Ünite 18 / Finansal Sistemler ve Kurumlar

'Öğretmenlerimizin Bölümü' forumunda Siraç tarafından 7 Mart 2009 tarihinde açılan konu

  1. Siraç

    Siraç Site Yetkilisi Admin Editör

    Sponsorlu Bağlantılar
    Ünite 18 / Finansal Sistemler ve Kurumlar konusu Ünite 18 / Finansal Sistemler ve Kurumlar

    Finansal sistem(bir ekonomide fonları arz ve talep edenlerin,fon akımını sağlayan araç gereçlerin ve bunları düzenleyen hukuki ve idari kuralların bütünü ) ve kurumlar
    Finansal piyasa:finansal varlıkların alınıp satıldığı piyasa


    Finansal sistemi oluşturan unsurlar:

    1-fon arz edenler:tasarruf sahipleri :banka,aracı kurum,menkul kıymetler yatırım ortaklığı,menkul kıymetler yatırım fonları,menkul kıymetler borsası,sosyal güvenlik kuruluşları,sigorta şirketleri,koop
    2-fon talep edenler:yatırımcılar
    3-yatırım ve finansman araçları para,mevduat,banka parası,kredi,sosyal güvenlik fonları, kopkaynaklar,tahvil,hisse senedi,ipotekli borç ve irat senedi,kamu hisse senedi,gelir ortaklığı senedi
    4-yardımcı kuruluşlar5-hukuki ve idari düzen

    faizparanın kullanım hakkından belili bir süre için vazgeçilmesinin bedeli
    Reel faiz oranı:ödünç verilebilir fonların arz ve talebine bağlı olarak belirlenir

    Fonların süreleri dikkate alınarak finansal piyasalar:

    1-para piyasası :1 yıl yada daha kısa süreli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasa
    Geçici nitelikte likidite ihtiyacı için başvurulurfon alış verişinde kullanılan araçlar ticari senetlerdir
    2-sermaye piyasası :vadesi 1 yılı aşan orta ve uzun süreli fon arz ve talebinin karşılaştığı piyasagenellikle sabit yatırımların ve net çalışma sermayesinin finansmanında kullanılır

    Örgütlenme biçimine göre finansal piyasalar:

    1-Organize piyasalar:resmi bir piyasa yerinin olduğu,devletin gözetimi ve denetimi altında olan piyasalar
    2-Organize olmamış piyasalar:finansal varlıkların alım ve satımının yapılacağı belirli bir mekanın bulunmadığı piyasalartezgah üzeri piyasalar

    Finansal varlığın piyasaya ilk kez sunuluyor olmasına göre piyasalar:
    1-birincil piyasalar : dolaşıma ilk kez çıkarılan finansal varlıkların alınıp satıldığı
    2-ikincil piyasalar : daha önce alım ve satıma konu olmuş finansal varlıkların alınıp satıldığı
    Aracı kurumlar: mali piyasa araçlarının çıkarımı,alımı,satımı ve pazarlamasıyla uğraşan kuruluşlar

    Finansal kurumların fon arz edenlere ve fon talep edenlere sağladığı katkılar:

    1-fon maliyetlerini azaltmak
    2-risk ayarlaması yapmak
    3-vade ayarlaması yapmak
    4-miktar ayarlaması yapmak
    5-finansal danışmanlık hizmeti sunmak para yaratan finansal kurumlar:


    1-merkez bankaları:

    TC MERKEZ BANKASI, Bankanın Temel Amacı, Görev ve Yetkileri,Banka’nın temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır Banka, fiyat istikrarını sağlamak için uygulayacağı para politikasını ve kullanacağı para politikası araçlarını doğrudan kendisi belirler Temel amacı ile çelişmemek kaydıyla Hükümetin büyüme ve istihdam politikalarını destekler
    Banka’nın temel görevleri,- Açık piyasa işlemleri yapmak,- Hükümetle birlikte Türk Lirasının iç ve dış değerini korumak için gerekli tedbirleri almak ve kur rejimini belirlemek,- Zorunlu karşılıklar ve umumi disponibilite ile ilgili usul ve esasları belirlemek,- Reeskont ve avans işlemleri yapmak,- Ülke altın ve döviz rezervlerini yönetmek,- Ödeme ve menkul kıymet transferi ve mutabakat sistemleri kurmak ve bunların kesintisiz işlemelerini sağlamak,- Finansal sistemde istikrarı sağlayıcı ve para ve döviz piyasaları ile ilgili düzenleyici tedbirleri almak,- Mali piyasaları izlemektir Banka’nın temel yetkileri;- Türkiye’de banknot ihracı imtiyazı tek elden Banka’ya aittir- Banka, Hükümetle birlikte enflasyon hedefini tespit eder, buna uyumlu olarak para politikasını belirler- Banka,

    Kanunda belirtilen para politikası araçlarını kullanmaya, uygun bulacağı diğer para politikası araçlarını da doğrudan belirlemeye ve uygulamaya yetkilidir- Banka, nihai kredi mercii olarak bankalara kredi verme işlerini yürütür- Banka, mali piyasaları izlemek amacıyla bankalar ve diğer mali kurumlardan ve diğer kuruluşlardan gerekli bilgileri istemeye ve istatistiki bilgi toplamaya yetkilidirBanka’nın başlıca müşavirlik görevleri;,- Banka, Hükümetin mali ve ekonomik müşaviri, mali ajanı ve haznedarıdır- Banka, finansal sistemle ilgili olarak istenilecek hususlarda Hükümete görüş verir, bankalar ve uygun göreceği diğer mali kurumlar hakkındaki görüşlerini ve tespitlerini Başbakanlık ile bu kurum ve kuruluşları düzenleme ve denetleme yetkisine sahip kuruluşlara bildirebilir - Banka, Kanunla ve mevzuatla kendisine verilen yetki ve görevlerle ilgili olarak düzenlemeler yapmaya, bu düzenlemelere tabi kurum ve kuruluşlar nezdinde bunlara uygun hareket edilip edilmediğini ve kendisine gönderilen bilgilerin doğru olup olmadığını denetlemeye görevli ve yetkilidir


    2-TİCARET bankaları(mevduat bankaları)
    kişi ve kurumların kısa süreli fon ihtiyaçlarının karşılandığı kumlardır,tüm ülkelerde en yaygın bankacılık türüdür

    Para yaratmayan finansal kurumlar:

    1-Kalkınma(kalkınmakta olan ülkelerde yetersiz olan sermaye ve girişim unsurlarını desteklemek,geliştirmek,kıt kaynakları kalkınma hedefleri doğrultusunda kaynak talep edenlere aktarmak ) ve yatırım bankaları
    2-sigorta kurumları:çeşitli riskleri dağıtmak yada azaltmak amacıyla,üyelerine hizmet sunmak üzere kurulan yarı finansal kumlar
    3-Kolektif yatırım kurumları
    4-factoring ve forfaiting şirketleri

    Factoring nedir ?Factoring, büyük miktarda kredili satışlar yapan firmaların, bu satışlardan doğan alacak haklarının "factor" veya
    "factoring şirketi"
    olarak adlandırılan finansal kuruluşlar tarafından satın alınması esasına dayanan bir finansal faalyiettir Bir fa ctoring anlaşması ile factor,
    satıcı firmanın yaptığı kredili satışlarla ilgili her türlü muhasebe kayıtlarının tutulması, kredili satışlardan doğan alacakların vadesinde tahsil ve takip edilmesi, alacakların tahsil edilmemesi halinde doğacak kayıp ların tam olarak karşılanması, satıcı firmaya kredili satış tutarlarının belirli bir oranında kredi verilmesi, potansiyel ve mevcut müşterilerin mali durumları hakkıda bilgi toplanması ve malların satış imkanlarını arttırmak üzere piyasa araştırmas ı yapılması gibi fonksiyonları üstlenmektedir

    Forfaiting nedir ?

    Forfaiting, özellikle mal ve hizmet ihracatından doğan ve belirli bir ödeme planına göre tahsil edilebilecek olan alacakların bir banka ya
    da bu alanda uzmanlaşmış bir finansman kurumu tarafından satın alınması olarak tanımlanabilmektedir
    Forfaiting işleminde genelde ithalatçının borcu karşılığında ihracatçıya verdiği emre yazılı senet ve poliçeler kullanılmakta, işlem gerçekleştikten sonra ihracatçının hiçbir yükümlülüğü kalmamaktadır
    Her çeşit alacak forfaiting işlemine konu edilebilirse de, uygulamada emre yazılı senet ve poliçe şeklindeki ticari alacaklar daha güvenli
    olduklarından tercih edilmektedirler Forfaiting veren kuruluş, belli bir iskonto oranı üzerinden devraldığı sene t veya poliçe
    şeklindeki
    alacakların karşılığında, teminat olarak banka garantisi talep etmektedir
    Forfaiting işleminde ithal edilecek malın bedeli, bu malın ekonomik ömrüne yayılarak taksitlerle ödenmektedir Önce ithalatçı ve ihracatçı firmalar arasında bir ticari anlaşma yapılmakta, fiyat ve ödeme planı saptanmaktadır İthalatçı mal ları teslim almakta, banka garantisini de sağladıktan sonra borç senetlerini banka aracılığı ile ihracatçı firmaya iletmektedir
    Poliçeler ihracatçı firma tarafından hazırlanmakta, ithalatçı firma tarafından kabul edilmekte ve garantör banka tarafından garanti edilmektedir Garantör ile ithalatçı firma arasında tazminat anlaşması bulunmakta, bu durum forfaiter'ı ilgilendirmemekt edir Forfaiting
    piyasasında, poliçeler "rücusuz" olarak üç kez ciro edilebilmektedir


    5-leasing şirketleri

    LEASING NEDİR ?

    Ülkemizdeki uygulaması finansal kiralama olan leasing, bir yatırım malının mülkiyeti leasing şirketinde kalarak belirlenen kiralar karşılığında kullanım hakkının kiracıya verilmesi ve sözleşmede belirlenen bir değer üzerinden sözleşme süresi sonunda mülkiyetin kiracıya geçmesini sağlayan bir finansman yöntemidir

    6-risk sermayesi şirketleri ,
    Risk Sermayesi , girişimcilerin iş fikirlerinin , küçük işletmelerin ileri teknoloji yatırımları, Ar-Ge faaliyetleri , işletmelerin kuruluş
    ,ürün tutundurma ,büyüme, iyileştirme ve el değiştirme aşamalarında büyüme potansiyeli olan küçük işletmelere , öz sermaye iştiraki yad akredi aktarımı şeklinde bir finansman modelidir
    Risk Sermayesi ile , halka açılacak küçük işletmelere köprü finansmanı sağlanırken, işletmelerin kurumsallaşması için işletme içindeki
    yöneticilere ( managament buy- out ) ve işletme dışındaki potansiyel girişimci ve yöneticilere ( managament buy-in ) işletmeyi kontrol
    ve yönetmeleri için gerekli sermaye aktarımı sağlanır
    Finansal araçların özellikleriparaya çevrilebilirlik,bölünebilirlik,geri dönülebilirlik
    Getiri:bir finansal varlığın getirisi,o araçtan belirli bir zaman diliminde sağlanacak nakit girişleriyle ölçülür
    Vade:finansal varlığın vadesi,bunun ihraç edildiği tarih ile son ödemenin yapılacağı tarih yada yatırımcının o finansal varlığı paraya dönüştürmeyi düşündüğü tarih arasında kalan süre
    Riskin tahmin edilebilirliliği :getirindeki ölçülebilir belirsizlik

    Para piyasası finansal araçları:

    1-Hazine bonosu: İster kişiler ister şirketler veya devlet olsun gelir ve gideri arasında dengesizlik olan yani gideri gelirinden fazla olan

    herkesin önünde bir seçenek vardır : Borçlanmak Devletin de geliri giderini karşılamaz ise yapacağı işlem borçlanmaktır Böylece devlet para piyasalarına "borç almaya" çıkar Bu borcu elbetteki "faiz karşılığı" olmak üzere ister Borç senedi olarak da hazine bonosu ve devlet tahvillerini kullanır Bu işleme "iç borçlanma" denir Hazine bonoları faiz oranları para piyasalarındaki faiz oranlarının belirlenmesinde oldukça etkili rol oynar Hazine bonosu çeşitleri Hazine Bonosu: En fazla BİR yıl vadeye sahiptir Kısa vadeli borçlanma için kullanılır Devlet Tahvili : BİR yılın üzerinde vadeye sahiptir Uzun vadeli borçlanma için kullanılır

    2-Geri satın alma anlaşması:repo: Repo ,sabit getirili bir menkul kıymetin ,belli bir süre sonunda geri alım taahhüdüyle satımıdırKimlere uygundur ?Paranızı kısa vadeli olarak değerlendirmeyi düşünüyorsanız ,repo size en uygun alternatiflerden biri olacaktırBankamızda paranıza 1 günden başlayıp birkaç aya kadar repo yapma hizmeti sunularak nakit akışınızı ihtiyaçlarınız doğrultusunda düzenlemeniz sağlanmaktadır
    3-Banka mevduatı

    4-Finansman bonoları : Finansman Bonosu Nedir?

    İhraççının borçlu sıfatı ile düzenleyip, sattıkları emre veya hamiline yazılı menkul kıymetlerdir Kısa vadeli borçlanma aracı olup, vadesi 60 günden az 720 günden fazla olamaz İskonto esasına göre satılır Finansman Bonosunun Türleri Nelerdir?Finansman bonoları teminat türlerine göre çeşitli tiplere ayrılır Garanti Kaydı Taşımayanlar A Tipi, Banka Kredisi İle Desteklenmişler B Tipi, Banka Garantili Olanlar C Tipi, Hazine Garantisi Taşıyanlar E Tipi, Başka Bir Ortaklığın Garantisini Taşıyanlar F Tipi olarak tanımlanır Finansman Bonosunun Faiz Oranı Nasıl Belirlenir?Finansman bonosunun faiz oranı ihraçcılarca serbestçe belirlenir

    5-Banka bonosu: Banka Bonosu ve Banka Garantili Bono Nedir? İkisi de mevduat kabul etmeyen bankalar tarafından çıkarılır Banka
    bonosu, bankanın borçlu sıfatıyla çıkardığı borçlanma senetleridir Banka garantili bono ise bankanın kredisini kullanan kuruluşlardan birinin aldığı krediye karşılık teminat olarak verdiği emre muharrer senedin, bankaca garantiye alınıp, ihraç edilen menkul kıymete denir
    6-Varlığa dayalı menkul kıymet:vdmk:

    Sermaye piyasası araçları:
    1-Hisse senetleri : Hisse Senedi Nedir? Anonim ortaklıkların çıkardıkları kıymetli evraklardır Sözü geçen Anonim Şirketin hisse senedi alındığında , o şirkette ortaklık hakkı edinilmiş olur
    Hisse Senedinden Nasıl Getiri Elde Edilir ? Hisse senedi sahipleri temel olarak iki tip getiri elde ederler: 1Sermaye kazancı:Basitce hisse senedini düşük fiyattan alıp,yüksek fiyattan satarak elde edilen getiridir 2 Kar payı (Temettü) geliri: Temel olarak temettü, şirketin sahipleri ve hissedarlarına dağıtılan şirket karıdır Borsada işlem gören şirketler kar dağıtıp dağıtmamakta serbesttirler Hisse senetleri borsada işlem görmeyen şirketler ise dağıtılabilir karın yarısından az olmamak üzere belirlenecek birinci temettüyü nakden dağıtmak zorundadır

    2-Tahvil : Tahvil basit olarak borçlanmayı ifade eder Bir tahvile yatırım yapıldığında, aslında para ödünç verilmiş olur Karşılığında ise;
    1 Anapara
    2 Belirli bir oranda (Kupon Oranı-Faiz Oranı) getiri elde edilir Borç verilen paranın geri dönüşü tahvil çıkaran kuruluş tarafından garanti edilir ve bu kuruluş ödünç verilen parayı telafi etmek için yatırımcıya belirli bir oranda faiz ödemesi yapar Tahvil aracılığı ile borç toplayan taraf şirketler olabileceği gibi,Türkiye'de çok yaygın olarak görüldüğü üzere 'Devletler' de olabilmektedir Türkiye'de iç borçlanma amacıyla Devlet Tahvili ve Hazine Bonosu, Halka Arzlar ve İhaleler Aracılığı ile halktan borç almak amacıyla kullanılan menkul kıymetlerdir

    Nominal Değer, Kupon Oranı, Vade Nedir?

    1 Nominal değer, Tahvil veya bononun vadesinde yatırımcının eline geçecek olan para miktarıdır

    2 Kupon oranı, nominal değer üzerinden yüzde olarak belirtilen, yatırımcının alacağı faiz miktarıdır Tahvil ve bonolarda ayrıca faizin ne zaman ödeneceği üç aylık, altı aylık veya yıllık olarak belirtilmektedir

    3 Vade, anaparanın ve son faiz ödemesinin yapılacağı tarihtir

    Tahvile Yapılan Yatırımın Riski Nedir?

    1 Geri Ödeme Riski: Anaparanın ve faizin yatırımcıya geri dönüşü tahvili ihraç eden tarafından garanti edildiği için, bu kuruluşun güvenilirliği tahvilin riskliliğini etkiler Tahvil şirket tarafından çıkarıldığında, şirketin iflas etmesi durumunda şirket borcunu ödeyemeyebilir Devlet Tahvilleri'nde bu risk çok düşük olduğu için, şirket tahvillerinin getirisi Devlet Tahvilleri'nden daha yüksek olur Fakat Türkiye'de devlet politikası, genel ekonomik konjonktür, şirket tahvillerine vergi avantajları sağlanmaması gibi nedenlerden dolayı, şirketler için bu işlem yüksek maliyetli olmaktadır

    Dolayısıyla ülkemizde Özel Sektör Tahvili uygulamasına pek rastlanamamaktadır

    2 Faiz Oranı Riski: Faizlerdeki artış bonoların değerini kaybetmesine neden olurken, faizlerdeki düşüş bono
    fiyatlarının yükselmesine neden olur Piyasa Borçlanma Oranı (Aşağıda) Tahvil Fiyatı (Yukarıda) Piyasa Borçlanma Oranı (Yukarıda) Tahvil Fiyatı (Aşağıda) Piyasa faiz oranı yükselerek tahvilin kupon oranını geçtiğinde, yatırımcılar piyasadan daha yüksek oranlı borçlanabilecekleri için tahvil değer kaybeder Faizlerin yükselmesi bir risk oluşturduğu gibi düşmesi de tahvil yatırımcıları için bir avantaj yaratır Piyasa faiz oranı düştüğünde tahvilin kupon faiz oranı sabit kalacağından, tahvilden piyasada olduğundan daha fazla getiri elde edilir Dolayısıyla tahvil değer kazanır Yatırımcı isterse tahvil fiyatının artışı dolayısıyla vadeye kadar beklemeden
    elindeki tahvili yüksek fiyattan satabilir

    3 Politik Risk: Ülkenin politikasındaki tutarsızlık, tahvillerin fiyatının düşmesine neden olabilir Ayrıca para birimindeki dalgalanmalar ve ekonomideki istikrarsızlık da tahvil fiyatlarını olumsuz etkiler

    Tahvile Yatırım Yapmanın Avantajları Nelerdir?

    İstikrarlı Kupon Ödemeleri Tahvile yatırım yapıldığında genelde periyodik dönemlerde belirli bir faiz oranından getiri elde edilir Dolayısıyla bu getirinin günü ve miktarı önceden bilinir ya da tahmin edilebilir Yatırıma İlk Adım Kredisi yüksek bir kuruluşun tahvilini aldığınızda, düşük riskli fakat banka faizlerinden daha çok getiri elde edebileceğiniz bir yatırım yapmış olursunuz Düşük riskli ve sabit getirili olması sebebiyle yatırımın ilk adımı olarak
    değerlendirilebilir Esneklik ve Kolaylık Yatırımcılar tahvillerinin vadesini beklemek zorunda değillerdirPiyasada faizlerin
    dalgalandığı dönemlerde trade etme ve böylece oluşan faiz farklarından yararlanma şansına sahiptirler Yatırımcılar finansal amaçlarına göre tahvilleri alıp, satabilirler
     

Bu Sayfayı Paylaş