkate alınmaz.














    Sınav Sorusu…

    Bir işletmede üretimde kullanılan B malzemesiyle ilgili bilgiler şöyledir:

    Tarih Miktar Birim Maliyet Tutar
    Alış 4 Kasım 100 5,50 550
    Alış 7 Kasım 25 8 200
    İmalata Veriliş 14 Kasım 50
    Alış 23 Kasım 75 10 750
    İmalata Veriliş 30 Kasım 100

    Bu bilgilere göre, ilk giren ilk çıkar (LIFO) yöntemine göre imalata gönderilen malzemenin maliyeti ne kadarıdır?

    50 x 5,50 = 275  14 Kasım (miktar 50)
    50 x 5,50 = 275
    25 x 8 = 200 30 Kasım (miktar 100)
    25 x 10 = + 250
    1000  imalata gönderilen malzeme maliyeti

    Aynı yönteme göre stokta kalan malzemenin maliyeti ne kadardır?

    1. Yöntem  Sadece 23 Kasımdaki 75 miktar malden 50 maiktar kalmıştır. Geriye kalan;

    50 x 10 = 500

    2. Yöntem  Tüm tutarlar toplanır.

    550 + 200 + 750 = 1500

    ve imalata gönderilen malzemenin maliyetinden düşülür.

    1500 – 1000 = 500

    Sınav Sorusu…

    Yukarıdaki bilgilere göre Son Giren İlk Çıkar Yöntemine göre imalata gönderilen malzemenin maliyeti ne kadardır?

    25 x 8 = 200
    25 x 5,50 = 137,5
    75 x 10 = 750
    25 x 5,50 = +137,5
    1225  imalata gönderilen malzeme maliyeti

    Stokta kalan 1500 – 1225 = 275

    Sınav Sorusu…

    Yukarıdaki verilere, tartılı ortalama yöntemine göre imalata gönderilen malzemenin maliyeti nedir?

    550 + 200 + 750 1500
    100 + 25 + 75 200

    İmalata verilenleri topla 14 Kasım  50
    30 Kasım  + 100
    150
    150 x 7,5 = 1125  imalata gönderilen malzeme maliyeti
    1500 – 1125 = 375  stokta kalan malzeme maliyeti
    Sınav Sorusu…

    Yukarıdaki verilere göre hareketli ortalama yöntemine göre üretime gönderilen malzemenin maliyeti nedir?

    - İlk imalata veriliş 14 Kasımdadır. 14 Kasıma kadar olan alışların miktar ve tutar kısımları toplanıp bölünerek birim fiyat belirlenir.

    550 + 200 750
    100 + 25 125

    - İlk imalata veriliş 14 Kasımla çarpılıp üretime gönderilen malzemenin maliyeti bulunur.

    50 x 6 = 300  14 Kasımda üretime gönderilen malzeme maliyeti.

    - Sonra 14 Kasım kadar ki alışın tutar kısmının toplamı, üretime gönderilen malzemenin maliyetinden (300) çıkarılıp bulunan sayı 23 Kasımdaki alışın tutarına eklenir ve 14 Kasıma kadar ki alışın miktar kısımlarının toplamı 14 Kasımda imalata verilen miktardan (50) çıkarılıp bulunan sayı 23 Kasımdaki alışın tutarına eklenir.

    ((550 + 200 ) – 300 ) + 750
    ((100 + 25 ) – 50 ) + 75

    100 x 8 = 800  30 Kasımda üretime gönderilen malzemenin maliyeti
    300 + 800 = 1100  Üretime gönderilen malzemenin maliyeti
    1500 – 1100 = 400  Stokta kalan malzemenin maliyeti

    ( Hareketli ortalamadan 6 -7 yıldır sınavda soru çıkmamıştır)

    Sınav Sorusu…

    Bir üretim işletmesinin Ocak ayı A cinsi malzemesiyle ilgili stok hareketleri aşağıdaki gibidir;

    Tarih İşlem Miktar Birim Fiyat Tutar
    1 Ocak Başlangıçta kalan 500 200,000 100,000,000
    5 Ocak Alım 1,500 250,000 375,000,000
    10 Ocak Üretime Sevk 1,000
    20 Ocak Üretime Sevk 600
    31 Ocak Alım 1,000 300,000 300,000,000

    Tartılı Ortalamaya Göre…

    100.000.000 + 375.000.000 + 300.000.000
    500 + 1.500 + 1.000

    1.000 + 600 = 1.600
    1.600 x 258.333 = 413.352.800 imalata gönderilen malzeme maliyeti

    775.000.000 – 413.352.800 = 361.688.000  stokta kalan

    FIFO’ya göre…

    500 x 200.000 = 100.000.000
    500 x 250.000 = 125.000.000
    600 x 150.000 = +150.000.000
    375.000.000  imalata gönderilen malzeme malyeti

    775.000.000 – 375.000.000 = 400.000.000  stokta kalan


    LIFO’ya göre…

    1.000 x 250.000 = 250.000.000
    500 x 250.000 = 125.000.000
    100 x 200.000 = + 20.000.000
    395.000.000  imalata gönderilen malzeme maliyeti

    775.000.000 – 395.000.000 = 380.000.000  stokta kalan
     

Bu Sayfayı Paylaş