Çocuk Koruma Kanunu ve Yorumu

'Hukuk' forumunda Fatma tarafından 4 Ekim 2008 tarihinde açılan konu

  1. Fatma

    Fatma Üye

    Sponsorlu Bağlantılar
    Çocuk Koruma Kanunu ve Yorumu konusu ÇOCUK KORUMA KANUNU

    Kanun No: 5395 - Kabul Tarihi: 03.07.2005

    BİRİNCİ KISIM
    Amaç, Kapsam, Temel İlkeler, Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler

    BİRİNCİ BÖLÜM
    Amaç, Kapsam, Tanımlar ve Temel İlkeler

    Amaç
    Madde 1: (1) Bu Kanunun amacı, korunma ihtiyacı olan veya suça sürüklenen çocukların korunmasına, haklarının ve esenliklerinin güvence altına alınmasına ilişkin usûl ve esasları düzenlemektir.


    Madde 1: Bu maddede belirtilen kanunda çocukların korunması ve haklarının güvence altına alınması söylenmektedir fakat günümüz koşullarında çocukların haklarının ve yaşam kalitelerinin düşük olduğu gözlenmektedir. Bundan dolayı toplumda ki bir çok suçta çocuklar kullanılmaktadır. Bu da ülkemizin ekonomik durumunun kanunlara olumsuz olarak yansıdığını göstermektedir.


    Kapsam
    Madde 2: (1) Bu Kanun, korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında alınacak tedbirler ile suça sürüklenen çocuklar hakkında uygulanacak güvenlik tedbirlerinin usûl ve esaslarına, çocuk mahkemelerinin kuruluş, görev ve yetkilerine ilişkin hükümleri kapsar.

    Madde 2: Bu maddede çocuk mahkemelerinin kuruluş ve görevleri belirtilmiştir. Fakat Türkiye’deki çocuk mahkemelerinin sayısına bakıldığında bu sayının çok az olduğu ve birkaç büyük şehirde olduğu bilinmektedir. Bu da kanunların uygulanmasını engellemektedir.


    Tanımlar
    Madde 3: (1) Bu Kanunun uygulanmasında;

    a) Çocuk: Daha erken yaşta ergin olsa bile, onsekiz yaşını doldurmamış kişiyi; bu kapsamda,

    1. Korunma ihtiyacı olan çocuk: Bedensel, zihinsel, ahlaki, sosyal ve duygusal gelişimi ile kişisel güvenliği tehlikede olan, ihmal veya istismar edilen ya da suç mağduru çocuğu,

    2. Suça sürüklenen çocuk: Kanunlarda suç olarak tanımlanan bir fiili işlediği iddiası ile hakkında soruşturma veya kovuşturma yapılan ya da işlediği fiilden dolayı hakkında güvenlik tedbirine karar verilen çocuğu,

    b) Mahkeme: Çocuk mahkemeleri ile çocuk ağır ceza mahkemelerini,

    c) Çocuk hâkimi: Hakkında kovuşturma başlatılmış olanlar hariç, suça sürüklenen çocuklarla korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında uygulanacak tedbir kararlarını veren çocuk mahkemesi hâkimini,

    d) Kurum: Bu Kanun kapsamındaki çocuğun bakılıp gözetildiği, hakkında verilen tedbir kararlarının yerine getirildiği resmî veya özel kurumları,

    e) Sosyal çalışma görevlisi: Psikolojik danışmanlık ve rehberlik, psikoloji, sosyal hizmet alanlarında eğitim veren kurumlardan mezun meslek mensuplarını,

    İfade eder.

    Madde 3: Bu maddede ,çocuk koruma kanunun uygulanmasında esas alınacak unsurların kavram olarak tanımlarına yer verilmiştir.

    Temel ilkeler
    Madde 4: (1) Bu Kanunun uygulanmasında, çocuğun haklarının korunması amacıyla;

    a) Çocuğun yaşama, gelişme, korunma ve katılım haklarının güvence altına alınması,

    b) Çocuğun yarar ve esenliğinin gözetilmesi,

    c) Çocuk ve ailesinin herhangi bir nedenle ayrımcılığa tâbi tutulmaması,

    d) Çocuk ve ailesi bilgilendirilmek suretiyle karar sürecine katılımlarının sağlanması,

    e) Çocuğun, ailesinin, ilgililerin, kamu kurumlarının ve sivil toplum kuruluşlarının işbirliği içinde çalışmaları,

    f) İnsan haklarına dayalı, adil, etkili ve süratli bir usûl izlenmesi,

    g) Soruşturma ve kovuşturma sürecinde çocuğun durumuna uygun özel ihtimam gösterilmesi,

    h) Kararların alınmasında ve uygulanmasında, çocuğun yaşına ve gelişimine uygun eğitimini ve öğrenimini, kişiliğini ve toplumsal sorumluluğunu geliştirmesinin desteklenmesi,

    i) Çocuklar hakkında özgürlüğü kısıtlayıcı tedbirler ile hapis cezasına en son çare olarak başvurulması,

    j) Tedbir kararı verilirken kurumda bakım ve kurumda tutmanın son çare olarak görülmesi, kararların verilmesinde ve uygulanmasında toplumsal sorumluluğun paylaşılmasının sağlanması,

    k) Çocukların bakılıp gözetildiği, tedbir kararlarının uygulandığı kurumlarda yetişkinlerden ayrı tutulmaları,

    l) Çocuklar hakkında yürütülen işlemlerde, yargılama ve kararların yerine getirilmesinde kimliğinin başkaları tarafından belirlenememesine yönelik önlemler alınması,

    İlkeleri gözetilir.

    Madde 4: Bu kanunda çocuğun yaşama gelişme hakları, insan hakları, özgürlüğü, çocuğun menfaati açısından belirtilmiştir. Çocuk hakkında karar verilirken ailesinden ve çevresinden ayrı tutulmaması gerektiği vurgulanmaktadır. Fakat Türkiye’deki işleyişe bakıldığında bunun fazla ön planda olmadığı görülmektedir. Toplumsal sorumluluk açısından ise çocuğun fazla bir değeri olmadığı gözlenmektedir. Bir çok kurumda ve SHÇEK’de dahil olmak üzere buradaki çocuklar koğuş düzenine göre bakılmaktadır. Bu da buradaki belirtilen maddelerin fazla dikkate alınmadığını göstermektedir.

    İKİNCİ BÖLÜM
    Koruyucu ve Destekleyici Tedbirler

    Koruyucu ve destekleyici tedbirler
    Madde 5: (1) Koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun öncelikle kendi aile ortamında korunmasını sağlamaya yönelik danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma konularında alınacak tedbirlerdir:Bunlardan;

    a) Danışmanlık tedbiri, çocuğun bakımından sorumlu olan kimselere çocuk yetiştirme konusunda; çocuklara da eğitim ve gelişimleri ile ilgili sorunlarının çözümünde yol göstermeye,

    b) Eğitim tedbiri, çocuğun bir eğitim kurumuna gündüzlü veya yatılı olarak dev¤¤¤¤¤; iş ve meslek edinmesi amacıyla bir meslek veya sanat edinme kursuna gitmesine veya meslek sahibi bir ustanın yanına yahut kamuya ya da özel sektöre ait işyerlerine yerleştirilmesine,

    c) Bakım tedbiri, çocuğun bakımından sorumlu olan kimsenin herhangi bir nedenle görevini yerine getirememesi hâlinde, çocuğun resmî veya özel bakım yurdu ya da koruyucu aile hizmetlerinden yararlandırılması veya bu kurumlara yerleştirilmesine,

    d) Sağlık tedbiri, çocuğun fiziksel ve ruhsal sağlığının korunması ve tedavisi için gerekli geçici veya sürekli tıbbî bakım ve rehabilitasyonuna, bağımlılık yapan Maddeleri kullananların tedavilerinin yapılmasına,

    e) Barınma tedbiri, barınma yeri olmayan çocuklu kimselere veya hayatı tehlikede olan hamile kadınlara uygun barınma yeri sağlamaya,

    Yönelik tedbirdir.

    (2) Hakkında, birinci fıkranın (e) bendinde tanımlanan barınma tedbiri uygulanan kimselerin, talepleri hâlinde kimlikleri ve adresleri gizli tutulur.

    (3) Tehlike altında bulunmadığının tespiti ya da tehlike altında bulunmakla birlikte veli veya vasisinin ya da bakım ve gözetiminden sorumlu kimsenin desteklenmesi suretiyle tehlikenin bertaraf edileceğinin anlaşılması hâlinde; çocuk, bu kişilere teslim edilir:Bu fıkranın uygulanmasında, çocuk hakkında birinci fıkrada belirtilen tedbirlerden birisine de karar verilebilir.

    Madde 5: Bu madde de ise danışmanlık, eğitim, bakım, sağlık ve barınma tedbirlerinden bahsedilmektedir. Bu tedbirlerin bir çoğu personel yetersizliğinden uygulamaya geçememektedir. Bu da bu kanunun ne kadar geçerli olduğu üzerinde soru işareti bırakmaktadır.

    Kuruma başvuru
    Madde 6: (1) Adlî ve idarî merciler, kolluk görevlileri, sağlık ve eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, korunma ihtiyacı olan çocuğu Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Çocuk ile çocuğun bakımından sorumlu kimseler çocuğun korunma altına alınması amacıyla Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumuna başvurabilir.

    (2) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu kendisine bildirilen olaylarla ilgili olarak gerekli araştırmayı derhâl yapar.

    Madde 6: Bu madde de ise çeşitli kurum ve kuruluşlarda korunma ihtiyacı olan çocukların SHÇEK’E başvurmaları ele alınmıştır. Günümüzde de korunmaya muhtaç çocuklar SHÇEK kurumunun çatısı altında toplanmaktadır.

    Koruyucu ve destekleyici tedbir kararı alınması
    Madde 7: (1) Çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir kararı; çocuğun anası, babası, vasisi, bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ve Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya re'sen çocuk hâkimi tarafından alınabilir.

    (2) Tedbir kararı verilmeden önce çocuk hakkında sosyal inceleme yaptırılabilir.

    (3) Tedbirin türü kararda gösterilir. Bir veya birden fazla tedbire karar verilebilir.

    (4) Hâkim, hakkında koruyucu ve destekleyici tedbire karar verdiği çocuğun denetim altına alınmasına da karar verebilir.

    (5) Hâkim, çocuğun gelişimini göz önünde bulundurarak koruyucu ve destekleyici tedbirin kaldırılmasına veya değiştirilmesine karar verebilir:Bu karar acele hâllerde, çocuğun bulunduğu yer hâkimi tarafından da verilebilir:Ancak bu durumda karar, önceki kararı alan hâkim veya mahkemeye bildirilir.

    (6) Tedbirin uygulanması, onsekiz yaşın doldurulmasıyla kendiliğinden sona erer. Ancak hâkim, eğitim ve öğrenimine devam edebilmesi için ve rızası alınmak suretiyle tedbirin uygulanmasına belli bir süre daha devam edilmesine karar verebilir.

    (7) Mahkeme, korunma ihtiyacı olan çocuk hakkında, koruyucu ve destekleyici tedbir kararının yanında 22.11.2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu hükümlerine göre velayet, vesayet, kayyım, nafaka ve kişisel ilişki kurulması hususlarında da karar vermeye yetkilidir.

    Madde 7: Günümüzde aile mahkemelerinde sosyal hizmet uzmanları sayısının az olmasından veya hiç bulunamamasından dolayı çocukla birebir görüşme yapılamamakta, çocuğun görüşü anne ve babanın yanında sorulduğu için çocuk baskı altında kalarak düşüncelerini sağlıklı bir şekilde ifade edememektedir. Bu da Türkiye’deki hukuk sisteminin zayıflığını göstermektedir.


    Tedbirlerde yetki
    Madde 8: (1) Korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbirler, çocuğun menfaatleri bakımından kendisinin, ana, baba, vasisi veya birlikte yaşadığı kimselerin bulunduğu yerdeki çocuk hâkimince alınır.

    (2) Tedbir kararlarının uygulanması, kararı veren hâkim veya mahkemece en geç üçer aylık sürelerle incelettirilir.

    (3) Hâkim veya mahkeme; denetim memurları, çocuğun velisi, vasisi, bakım ve gözetimini üstlenen kimselerin, tedbir kararını yerine getiren kişi ve kuruluşun temsilcisi ile Cumhuriyet savcısının talebi üzerine veya re'sen çocuğa uygulanan tedbirin sonuçlarını inceleyerek kaldırabilir, süresini uzatabilir veya değiştirebilir.


    Madde 8: Çocuklar için yapılan üçer aylık süreçler çocuk da sosyo-psikolojik sorunlara yolo açabilmektedir. Çünkü zaman sorunu kendisini göstermektedir. Bu süreç içerisinde çocuk yaşadığı sorunları tekrar yaşabilmektedir.


    Acil korunma kararı alınması
    Madde 9: (1) Derhâl korunma altına alınmasını gerektiren bir durumun varlığı hâlinde çocuk, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından bakım ve gözetim altına alındıktan sonra acil korunma kararının alınması için Kurum tarafından çocuğun Kuruma geldiği tarihten itibaren en geç beş gün içinde çocuk hâkimine müracaat edilir. Hâkim tarafından, üç gün içinde talep hakkında karar verilir. Hâkim, çocuğun bulunduğu yerin gizli tutulmasına ve gerektiğinde kişisel ilişkinin tesisine karar verebilir.

    (2) Acil korunma kararı en fazla otuz günlük süre ile sınırlı olmak üzere verilebilir. Bu süre içinde Kurumca çocuk hakkında sosyal inceleme yapılır. Kurum, yaptığı inceleme sonucunda, tedbir kararı alınmasının gerekmediği sonucuna varırsa bu yöndeki görüşünü ve sağlayacağı hizmetleri hâkime bildirir. Çocuğun, ailesine teslim edilip edilmeyeceğine veya uygun görülen başkaca bir tedbire hâkim tarafından karar verilir.

    (3) Kurum, çocuk hakkında tedbir kararı alınması gerektiği sonucuna varırsa hâkimden koruyucu ve destekleyici tedbir kararı verilmesini talep eder.

    Bakım ve barınma kararlarının yerine getirilmesi

    Madde 9: Maddede belirtilen “Koruma Altına Alma” kararı süre bakımından oldukça kapsamlıdır. Çocuğun yaşamış olduğu problemler için oluşturulan çözüm süreçleri kısa zamanda işleme konulmaktadır. Bu da çocuk için olumlum bir karardır.

    Madde 10: (1) Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu tarafından, kendisine intikal eden olaylarda gerekli önlemler derhâl alınarak çocuk, resmî veya özel kuruluşlara yerleştirilir.

    Madde 10: Burada belirtilen kanun çocuk için oldukça önemlidir. Çünkü çocuk bulunduğu bozuk ortamdan en kısa sürede çekilmekte ve devlet çatısı altına alınmaktadır.



    Çocuklara özgü güvenlik tedbiri
    Madde 11: (1) Bu Kanunda düzenlenen koruyucu ve destekleyici tedbirler, suça sürüklenen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklar bakımından, çocuklara özgü güvenlik tedbiri olarak anlaşılır.


    Akıl hastalığı
    Madde 12: (1) Suça sürüklenen çocuğun aynı zamanda akıl hastası olması hâlinde, 26.9.2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 31 inci Maddesinin birinci ve ikinci fıkraları kaps¤¤¤¤¤ giren çocuklar hakkında, çocuklara özgü güvenlik tedbirleri uygulanır.

    Madde 12: Suça sürüklenen çocuklarda akıl hastalığı görüldüğü takdirde, güvenlik tedbileri uygulanmaktadır. Bu tedbirlerin aracılığyla çocuk hem kendisine hem de çevresine zarar vermemektedir.

    Tedbir kararlarında usûl
    Madde 13: (1) Bu Kanunun 7 nci Maddesinin yedinci fıkrasında öngörülen durumlar hariç olmak üzere, suça sürüklenen ve ceza sorumluluğu olmayan çocuklarla korunma ihtiyacı olan çocuklar hakkında duruşma yapılmaksızın tedbir kararı verilir. Ancak, hâkim zaruret gördüğü hâllerde duruşma yapabilir.

    (2) Tedbir kararının verilmesinden önce yeterli idrak gücüne sahip olan çocuğun görüşü alınır, ilgililer dinlenebilir, çocuk hakkında sosyal inceleme raporu düzenlenmesi istenebilir.

    Kanun yolu
    Madde 14: (1) Bu Kanun hükümlerine göre, çocuk hâkimi tarafından alınan tedbir kararlarına karşı itiraz yolu açıktır. İtiraz, 4.12.2004 tarihli ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun itiraza ilişkin hükümlerine göre en yakın çocuk mahkemesine yapılır.
     

Bu Sayfayı Paylaş