İktisat Konu Anlatım - Fiyat Müdahalesi Yöntemleri

'İktisat' forumunda SeLeN tarafından 11 Eylül 2010 tarihinde açılan konu

  1. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    İktisat Konu Anlatım - Fiyat Müdahalesi Yöntemleri konusu Fiyat Müdahalesi - Fiyat Müdahalesi Nedir - Taban Fiyat - Tavan Fiyat - İktisat - İktisat Ders Konuları



    Devletin fiyatlara müdahalesini ve denge oluşumlarına etkisi, Devletin 3 politikası vardır

    1) FİYAT KONTROLLERİ , 2) MİKTAR KONTROLLERİ , 3) VERGİ UYGULAMALARI

    1) Fiyat Kontrolleri: Devletin yasa yada düzenlemelerde (yönetmelik tebliğ gibi) belirli bir mal yada hizmetin fiyatını tespit etmesi veya sınırlama getirmesidir.

    Fiyat Müdahalesi Yöntemleri

    A) Taban ve Tavan Fiyat Uygulamaları

    TABAN FİYAT Devletin mal ve hizmet arz edenleri korumak için piyasada işlem görülecek asgari fiyatları belirlemesidir.asgari ücret.

    TAVAN FİYAT: Devletin tüketiciyi korumak için piyasada işlem görülecek en yüksek fiyatı belirlemesidir.Tavan fiyat uygulaması sonucu ortaya çıkan sorunlar:

    a) Tayınlama:Tavan fiyat uygulaması ile ortaya çıkan kıtlık tayınlama sorununu ortaya çıkarır.Paylaşım sorunun piyasa mekanizmasının devreden çıkararak idari kararla çözümlenmesidir.karne uygulaması

    b) Karaborsa:Tavan fiyat uygulaması sonucu ortaya çıkan kıtlık ortaya çıkaracaktır.

    c) Satılan malın kalitesinin düşmesi

    2) Miktar Kontrolleri: Devletin piyasada oluşan denge fiyat ve miktarını değiştirmek için kullandığı diğer bir yöntem kotadır.

    Kota:Uluslar arası ticarette ve üretimde uygulanan miktar sınırlamalarıdır.

    a) Üretim kotası:arz edilen mal ve hizmet miktarını sınırlayarak,rekabet koşullarında oluşmuş piyasa fiyatını üreticilerin lehine arttırmaya yönelik devlet politikasıdır.

    b) İthalat kotası:belli bir dönem boyunca ithal edilecek ürün ve değeri üzerine bir tavan koyulmasıdır.burada amaç ulusal endüstrileri korumak ve ödemeler dengesindeki açıkları azaltmaktır.

    3) Vergi Uygulamaları

    a) Spesifik vergiler:Belirli bir maddi ölçü üzerinden alınan vergilerdir.motorlu taşıtlar vergisi gibi

    b) Ad valorem vergiler:Belirli bir parasal değerin yüzdesi şeklinde alınan vergilerdir.gelir vergisi,kurumlar vergisi gibi.

    Vergi yansıması:Vergiyi ödeyen mükellefin bunun bir kısmını veya tamamını fiyat mekanizması aracılığı ile diğer kişilere aktarmasıdır.

    -Talep esnekliği ve arz esnekliğinin birbirine eşit olması durumunda vergi yansıması :vergi yükü tüketici ve üretici arasında eşit paylaşılır.

    -Talep esnekliğinin arz esnekliğinden küçük olması durumunda vergi yansıması : verginin daha büyük bir bölümünü tüketici öder.

    -Talep esnekliğinin 0 olması durumunda vergi yansıması:verginin tamamını tüketici öder.

    -Talep esnekliğinin sonsuz olması durumunda vergi yansıması:verginin tamamını üretici öder.

    -Arz esnekliğinin sosuz olması durumunda vergi yansıması:verginin tümünü tüketici öder.

    B) Tüketici ve Üretici Rantı: Serbest bir piyasada arz ve talep dengesini alıcı ve satıcıların elde ettikleri toplam faydayı maksimize eder.

    Toplam Rant: Bir malın alıcılar açısından toplam değeri ile bu malları üreten üreticilerin toplam maliyetleri arasındaki farktır.

    1) Tüketici Rantı:tüketicinin bir mal için ödemeye hazır olduğu fiyat ile gerçekte ödediği fiyat arasındaki farktır.Yani talep eğrisinin altında ve denge fiyatı üzerindeki alan tüketici rantıdır.

    2)Üretici Rantı:Üreticinin ürettiği malı satmaya razı olduğu fiyat ile satış yaptığı fiyat arasıdaki fiyat farktır.Yani arz eğrisi üstünde ve denge fiyatının altındaki alan üretici rantıdır

    A) ÜRETİM

    İnsanların ihtiyaçlarını dolaylı yada doğrudan karşılayacak mal ve hizmetleri oluşturma çabasıdır.

    Firma: Üretimi gerçekleştiren ve bunların satışı konusunda karar veren ekonomik birimlerdir.

    İmalat: Hammadde veya yarı mamüllerin üretim süreci sonunda şeklini değiştirerek yeni bir mamül elde edilmesi sürecidir.

    Ürün : Üretim faktörlerinin üretim sürecine katılmasıyla elde edilen çıktıdır.

    ÜRÜN FONKSİYONU (Q*) Belirli bir dönemde kullanılan alternatif girdi bileşimlerinin olası maksimum çıktı ile ilişkilendirilmesidir.

    Q* = f (L,K,T,k)

    Sabit Girdi : Ürün miktarındaki değişme karşısında belirli bir süre için miktarı değişmeyen girdidir. (bira)

    Değişken Girdi: Arzu edilen üretim düzeyine göre miktarı değişmeyen girdidir. (EMEK.HAMMADDE)

    Kısa Dönem: Üretim faktörlerinden sadece birinin değişmesine imkan tanıyan süredir.

    Uzun Dönem: Kullanılan tüm girdilerin değiştirilebildiği süredir.

    B) Kısa Dönem Üretim Kavramları

    1- Toplam Fiziki Ürün ; (TPP) : Değişken girdi miktarının arttırılmasına bağlı olarak elde edilen çıktıdır.

    2-Ortalama Fiziki Ürünü ; (APP) : Bir birim emek için elde edilen ürün miktarıdır.Emek verimliliğiyle anlatılmak istenen Ortalama Fiziki Üründür. APP = TPP/L

    3-Marjinal Fiziki Ürün (MPP): Emek miktarındaki bir birimlik değişmenin toplam ürün miktarında meydana getirdiği değişmedir. Bu kavrama aynı zamanda emeğin marjinal verimliliği de denir. (MP)

    TOPLAM, ORTALAMA VE MARJİNAL FİZİKİ ÜRÜN İLİŞKİLERİ

    TPP maksimumken MPP 0 dır. TPP artan miktarda artarken MPP artar. TPP azalan miktarda artarken MPP azalır. TPP azalırken MPP negatiftir. MPP eğrisi APP eğrisinin maksimum olduğu noktada keser.MPP = APP maks.MPP > APP ise ; APP artar MPP < APP ise ; APP azalır

    AZALAN VERİMLER YASASI

    Diğer üretim faktörleri sabitken bir üretim faktörünün üretimde kullanılan miktarının arttırılması durumunda her ilave birimin sağladığı ürün miktarının azaldığını ifade eden ilişkidir.

    C) Uzun Dönemde Üretim

    Tüm girdi miktarlarını değişmesini ölçek ve ölçeğin verimi kavramlarını da beraberinde getirmektedir.

    Ölçeğin verimi : Bütün üretim girdilerinin aynı oranda arttırılması durumunda ürün miktarının hangi oranda değişeceğini ifade eden ölçüttür.

    1) Ölçeğe göre sabit verim : Girdilerdeki artış oranı ile ürün miktarındaki artış oranının aynı olması durumudur.

    2) Ölçeğe göre artan verim : Üretimdeki artışın oransal olarak girdilerdeki artışlardan yüksek olmasıdır.

    3) Ölçeğe göre azalan verim : Ürün miktarındaki artış oranının girdilerdeki artış oranından düşük olmasıdır.

    Marjinal Ürün Değeri: Bir girdinin marjinal fiziki ürünü ile ürününü piyasa fiyatının çarpımı ile bulunur ve marjinal ürününün artışı sonucu elde edilecek geliri gösterir.

    MRP = MPP x Px, MRP > P ise firma girdiyi fazla kullanır, MRP < P ise girdi kullanımı azalır, MRP = P ise optimal girdi kullanım düzeyidir.
    Emek girdisi için ise ; MRP = W (ücret)
    D) MALİYETLER

    Açık maliyetler: Üretim faktörlerini elde etmek için yapılan gerçek ödemelerdir. Muhasebeleştirilmiş maliyette denir.

    Örtük maliyetler: Gerçekte ödeme yapılmayan ancak bir alternatiften vazgeçilmesi nedeniyle oluşan maliyettir. Fırsat maliyetleri de buna dahildir.

    E ) KISA DÖNEM ÜRETİM MALİYETLERİ TOPLAM MALİYETLER

    1-Değişken Maliyet : (VC) Üretim miktarı ile birlikte değişen maliyetlerdir. Hammadde, emek girdileri

    2-Sabit maliyet : (FC) Üretim maliyetleriyle ilişkisi olmayan maliyetlerdir .Bina vergisi

    3-Toplam maliyet : (TC) Sabit ve değişken maliyetin toplamıdır.TC = VC+FC
    ORTALAMA MALİYETLER

    1-Ortalama Sabit Maliyet (AFC ): Firmanın birim üretim başına düşen sabit maliyetidir. AFC=FC/Q

    2-Ortalama Değişken Maliyet (ABC): Firmanın birim üretim başına düşen değişken maliyetidir. ABC= VC/Q

    3-Ortalama Toplam Maliyet (ATC) : Firmanın birim üretimi başına düşen toplam maliyetidir. ATC=TC/Q

    MARJİNAL MALİYET (MC) : Firmanın üretimi bir birim artırması sonucu toplam maliyette oluşan değişmedir. MC=^TC/^Q

    MC eğrisi AVC ve ATC eğrilerini minimum noktalarında keser. AFC eğrisi başlangıçta hızla azalır daha sonra azalış hızı yavaşlar bundan dolayı AVC ve ATC eğrileri birbirini hiçbir zaman kesmez .

    F) UZUN DÖNEM MALİYETLER (LRAC)

    Uzun dönem maliyet eğrisi kısa dönem maliyet eğrisini kapsayan ve kısa dönem maliyet eğrilerine sadece minimum noktalarında teğet olan eğridir. U biçiminde önce artan sonra sabit ve sonrada azalan ölçek ekonomisidir.

    G) KÂR KAVRAMI

    Ekonomik Kar : Elde edilen toplam hasılatın toplam fırsat maliyetini aşan kısmıdır.

    Ekonomik Kar = Toplam Hasılat – Kullanılan tüm girdilerin toplam fırsat maliyeti

    Ekonomik Kar = Toplam Hasılat – (Açık + Örtük maliyetler )

    Muhasebe Karı = Toplam Hasılat – Açık maliyetler
     

Bu Sayfayı Paylaş