Ülkemizde Halı Dokumacılığı En Çok Hangi Şehirlerimizde Yapılır

'El Sanatları' forumunda DeMSaL tarafından 5 Mayıs 2010 tarihinde açılan konu

  1. DeMSaL

    DeMSaL Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Ülkemizde Halı Dokumacılığı En Çok Hangi Şehirlerimizde Yapılır konusu halı dokumacılığı - halı dokuma hakkında - yurdumuzda halı dokumacılığı


    Halı
    Pamuk, kıl, ipek, yün ipliklerin halının boyuna yan yana dizilmesinde meydana gelen çözgü iskeletinin her çift teline yün, ipek, floş iplerinin değişik tekniklerle, ilme bağlanıp, üzerine atkı ipliği kirkitle sıkıştırılmak suretiyle dokunan havlı yüzlü dokumadır. Halı imalinde atkı sayısı iki veya üçtür. Türkiye'de genellikle iki atkı kullanımı görülmektedir. Birkaç sıra dokuma yapıldıktan sonra ilmeler halı makası ile istenilen yükseklikte kesilmektedir. Son yıllarda desene göre havları kabartmalı olarak kesilen halılar da görülmektedir. Yaygı, örtü, yastık vb. olarak kullanılmaktadır.

    Halı dokumalarda genellikle iki tip düğüm görülmektedir.

    1. Türk Düğümü (Gördes Düğümü - Çift Düğüm - Kapalı İlme): Manisa'nın Gördes kazasında kullanıldığından bu ismi alan, Türkiye'de halı dokumalarda kullanılmaktadır, dünya literatürüne de Türk Düğümü olarak geçmiştir. Bu düğümünde iki türü görülmektedir. İç Anadolu'da kullanılan düğüm şeklinde, iplik, çözgü çiftinin önce öndeki sonra arkadaki teline dolanarak bağlanan düğümdür. Batı Anadolu'da kullanılan düğümde aynı işlem ters uygulanmaktadır. Bu değişiklik halının kalitesini etkilememekte, yalnızca Batı Anadolu'da dokunan halıların hav kesiminde kolaylık görülmektedir.
    2. İran Düğümü (Sine İlmesi - Tek Düğüm - Açık İlme): Batı İran'daki bir yöreden adını alan Sine Düğümü olarak bilinmektedir. Bu düğümde iplik yalnızca çözgü çiftinin önündeki teline bağlanır, diğer çözgünün arkasından geçirilip aşağı doğru çekilerek sıkıştırılmaktadır. İran düğümlü halılarda da iki atkı ipi kullanılmaktadır.

    Uşak, Konya, Bergama (Yağcıbedir), Hereke, Gördes, Kula, Ladik, Sivas, Milas, Antalya (Döşeme altı), Fethiye, Kırşehir, Niğde, Kayseri, Isparta renk, motif, kaliteli halı üretimi yapan önemli halı merkezlerdendir.

    Dokuma yapılan tezgahları kullanım biçimleri ve tiplerine göre şu şekilde sınıflandırılabilir:
    irkitli Dokuma TezgahlarıMasa tezgahı, yatay tezgah (konar - göçer veya yer tezgahı; bez ayağı dokumaların yapımında kullanılmaktadır), dikey tezgah (halı dokuma tezgahı. Sarma tezgah, düz tezgah olmak üzere üç çeşidi görülmektedir). Mekikli Dokuma TezgahlarıKamçısız tezgahlar (genellikle iki pedallı, mekiğin elle atılması ile dokumalar yapılmaktadır), Kamçılı Tezgahlar (mekiğin kamçının çekilmesi ile atılarak dokuma yapılmaktadır), Çukur Tezgahlar (dokuyucunun oturduğu yer, pedalların bulunduğu kısım çukur içerisindedir), Yüksek Tezgahlar, Armürlü (sekiz gücüden yirmidört gücüye kadar gücü gerektiren dokumalarda kullanılmaktadır) ve Jakarlı (Yirmi otuzikiden fazla gücü gerektiren dokumalarda kullanılmaktadır) Tezgahlar.

    Halı Dokuma:

    * Kayseri (İç Anadolu),
    * Gördes, Milas, Demirci, Uşak (Ege Bölgesi),
    * Yağcıbedir (Marmara Bölgesi),
    * Ardahan (Doğu Anadolu)
    * Isparta (Akdeniz Bölgesi)

    El Halısı, hav iplikleri, çözgü ipliklerinin üzerine elle düğümlenmiş olan halı tipidir. Yanyana düzgün şekilde bir çerçeveye dizilmiş çözgü ipliklerinin her çiftine yün, ipek veya rayon ipliklerle düğüm atılarak ilmek sıraları teşkil edilmesi ve en az bir sıra atkı atılıp ilmek sırasının sıkıştırılması şeklinde üretilir. El halılarının kalitesini belirleyen hav ipliklerinin cinsi, düğüm şekli ve düğüm sıklığıdır.
    Türklerde iç ve dış mimari süslemenin en renkli kolu çini sanatıdır. Çinicilik Selçuklularla birlikte Anadolu’ya girmiştir. Anadolu Selçukluları ile çok yaygın ve çeşitli tipteki mimari yapıtlar üzerinde büyük bir gelişme göstererek varlığını günümüze kadar sürdürmüştür. Her dönemin çini süslemesi daha önceki dönemin teknik üstünlüğünü sürdürmekle birlikte yeni teknik buluş ve renklerde bu sanatı zenginleştirmiştir. Uşak halılarında çini süsleme üslubu görülür.[2]
    Öncelikle atkılarının atılmasından sonra (arka iplikleri) üzerine desene göre istenilen hav yüksekliğinde iplerin geçirilerek düğümlenmesi ile yapılan genelde ev içinde kullanılan yer örtüsü. EL DOKUSU HALI ÜRETİMİ Dünya dokumacılık tarihinde, yaklaşık 3000 yıldır temel yapısı değişmeden bu güne kadar önemini saklamış tek ürün, el dokusu halıdır. HALICILIK NEREDE BAŞLAMIŞTIR VE YAYILMIŞTIR - Bu konuda kesin bilgiler olmamakla birlikte, ilk halı örneklerinin bulunduğu yerler ile, bütün halı merkezlerinin Türklerin yaşadığı ve yerleştiği yerlerde olması dikkat çekicidir. - Ayrıca çeşitli dillerde aldığı isimlerin Türkçe ismine yakın olması, gibi bazı işaretler, halıcılığın orta Asya'dan göç eden Türk boylarıyla yayıldığını gösteren güçlü işaretlerdir. HALI KİLİMİ NEDİR? - Kilim dokuması, halının başlangıcında zincirden sonra, bitişte ise havlu dokumadan sonra yapılır. - Kilim dokuması, havlı dokuma kısmının dağılmaması için halı tipine göre yün, pamuk ve ipek ipliği ile yapılır. Tarihte ilk halıyı Türklerin kullandığı bilinmektedir. Bir mezarda bulunan ipek halı günümüzde hâlâ sergilenmektedir
     

Bu Sayfayı Paylaş