ünsüz benzeşmesi örnekleri verirmisiniz

'Frmartuklu Soru-Cevap Bölümü' forumunda Kayıtsız Üye tarafından 27 Aralık 2010 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    ünsüz benzeşmesi örnekleri verirmisiniz konusu ünsüz benzeşmesi örnekleri

    Ünsüz benzeşmesi ya da ünsüz uyumu,[1] Türkçe dilbilgisindeki ses olaylarından biridir. Bu kurala göre herhangi bir kelimeye eklenen ve ünsüz harfle başlayan yapım ve çekim ekleri kendisinden önceki son harf sert ünsüz ise sert, yumuşak ünsüz ise yumuşak ünsüz harfle başlamak zorundadır:

    dolapta, aşçı, evde vb.

    Türkçede ünsüzler (sessiz harfler) sert ve yumuşak olmak üzere iki gruba ayrılır. Sert ünsüzler ç, f, h, k, p, s, ş ve t'dir. Bu harf grubunu öğrencilerin ezberlemesini kolaylaştırmak için "f ı s t ı k ç ı ş a h a p" ifadesi üretilmiştir. Bu kelime grubundaki ünsüz harflerin tamamı serttir. Bunun dışında kalanlar ise yumuşak ünsüzlerdir.

    Sert ünsüzler ç, f, h, k, s, ş, t, p
    Yumuşak ünsüzler b, c, d, g, ğ, j, l, m, n, r, v, y, z
     
  2. SeLeN

    SeLeN Site Yetkilisi Editör

    Ünsüz Benzeşmesi (Ünsüz Sertleşmesi)

    P, ç, t, k, f, h, s, ş harfleri ile biten bir kelimeye c, d, g harfleri ile başlayan bir ek gelirse, ekin başındaki yumuşak harfler sertleşir. Buna göre; c-ç, d-t, g-k olur.
    Örnek [değiştir]

    * Kebap-cı...kebapçı,
    * Yavaş-ca...yavaşça,
    * Ayak-cak...ayakçak,
    * ayak-da...ayakta,
    * yurt-dan...yurttan,
    * ses-deş...sesteş,
    * yap-dı...yaptı,
    * aç-dır...açtır,
    * at-gı...atkı,
    * seç-gin...seçkin,
    * çalış-gan...çalışkan,
    * kıs-gaç...kıskaç...
    * kitap-da kitapta...

    NOT : Bu kural, sayıların rakamla yazılışlarında da geçerlidir. Buna göre rakamlar okunur ve okunuşu p, ç, t, k, f, h,s, ş harflerinden biriyle biterse, ekler de sertleşir. Buna uyulmazsa yazım yanlışı yapılmış olur. Örnek : Saat 3'de geldim. (Yanlış), Saat 3'te geldim (Doğru)
    Özel durumlar [değiştir]

    1. Bazı birleşik kelimelerin bu kurala uymadığı görülür : Dikdörtgen, Akciğer... 2. Bazı matematik terimlerinin bu kurala uymadığı görülür: Üçgen, beşgen.. 3. -De, da bağlacı, başlı başına bir kelime olduğu için p, ç,t,k,f,h,s,ş harfleriyle biten kelimelerden sonra gelse bile sertleşme kuralına uymaz. Zaten de, da bağlacını -d, -d ekinden ayıran en önemli özelliklerden biri de budur. Örnek: Gitsek de olur, gitmesek de..

    Farklı örnekler

    Sözcük: Ek: Yazılışı:
    Kayık -cı Kayıkçı
    Piş -gin Pişkin
    Ağaç -dan Ağaçtan
    Üç -de Üçte
    Simit -ci Simitçi
    Çorap -ci Çorapçı
    Sabah -cı Sabahçı
    Dolap -de Dolapta
    Taş -gin Taşkın
     
  3. Mavi_Sema

    Mavi_Sema Özel Üye

    Ünsüz Benzeşmesi Kuralı

    Sert ünsüzlerle biten sözcükten sonra gelen eklerin başındaki "c, d, g" ünsüzleri sözcük sonundaki seslerle benzeşerek sertleşir. Buna "benzeşme" denir.

    Örnekler:

    Ağaç kelimesi üzerine -dan, -den, -tan, -ten eklerinden uygun olanını getirelim.

    Ağaç-dan: Yanlış

    Ağaç-tan: Doğru

    Diş kelimesi üzerine -ci, -cı, -çi, -çı eklerinden uygun olanını getirelim.

    Diş-ci: Yanlış

    Diş-çi: Doğru

    Dolap kelimesi üzerine -dan, -den, -tan, -ten eklerinden uygun olanını getirelim.

    Dolap-dan: Yanlış

    Dolap-tan: Doğru

    Çalış kelimesi üzerine -gan, -gen, -kan, -ken eklerinden uygun olanını getirelim.

    Çalış-gan: Yanlış

    Çalış-kan: Doğru
     

Bu Sayfayı Paylaş