ÖSS Edebi Sanatlar-Söz Sanatları Soruları ve Cevapları

'SBS - ÖSS - Sınavlar' forumunda DeMSaL tarafından 26 Haziran 2010 tarihinde açılan konu

  1. DeMSaL

    DeMSaL Özel Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    ÖSS Edebi Sanatlar-Söz Sanatları Soruları ve Cevapları konusu 1. “Yeşile koşan Londra’yı gördükçe hep denizi kovalayan İstanbul’u düşündüm.” cümlesinde aşağıdaki söz sanatlarından hangisi vardır? (1974/ÖSYS)
    A) Teşbih

    B) Teşhis

    C) Mürsel mecaz

    D) Tekrir

    E) Kinaye



    2. Kurban olam kurban olam

    Beşikte yatan kuzuya

    Bu beyitte aşağıdaki edebi sanatlardan hangisi yapılmıştır? (1976/ÖSYS)

    A) Cinas

    B) İstiare

    C) Benzetme

    D) Kişileştirme

    E) Abartma



    3. Ey benim sarı tamburam,

    Sen ne için inilersin?

    İçim oyuk, derdim büyük

    Ben onun’çün inilerim.

    Sazın gerçekten de içi oyuktur. Ama burada anlatılmak istenen başka bir şeydir.

    Böyle bir yazın sanatı (edebi sanat) aşağı*dakilerden hangisinde vardır? (1979/ÖSYS)

    A) Güleriz ağlanacak halimize.

    B) Şu karşıma göğüs geren,

    Taş bağırlı dağlar mısın?

    C) Sakinler meclisten çekmiş ayağı.

    D) Kısmetimdir gezdiren, yer yer seni,

    Arşa çıksan akıbet yer yer seni.

    E) Gül hasretinle yollara tutsun kulağını.



    4. Ne efsunkâr imişsin ah ey didar-ı hürriyet

    Esir-i aşkın olduk gerçi kurtulduk esaretten

    Aşağıdaki dizelerin hangisinde, yukarıdaki beytin ikinci dizesindeki sanata benzer bir sanat vardır? (1980/ÖSYS)

    A) Karlar altında bir ilkbaharım ben

    B) Kar değil gökyüzünden yağan beyaz ölümdü

    C) Şu bakır zirvelerin ardından

    Bir süvari geliyor kan rengi

    D) Ruhu her yerde buhurdan gibi yıllarca tüter

    E) Ben garip çizgilerle uğraşırken baş başa

    Rastlamıştım duvarda bir şair arkadaşa



    5. “Menekşeler külahını kaldırır”

    dizesindeki edebi sanat, aşağıdaki dizelerden hangisinde vardır? (1981/ÖSYS)

    A) Güzel gitti diye pınar ağladı

    B) Ak kuğular sökün etti yurdundan

    C) Gül budamış dal dal olmuş

    D) Kara yerde mor menekşe biter mi?

    E) Gözlerim kapıda kulağım seste



    6. Dağ dağ o güzel ses bütün etrafı gezindi;

    Görmüş ve geçirmiş denizin kalbine sindi.

    Bu dizelerdeki kişileştirme, aşağıdakilerden hangisinde yoktur? (1982/ÖSYS)

    A) Bir sarmaşık uyanıyordu uykusundan;

    Geriniyordu bir eski duvarın sıvasından

    B) Bir bulut geldi üstüne bahçenin,

    Bütün ağaçların keyfi kaçtı.

    C) Toros dağlarının üstüne

    Ay, un eledi bütün gece

    D) Eskici dükkanındaki asma saat,

    Çelik bir şal atmış omuzlarına

    E) Ay, zeytin ağaçlarından yere damlıyordu;

    Açtım avucumu altına tuttum



    7. “Sakin ve rüzgârsız havalarda, bacalar üzerinden bir türlü savrulup dağılmayan dumanlar birbiri üzerine nasıl birikirse, bu sesler de öylece göğün boşluğunda toplanıyor, kolay kolay dağılmıyordu.

    Bu cümlede birbirine benzetilen iki şey aşağıdakilerden hangisidir? (1984/ÖSYS)

    A) Hava - Rüzgâr

    B) Rüzgâr - duman

    C) Hava - Ses

    D) Duman - Gök

    E) Duman - Ses



    8. “Anadolu” kelimesinin, “Anadolu, hepimize hınç, şüphe ve emniyetsizlikle bakıyordu.” cümlesin*deki kullanılışına benzer bir kullanım, aşağı*dakilerden hangisinde vardır? (1984/ÖSYS)

    A) Ankara, bütün Orta Anadolu’ya bir iç kale vazifesi görmüştür.

    B) Erzurum, Türkiye coğrafyasına 1890 metreden bakar.

    C) O günlerde Konya’nın nasıl yaşadığını ve ne düşündüğünü bilmiyoruz.

    D) İstanbul’un asıl manzarasına bir sivil mimari oluşturmuştur.

    E) Bursa kadar muntazam bir devrin malı olan bir şehir bilmiyorum.



    9. “Ey saz benizli yolucu, sen, söyle bana,

    Kuş uçmaz, kervan geçmez sema yolunda;

    Gündüzün, gecenin hangi kovuğunda

    Dinlenmek için gidip yatacaksın?”

    Burada şairin “yolcu” diye seslendiği “ay”dır.

    Bunu, şiirdeki hangi sözlerinden çıkarabiliriz?

    (1985/ÖSYS)

    A) sema yolunda

    B) kuş uçmaz, kervan geçmez

    C) saz benizli

    D) gündüzün, gecenin hangi kovuğunda

    E) dinlenmek için gidip yatacaksın



    10. “Artık dağlar sırtlarından kürklerini attılar. Fakat henüz sabahları serince olduğundan, omuzlarına sislerden birer atkı alıyorlar. Şimdi rüzgâr ağaçlar arasında ılık ılık esiyor. Hece böcekler, görülecek şey!”

    Parçada kişileştirilen varlık, aşağıdakiler*den hangisidir? (1985/ÖSYS)

    A) böcekler

    B) sisler

    C) rüzgâr

    D) ağaçlar

    E) dağlar



    11. Kalem böyle çalınmıştır yazıma

    Yazım kışa uymaz, kışım yazıma.

    Bu iki dizedeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? (1986/ÖSYS)

    A) benzetme (teşbih)

    B) cinas

    C) kişileştirme (teşhis)

    D) abartma (mübalağa)

    E) istiare



    12. Durgun bir akşamın erguvan örtüsünü

    Yırtarken çekinerek gecenin kara eli

    Yorgun bir gölge, omzunda bir günün yükü

    Sürüklüyor ufuklara ağır adımlarını

    Bu dizelerde kişileştirilen varlıklar aşağıda*kilerin hangisinde verilmiştir? (1987/ÖSYS)

    A) Yorgun omuz - sürüklenen ufuklar

    B) Durgun bir akşam - ağır adımlar

    C) Erguvan örtü - bir günün yükü

    D) Akşamın örtüsü - omuzun yükü

    E) Gecenin kara eli - yorgun bir gölge



    13. Kısmetindir gezdiren yer yer seni

    Arşa çıksan akıbet yer yer seni

    Bu iki dizedeki söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? (1988/ÖSYS)

    A) Mecaz

    B) Cinas

    C) Kinaye

    D) İstiare

    E) Hüsn-i ta’lil



    14. Anavarza at oynağı

    Kana bulanmış gömleği

    Kıyman a zalımlar kıyman

    Kör karının bir deyneği

    Yaşlı bir kadının öldürülen tek oğlu için duyduğu acıyı dile getiren bu dörtlükte, aşağıdaki açıklamalardan hangisine uygun bir söz sanatı vardır? (1988/ÖSYS)

    A) Bir anlam inceliği yaratmak için bildiği şeyi bilmez görünme

    B) Bir sözcüğü, iki anlamını birden sezdirecek biçimde kullanma

    C) Bir sözcüğü, gerçek anlamı dışında başka bir sözcük yerine kullanma

    D) Bir olgunun gerçek etkenini bir yana bıra*karak olguyu başka bir nedene bağlama

    E) Birkaç şeyi söyledikten sonra onlarla ilgili başka şeyleri bir sıra gözeterek anlatma



    15. Adam, elini uzattı; tam onu koparacağı sırada, mor menekşe: “Bana dokunma!” diye bağırdı.

    Bu cümledeki en belirgin söz sanatı aşağıdakilerden hangisidir? (1989/ÖSYS)

    A) Teşbih (benzetme)

    B) Tezat

    C) İstiare

    D) Kinaye

    E) İntak (konuşma)



    16. İlahi, kabul senden ret senden; şifa senden, dert senden... İlahi, iman verdin, daim eyle; ihsan verdin, kaim eyle.

    Bu parçadaki altı çizili sözcükler aşağıdaki*lerden hangisine örnektir? (1989/ÖSYS)

    A) İmale

    B) Seci

    C) Aliterasyon

    D) Redif

    E) Cinas



    17. Yalnız zaman olur bazı akşamlar

    Bir kadın çehresi; yanarken camlar

    Bir lahza belirir loş aynalarda

    Bu dizelerde geçen, “yanarken camlar” sö*zünde, aşağıdaki açıklamalardan hangisine uygun bir söz sanatı vardır? (1990/ÖSYS)

    A) Bir durumu, gerçekte olduğundan daha üstün gösterme

    B) Bir sözü benzetme amacıyla bir söz yerine kullanma

    C) Birden çok anlamı bulunan bir sözcüğü uzak anlamıyla kullanma

    D) İnsanlara özgü bir niteliği cansız varlıklara aktarma

    E) Bir olguyu, gerçek nedeninin dışında, hoşa giden bir nedene bağlama



    18. Yapıtlarında daha çok kırsal kesim insanlarını anlatan birkaç yazar, Yakup Kadri Karaosman*oğlu’yla görüşmeye gider. Bu ilgiden çok hoşnut olan Yakup Kadri, bir ara merakla konuk yazarlara nerelerden geldiklerini sorar. Yazarlardan biri gülerek: “Yabandan geliyoruz üstat, Yaban’dan!” der.

    Parçada geçen “Yaban’dan geliyoruz.” sözünde, aşağıdaki açıklamaların hangisine uygun bir söz sanatı vardır? (1990/ÖSYS)

    A) Bir anlam inceliği yaratmak için bildiğini bilmezlikten gelme

    B) Bir sözcüğü alışılmış anlamının dışında bir anlamda kullanma

    C) Söylenmek isteneni en az sözcükle anlatma

    D) Bir gerçeği sezdirmek için bir sözü hem gerçek hem mecaz anlamıyla kullanma

    E) Söz arasında, bilinen bir duruma işaret etme



    19. Nedir can kim anı sen nazenin canane vermezler

    Sana aşık olanlar yoluna cana ne vermezler

    Bu dizelerde olduğu gibi, söylenişleri bir, anlamları ayrı sözü bir arada bulundurma sanatı aşağıdakilerden hangisidir?(1991/ÖSYS)

    A) Cinas

    B) Hüsn-i ta’lil

    C) Teşhis

    D) Tevriye

    E) İntak



    20. Aşağıdaki dizelerin özellikle hangisinde bir abartma vardır? (1991/ÖSYS)

    A) Bir ah çeksem dağı taşı eritir.

    Gözüm yaşı değirmeni yürütür.

    B) Bu topraklar ecdadımın ocağı

    Evim, köyüm hep bu yerin bucağı

    C) Ne doğan güne hüküm geçer

    Ne halden anlayan bulunur.

    D) Derdim çoktur hangisine yanayım

    Yine tazelendi yürek yarası

    E) Yükseğinde büyük namlı karın var

    Alçağında mor sümbüllü bağım var



    21. (I) Dik, sarp bir doruğa tırmanan bir dağcıyı andırıyor deneme yazarı. (II) Yamaçta ayağını koyacağı bir yer arıyor. (III) Elleriyle tutunacak bir yer seçiyor. (IV) İpini takacağı bir kaya parçası gözlüyor; adım adım tırmanıyor, sınaya sınaya yükseliyor. (V) Tepede, ulaştığı noktada, bir dağcı gibi güven duygusu sarıyor içini.

    Yukarıdaki cümlelerin hangisinde benzetmeye yer verilmiştir? (1992/ÖSYS)

    A) I ve III B) I ve V C) II ve III D) II ve IV E) IV ve V



    22. Aşağıdakilerin hangisinde bir kinaye vardır? (1992/ÖSYS)

    A) Gönül sevdiğinden soğur

    Görülmeyi görülmeyi

    B) Gölgesinden dinlendiğim

    Koca çamlar yerinde mi

    C) Şu karşıma göğüs geren

    Taş bağırlı dağlar mısın

    D) Elbet bir devasız dertten

    Doğan göz bir zaman ağlar

    E) Uçtu kuşların kervanı

    Her biri bir dala gider



    23. Aşağıdaki dizelerden hangisinde dört öğesi de bulunan bir “teşbih” vardır? (1995/ÖSYS)

    A) Her hatıra bir damla yaş oldukça gözümde

    B) Gördüm deniz dedikleri bin yaşlı ejderi

    C) Canlandı hayalimde o mazideki yazlar

    D) Her gölge bir insan kadar inceydi, derindi

    E) Ben böyle değildim, bu deniz böyle değildi



    24. Aşağıdaki beyitlerin hangisinde “cinas” vardır?(1995/ÖSYS)

    A) Gönlümle oturdum da hüzünlendin o yerde,

    Sen nerdesin ey sevgili, yaz günleri nerde.

    B) Kısmetindir gezdiren yer yer seni

    Arşa çıksan akıbet yer yer seni

    C) Akşam lekesiz, saf, iyi bir güz gibi akşam;

    Ta karşı bayırlarda tutuşmuş iki üç çam

    D) Gözlerin mahmur olurmuş her zaman

    Pek yamansın, pek yamansın, pek yaman

    E) Görmeden mecnunların sahradaki cem’iyyetin

    Sevdiğim meşk-i nigah eylesin ahularla sen



    25. Aşağıdaki dizelerin hangisinde bir söz sanatı yoktur? (1996/ÖSYS)

    A) Düşlerimde bir güzel

    Bakışı ayva çürüğü

    B) Tam otların sarardığı zamanlar

    Yere yüzükoyun uzanıyorum

    C) Asılı salkımlardır çocuklar

    Anaların uzun eteklerinde

    D) Saçların uçuşuyor rüzgârda

    Her telinde ayrı bir kalp çarpıyor

    E) Acılarım, acılarım benim

    Çiçeğe durmuş badem ağacı



    26. Tablasındaki taze salatalıkları övmek için, “Badem bunlar, badem” diye bağıran satıcı, aşağıdaki söz sanatlarından hangisine başvurmaktadır? (1995/ÖSYS)

    A) Benzetme

    B) Tenasüp

    C) Kinaye

    D) Hüsn-i ta’lil

    E) Mecaz-ı mürsel



    27. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, tırnak içine alınmış sözlerde bir söz sanatı vardır?

    (1997/ÖSYS)

    A) Ben, sizin sandığınız gibi “ünlü biri” değilim.

    B) “Beş sınıflı, tek öğretmenli” bir ilkokulda okudum ben.

    C) Dergi yöneticilerinin bu “hoşgörülü tutum”u duygulandırdı beni.

    D) Emekliliğin nasıl “güç bir iş” olduğunu bilmiyorum henüz.

    E) “Aslanın ağzındaki”ne yetişmek için koşuşturup duruyorum.



    28. Çocuğun birine sormuşlar:

    - Ne olacaksın?

    - Adam olacağım, demiş.

    Çocuğun bu yanıtı aşağıdakilerden hangisi*ne örnek olabilir? (1998/ÖSYS)

    A) Benzetme

    B) Kinaye

    C) Tenasüp

    D) Mecaz-ı mürsel

    E) Hüsn-i ta’lil



    29. (I) Güneş yavaş yavaş yükselirken antik kent aydınlanmaya başlıyor. (II) Güneşle birlikte, kentin geçmişindeki bilinmeyen yönlerin de ortaya çıkacağını sanıyor insan; ama bir süre sonra yanıldığını anlıyor. (III) Yüzyıllardır yalnızlığa alışmış, unutulmuş bu kentin geçmişini düşünüyor. (IV) Acaba bu tiyatro sahnesinde kaç oyun sergilendi, odeonda ne gibi sorunlar tartışıldı, ölümüne savaşlar nasıl yaşandı buralarda? (V) Bugün, bütün bunlardan habersiz, tarih sahnesindeki rolünü tamamlamış ve mağrur bir sessizliğe gömülmüş bir kentle karşı karşıyayız.

    Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangilerinde kişileştirme sanatı vardır? (2006/ÖSYS)

    A) I ve II B) I ve IV C) III ve IV D) III ve V E) IV ve V




    Cevaplar: 1-E 2-B 3-B 4-A 5-A 6-E 7-E 8-C 9-A 10-E 11-B 12-E 13-B 14-C 15-E
    16-B

    17-B 18-D 19-A 20-A 21-B 22-C 23-D 24-B 25-B 26-E 27-E 28-B 29-D
     

Bu Sayfayı Paylaş