Ölçü Transformatörleri

'Genel Bilgi (Elektrik)' forumunda semyav5mitq tarafından 3 Aralık 2008 tarihinde açılan konu

  1. Sponsorlu Bağlantılar
    Ölçü Transformatörleri konusu ÖLÇÜ TRANSFORMATÖRLERİ

    Alternatif akımdayüksek gerilim ve büyük akımların ölçüaletleri ile ölçülebilmesi çok zor vetehlikelidir. Çünkü ölçü aletinin yüksekgerilimden yalıtılması ve aletbobinlerinin yüksek akımlara dayanacak kesitlerdeyapılması belirli değerlerdensonra mümkün olamaz.Bu nedenle yüksek gerilim vebüyük akımların ölçülmesi içinölçü transformatörleri kullanılır.Ölçütransformatörleri yardımı ile yüksek gerilimler ve büyükakımlar,transformatörün ikinci devresinde, ölçül aletlerinin ölçebileceğideğerlereindirilir. Ölçü transformatörleri, ölçmelerin güvenlik içinde kolay vedoğrubir şekilde yapılmasını sağladığı gibi, çalışanları da yüksekgerilimlerdenkorur.

    TANIMI:

    Ölçütransformatörleri büyük akım veya yüksek gerilimi bellibir oran dahilinde düşüren; ölçüaletlerini ve röleleri besleyen cihazlardır.

    AMACI:

    Ölçütransformatörlerinin kullanma amaçlan şunlardır :

    a. Ölçü aletlerinin ölçme hudutlarınınbüyütülmesi sağlanır.

    b. Ölçü aletleri ve korumaröleleriniprimer gerilimden izole ederekgüvenli çalışmaya imkan sağlarlar.

    c. Ölçü transformatörleri iledeğişikprimer değerlere karşılık,standart sekonder değerler eldeedilir.

    d. Koruma rölelerinin, ölçüaletlerininve sayaçların akım ve gerilimdevrelerinde çeşitli bağlantıların yapılması sağlanır.

    Ölçü aletlerinin ve koruma rölelerininküçük boyutlu ve
    hassas olarak imal edilmesini sağlar.

    HATA SINIFI :

    Ölçütransformatörlerinin hata sınıfları her ülkenin standartlarındaverilmekle birlikte genellikle 0,1 -0,2-0,5- l -3 -5 şeklindedir.

    0,1 ve 0,2 sınıflıölçü transformatörleri : Labaratuarlarda

    0,5 sınıflı ölçütransformatörleri: Hassas ölçmelerde,

    1.sınıflıölçü transformatörleri : Endüstriyel ölçmelerde,

    3 ve 5sınıflı ölçü transformatörleri: Fazla hassasiyet gerektirmeyen ölçmelerde kullanılır.

    Ölçü transformatörleri genelolarak akım ve gerilimölçmelerinde kullanılır. Buna göre iki ayrı özellikteölçü transformatörü yapılmıştır.

    Bunlar :

    1- Akımtransformatörleri

    2- Gerilimtransformatörleri

    Akım ölçü transformatörleri:

    Primer akımını belirli birorandadüşüren ve primer akımı ile sekonder akımı arasındaki faz farkı yaklaşık sıfır derece olan bir ölçü transformatörüdür.

    Akım ölçü transformatörünü oluşturan bölümler şunlardır:

    Primer sargı: Devreyeseriolarak bağlanır. Az sipirli ve kalın kesitli olarak sarılır.

    Sekonder sargı: Sipirsayısı çok ve ince kesitlitellerden sarılır. Ölçü aletleri sekonder sargıyaseri olarak bağlanır.

    Manyetik Nüve: 0,30-0,50 mm kalınlığındasilislisaçların preslenerek paketlenmesi ile meydana getirilir.

    İzolasyon malzemesi: Kurutiplerdesentetik (epoksi) reçine ile izole edilir. Yağla izole edilen tipleridevardır. Yağlı tiplerde birde izolatör bulunur.

    Akım trafolarından geçenakım Ǿ manyetik akısını meydana getirir. Ǿ akısı saç nüve üzerindendevresini tamamlar. Sekonder sargı budeğişken Ǿ akısının etkisinde kaldığı için uçlarında birgerilim indüklenir. İndüklenen bugerilim sekonder devreden bir akım geçmesine sebep olur

    Akım trafolarının sekondersargısının bir ucu gövde üzerindentopraklanır. Primer sargı ile sekonder sargıarasındameydana gelebilecek bir kısadevrede primer devre gerilimi topraklanan sekondersargısı ucundan devresini tamamlar.Eğer sekonder sargısıtopraklanmamış olsaydı kısa devre .arızası ile primerinyüksek gerilimi sekondere bağlı olankoruma ve ölçücihazlarının zarar görmesine sebep olurdu.

    Akım ölçü trafolarınınsekondersargısının uçları primerden akım geçerken herhangi bir sebepleaçıkbırakılmamalıdır. Eğer açık kalırsa sekonder sargıda oluşacak olanprimersargının manyetik akısının azaltıcı yöndeki manyetik akı ortadankalkar.Dolayısıyla primer sargıdan geçen akıma bağlı olarak primerin manyetik akısı artar.Sekonder sargının uçlarında aşırıgerilim oluşur. Bu sebeple açık kalabilecekakım trafolarının sekonder uçları kısa devre edilir.

    Sekonder sargının uçlarının açıkkalması durumunda aşağıdaki hususlarmeydana gelebilir:

    • Akımölçütrafosunun nüvesi ve sargılan ısınır.

    • Sekondersargının uçlarında fazla bir gerilimindüklenir, ölçü cihazları ve personelzarar görür.
    Transformatörhasara uğrar.

    Yukarıdaaçıklanan olumsuzlukların meydana gelmemesi için akım ölçütrafolarınınsekonder sargısı uçlarıkesinlikle açık bırakılmaz, kısa devre edilir vebu uçlara sigorta bağlanmaz.

    Akım Transformatörlerinin Sınıflandırılması:

    a) KullanmaAmaçlarınaGöre Akım Transformatörleri:

    1- Ölçü akım transformatörleri

    2- Koruma akım transformatörleri

    b) DönüştürmeOranlarınaGöre:

    1- Bir dönüştürme oranlı akım transformatörleri

    2- Çok dönüştürme oranlı akım transformatörleri

    c) Soğutmaşeklinegöre:

    1- Yağlı akımtransformatörleri

    2- Yağsız (havalı ve kuru)akım transformatörleri

    d) Yapılışlarınagöre

    1- Sargılı tip akım transformatörleri

    2- Bara tipi (çubuklu veya kamalı) akım transformatörleri

    e) Kullanıldıklarıyerlere göre:

    1- İç tip (bina içi) akım transformatörleri

    2- Dış tip (bina dışı) akım transformatörle
     

Bu Sayfayı Paylaş